Dự án lá chắn tên lửa Vòm Vàng của Mỹ đối mặt nguy cơ đội vốn lên 1.200 tỷ USD
Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ cảnh báo hệ thống phòng thủ Golden Dome có chi phí thực tế cao gấp 7 lần cam kết ban đầu, tiềm ẩn rủi ro lặp lại các thất bại ngân sách như F-35.
Hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng (Golden Dome) do Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy đang đối mặt với nguy cơ trở thành một trong những chương trình quốc phòng tốn kém nhất lịch sử. Theo báo cáo từ Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), một hệ thống có cấu trúc tương tự Vòm Vàng có thể tiêu tốn tới 1.200 tỷ USD để phát triển và vận hành trong 20 năm.
Khoảng cách lớn giữa cam kết và dự báo thực tế
Mức ngân sách 1.200 tỷ USD do CBO đưa ra cao gấp gần 7 lần con số 175 tỷ USD mà Tổng thống Trump từng công bố trong sắc lệnh hành pháp hồi tháng 5/2025. Mặc dù Chính phủ Mỹ đặt mục tiêu hoàn thành lá chắn này trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào năm 2029, các chuyên gia nhận định tham vọng này đắt đỏ và phức tạp hơn nhiều so với dự kiến ban đầu.
Phần tốn kém nhất của chương trình là lớp đánh chặn đặt trong không gian, chiếm khoảng 70% chi phí mua sắm và 60% tổng ngân sách toàn hệ thống. Mô hình phòng thủ này bao gồm bốn tầng đánh chặn: một tầng không gian, hai tầng diện rộng trên mặt đất và một tầng phòng thủ khu vực, được kết nối bởi mạng lưới cảm biến và trung tâm điều phối tác chiến đồng bộ.
Rủi ro về hiệu quả tác chiến và chạy đua vũ trang
Dù được thiết kế để đối phó với tên lửa đạn đạo và vũ khí siêu vượt âm, CBO cảnh báo hệ thống này vẫn có thể bị áp đảo trước một cuộc tấn công quy mô lớn. Báo cáo khẳng định Vòm Vàng không phải là một "lá chắn bất khả xâm phạm", nghĩa là Mỹ khó có thể đạt mức an ninh tuyệt đối dù chi ra hơn 1.000 tỷ USD.
Bên cạnh đó, việc triển khai Vòm Vàng có thể kích thích các đối thủ mở rộng kho vũ khí hạt nhân hoặc phát triển công nghệ xuyên thủng lá chắn. Đáng chú ý, con số 1.200 tỷ USD vẫn chưa bao gồm chi phí cho vũ khí laser, vệ tinh cảnh báo sớm thế hệ mới hoặc công nghệ phá hủy tên lửa trước khi phóng.
Phản hồi từ giới chức quân sự và bài học từ quá khứ
Tướng Michael Guetlein, người quản lý chương trình Vòm Vàng, đã lên tiếng bác bỏ các ước tính bên ngoài. Ông cho rằng những con số khổng lồ này dựa trên chi phí của các hệ thống cũ và không phản ánh đúng mô hình mua sắm tối ưu mà Lầu Năm Góc đang áp dụng. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận giá thành có thể tăng mạnh trong một số kịch bản kỹ thuật phức tạp.
Giới phân tích quân sự lo ngại Vòm Vàng đang đi vào "vết xe đổ" của các dự án vũ khí từng đội vốn nghiêm trọng tại Mỹ:
- Tiêm kích F-35: Chi phí vòng đời hiện được dự báo vượt 2.000 tỷ USD, cao hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu.
- Máy bay ném bom B-2: Giá mỗi chiếc tăng vọt lên hơn 2 tỷ USD, khiến số lượng sản xuất bị cắt giảm từ 132 xuống còn 21 chiếc.
- Khu trục hạm Zumwalt: Hải quân Mỹ chỉ hoàn thiện được 3 tàu thay vì 32 chiếc như dự kiến do chi phí mỗi tàu lên tới 7-9 tỷ USD.
Những tiền lệ này khiến các chuyên gia hoài nghi về khả năng duy trì quy mô dự án Vòm Vàng nếu ngân sách tiếp tục phình to ngoài tầm kiểm soát.