Tam giác chiến lược Nga - Trung - Mỹ: Hợp tác, đối đầu hay mặc cả?
Chuyến thăm liên tiếp của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin tới Bắc Kinh chỉ trong chưa đầy một tuần đang khiến tam giác chiến lược Nga – Trung – Mỹ trở thành tâm điểm chú ý của thế giới. Đằng sau những cái bắt tay ngoại giao là sự cạnh tranh quyền lực, những toan tính chiến lược và cuộc định hình lại trật tự toàn cầu giữa ba cường quốc hàng đầu hiện nay.
.png)
CHUYẾN THĂM LIÊN TIẾP CỦA TỔNG THỐNG MỸ DONALD TRUMP VÀ TỔNG THỐNG NGA VLADIMIR PUTIN TỚI BẮC KINH CHỈ TRONG CHƯA ĐẦY MỘT TUẦN ĐANG KHIẾN TAM GIÁC CHIẾN LƯỢC NGA - TRUNG - MỸ TRỞ THÀNH TÂM ĐIỂM CHÚ Ý CỦA THẾ GIỚI. ĐẰNG SAU NHỮNG CÁI BẮT TAY NGOẠI GIAO LÀ SỰ CẠNH TRANH QUYỀN LỰC, NHỮNG TOAN TÍNH CHIẾN LƯỢC VÀ CUỘC ĐỊNH HÌNH LẠI TRẬT TỰ TOÀN CẦU GIỮA BA CƯỜNG QUỐC HÀNG ĐẦU HIỆN NAY.
BÁO VÀ PHÁT THANH, TRUYỀN HÌNH NGHỆ AN CÓ CUỘC TRAO ĐỔI VỚI THIẾU TƯỚNG LÊ VĂN CƯƠNG VÀ LUẬT SƯ HOÀNG VIỆT XUNG QUANH NHỮNG CHUYỂN ĐỘNG MỚI TRONG QUAN HỆ NGA - TRUNG - MỸ VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG TỚI CỤC DIỆN THẾ GIỚI.
* * * * *
Thực hiện: Hương Giang - Trương Hằng - Hữu Quân • 21/05/2026
P.V: Thưa Thiếu tướng Lê Văn Cương, mặc dù giới chức Nga nhấn mạnh chuyến công du của Tổng thống Putin không liên quan đến chuyến thăm trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng việc hai nhà lãnh đạo tới Bắc Kinh cách nhau chỉ 5 ngày là chi tiết khiến dư luận đặc biệt quan tâm. Theo nhìn nhận của ông, đây hoàn toàn là sự trùng hợp ngẫu nhiên của lịch trình ngoại giao hay là một thông điệp có chủ đích được phát đi từ Bắc Kinh và Moscow?
Thiếu tướng Lê Văn Cương: Đúng là việc Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa rời khỏi Bắc Kinh được 5 ngày thì Tổng thống Putin lại đến đã tạo ra dư luận trong cộng đồng quốc tế, dấy lên hoài nghi về một sự phối hợp ngầm nào đó giữa 3 cường quốc hàng đầu thế giới.
Tuy nhiên, trên thực tế, đây là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. Lịch trình chuyến đi của Tổng thống Putin đã được định hình từ tháng 12 năm 2025 nhân kỷ niệm 25 năm ký Hiệp ước láng giềng hữu nghị và hợp tác Trung - Nga tại Trung Quốc. Trong khi đó, chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump đáng lẽ diễn ra vào tháng 4, nhưng do xung đột căng thẳng giữa Mỹ và Israel bùng phát nên buộc phía Mỹ phải lùi lịch sang tháng 5. Vì vậy, theo tôi, đây chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên.
P.V: Về sự kiện ngoại giao này, luật sư Hoàng Việt, ông có góc nhìn nào khác không?
Luật sư Hoàng Việt: Tôi có ý kiến hơi khác với Thiếu tướng Lê Văn Cương. Các chuyến thăm này đều được lên lịch từ lâu. Nhưng việc Tổng thống Donald Trump thay đổi lịch trình dẫn tới việc ông đến Trung Quốc chỉ trước chuyến thăm của ông Putin chưa đầy một tuần cho thấy có sự sắp xếp mang tính chủ ý từ phía Trung Quốc. Điều này cho thấy Trung Quốc đang trở thành một nhân vật quan trọng trên thế giới. Hiện nay, cả Nga và Mỹ đều đang bị vướng vào các cuộc chiến tranh. Với Nga là cuộc chiến tại Ukraine bắt đầu từ tháng 2/2022 đến nay; dù Nga nắm sức mạnh lớn nhưng vẫn chưa hoàn toàn làm chủ và kết thúc được cuộc chiến. Còn Mỹ, cuộc chiến của Mỹ đối với Iran cũng là một bài toán khó; dù Mỹ vô cùng mạnh về quân sự, nhưng Mỹ và Israel vẫn chưa thể khiến Iran "chùn bước".
Khi cả Mỹ và Nga đều đang mắc kẹt trong các cuộc xung đột như vậy, cả hai đều cần đến sự xuất hiện của Chủ tịch Tập Cận Bình. Rõ ràng vị thế và sức mạnh của Trung Quốc đang ngày càng tăng lên.
P.V: Trước chuyến đi, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Nga và Trung Quốc “không liên minh chống lại bất kỳ ai”, mà hợp tác vì hòa bình và thịnh vượng chung. Thưa luật sư Hoàng Việt, theo ông, trọng tâm chuyến thăm Trung Quốc lần này của ông Putin là gì?
Luật sư Hoàng Việt: Chuyến thăm này của Tổng thống Putin đối với Trung Quốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Từ năm 2013 tới nay, lãnh đạo Nga và Trung Quốc đã gặp nhau khoảng 40 lần. Riêng từ sau khi cuộc chiến Ukraine nổ ra năm 2022 đến nay, hai bên đã gặp nhau tới 9 lần. Điều này cho thấy vai trò và vị thế của Nga và Trung Quốc đã thay đổi rất nhiều. Nga hiện gặp nhiều khó khăn và có sự phụ thuộc lớn hơn vào Trung Quốc. Trong chuyến thăm này, hai bên ký kết khoảng 40 văn kiện hợp tác. Đặc biệt, hai nhà lãnh đạo cũng ký tuyên bố chung về việc tăng cường hơn nữa phối hợp chiến lược toàn diện và làm sâu sắc quan hệ láng giềng hữu nghị, hợp tác giữa Trung Quốc và Nga.
P.V: Thưa Thiếu tướng Lê Văn Cương, ông nhận định như thế nào về sự khác biệt giữa mục tiêu của Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump khi cùng chọn Trung Quốc làm điểm đến?
Thiếu tướng Lê Văn Cương: Như tôi đã nêu, việc hai nhà lãnh đạo Nga, Mỹ đến Trung Quốc trong cùng một thời điểm chứng tỏ Bắc Kinh đang ở vị trí trung tâm, đóng vai trò then chốt đến mức cả Mỹ và Nga đều cần họ. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh rằng: Tâm thế của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Putin khi đến Trung Quốc lần này có điểm giống nhau là cả hai ông đều đang "mắc kẹt" và gặp khó khăn trong các vấn đề quốc tế của riêng mình.
Tổng thống Trump đang sa lầy vào cuộc chiến cùng Israel chống lại quốc gia Hồi giáo Iran - một cuộc chiến mà tôi cho là sai lầm lớn của ông Trump. Còn Tổng thống Putin thì gặp khó khăn trong cuộc chiến kéo dài tại Ukraine. Chính bối cảnh này làm cho tâm thế của cả hai nhà lãnh đạo trước Chủ tịch Tập Cận Bình có phần yếu thế hơn.
Tuy nhiên, mục đích chuyến đi của hai ông hoàn toàn khác nhau:
Mục đích của Tổng thống Trump đến Trung Quốc là nhằm ổn định quan hệ chiến lược, xây dựng các cơ chế quản lý rủi ro hơn là mở rộng quan hệ hợp tác song phương.
Trong khi đó, mục tiêu của Tổng thống Putin là tiếp tục củng cố và phát triển sâu rộng hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược Nga – Trung trong bối cảnh Nga gặp nhiều khó khăn sau hơn 3 năm chiến tranh tại Ukraine, đặc biệt là những tháng đầu năm 2026 này.
P.V: Sau chuyến thăm Trung Quốc, Tổng thống Donald Trump đã đánh giá chuyến đi của ông thành công mỹ mãn. Vậy thưa Thiếu tướng, sự cải thiện trong quan hệ Mỹ - Trung liệu có làm ảnh hưởng hay rạn nứt đến mối quan hệ chiến lược Nga - Trung hay không?
Thiếu tướng Lê Văn Cương: Việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố chuyến đi "thành công mỹ mãn" là cách đánh giá mang tính chính trị của riêng ông ấy, còn cộng đồng quốc tế nhìn nhận thực tế hơn. Chuyến đi đó kết quả cao nhất chỉ là đạt được một "mỏ neo" để ổn định, không để quan hệ Mỹ - Trung sụp đổ hoàn toàn. Những thỏa thuận như Trung Quốc sẽ mua 200 máy bay Boeing hay hứa hẹn mua thêm nông sản, ngũ cốc, thịt bò... mới chỉ là thỏa thuận trên bề mặt và mang tính thăm dò.
Phía sau bề mặt đẹp đẽ đó là cả một "núi" mâu thuẫn đối kháng và khác biệt về tư duy chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc mà họ không thể đưa ra trong hội đàm thượng đỉnh. Thế giới quan của Trung Quốc và Mỹ hoàn toàn đối lập nhau, chỉ là họ không tuyên bố công khai mà thôi.
Ngược lại, quan hệ Nga - Trung có bản chất hoàn toàn khác vì hai nước có chung một "thế giới quan". Cả Bắc Kinh và Moscow đều có chung quan niệm rằng: Thế giới đơn cực do Mỹ dẫn dắt hiện nay là không công bằng, không dân chủ và mang tính áp đặt. Điểm cốt lõi trong chính trị đỉnh cao giữa Nga và Trung Quốc là họ đang muốn cùng các nước khác dẫn dắt các quốc gia Phương Nam chuyển dịch thế giới từ đơn cực sang đa cực. Đây là nền tảng chiến lược không thể thay đổi. Do đó, sự ấm lên tạm thời của quan hệ Mỹ - Trung không thể làm lung lay trục Nga - Trung.
P.V: Thưa luật sư Hoàng Việt, ông có thông tin hay góc nhìn gì thêm về những toan tính bên trong mối quan hệ Mỹ - Trung thời điểm này không?
Luật sư Hoàng Việt: Đúng như Thiếu tướng Lê Văn Cương phân tích, cuộc gặp Mỹ - Trung bên ngoài thì thể hiện tình hữu nghị nhưng bên trong lại đầy "dao kiếm". Một chi tiết hậu trường cho thấy sự nghi kỵ rất lớn: Phía Mỹ đã mang toàn bộ nhu yếu phẩm, từ thức ăn đến nước uống, từ Washington sang. Trong suốt hai ngày ở Trung Quốc, phái đoàn Mỹ không đụng tới một chút đồ ăn thức uống nào của nước chủ nhà để tránh việc bị thu thập thông tin sinh học và sức khỏe của các nhân vật cấp cao. Ngay cả khi Tổng thống Donald Trump được mời rượu, ông cũng chỉ giả bộ nâng ly rồi đặt xuống, lập tức nhân viên an ninh Mỹ đã mang chiếc ly đó đi ngay.
Bên cạnh đó, các nhân vật đi cùng như Ngoại trưởng Marco Rubio – người vốn nổi tiếng tại Thượng viện Mỹ với các sáng kiến chống lại sự ảnh hưởng của Trung Quốc – khi bắt tay Chủ tịch Tập Cận Bình cũng thể hiện thái độ rất dò xét. Thậm chí, trước khi ra máy bay về nước, tất cả quà tặng mang tính biểu tượng của Trung Quốc từ huy hiệu, kim băng nhỏ nhất đều bị phái đoàn Mỹ bỏ lại. Các phóng viên Mỹ đi theo chuyên cơ cũng được lệnh không mang bất cứ thứ gì từ phía Trung Quốc lên máy bay.
Những chi tiết này cho thấy, dù ông Donald Trump là người đưa ra những tuyên bố mạnh mẽ và có thể xoay chuyển lập trường nhanh chóng, nhưng những bước đi thực tế của Mỹ vẫn bị giới hạn và kiểm soát rất chặt chẽ bởi hệ thống an ninh nội bộ.
Theo nhìn nhận của tôi, quan hệ Mỹ – Trung hiện chỉ “ổn định ở bề mặt”, còn bên trong vẫn tồn tại rất nhiều khác biệt và mâu thuẫn chiến lược sâu sắc.
P.V: Qua các phân tích trên, thưa Thiếu tướng Lê Văn Cương, ông đánh giá như thế nào về tương quan giữa thế và lưc trong bộ ba Nga - Trung - Mỹ hiện nay? Liệu mối quan hệ này đang nghiêng về xu hướng nào: Hợp tác, đối đầu hay mặc cả lợi ích?
Thiếu tướng Lê Văn Cương: Để đánh giá tương quan sức mạnh và vị thế của các cường quốc trong bối cảnh hiện nay, chúng ta phải nhìn nhận trên hai khía cạnh:
Thứ nhất, dù Tổng thống Donald Trump đang sa lầy ở Trung Đông, cuộc chiến thuế quan khởi xướng từ năm ngoái không đạt kỳ vọng, nội bộ Mỹ lục đục và quan hệ với các đồng minh châu Âu thuộc khối NATO đang rạn nứt do Mỹ tuyên bố giảm hỗ trợ, chúng ta cũng không được mơ hồ cho rằng Mỹ đã suy yếu đến mức mất vai trò chi phối. Trong bộ ba này, Mỹ vẫn là số một, vẫn giữ vai trò siêu cường duy nhất.
Thứ hai, Trung Quốc hiện đang ở vị trí ngoại giao thuận lợi nhất vì họ đứng ngoài, không bị sa lầy vào các cuộc xung đột. Nhìn bề ngoài, Trung Quốc có vẻ là trung tâm chủ động, nhưng họ vẫn còn rất nhiều vấn đề nội tại và chưa thể thay thế vị trí của Mỹ. Đối với Nga, cuộc chiến kéo dài hơn 3 năm rưỡi qua đã làm suy giảm đáng kể thế và lực trên trường quốc tế.
Do đó, nếu xếp thứ tự về sức mạnh tổng thể, trật tự hiện tại thì tôi cho rằng: Số một là Mỹ, số hai là Trung Quốc và số ba là Nga.
Tuy nhiên, họ bắt buộc phải cần đến nhau. An ninh khu vực Đại Tây Dương và châu Âu vẫn do Mỹ và Nga quyết định, còn cục diện tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương lại do Mỹ và Trung Quốc chi phối. Do đó cấu trúc quyền lực toàn cầu hiện nay vẫn nằm trong trạng thái dịch chuyển và kiềm chế lẫn nhau giữa bộ ba này. Họ quyết định các xu thế lớn về chính trị và an ninh thế giới.
P.V: Thưa luật sư Hoàng Việt, ông có đồng ý với nhận định về trật tự thế và lực này không?
Luật sư Hoàng Việt: Tôi đồng ý rằng, thế giới đang chuyển sang một hướng khác. Trước đây, các siêu cường đóng vai trò chi phối tuyệt đối, nhưng hiện nay vai trò này đang bị suy giảm.
Mặc dù sức mạnh của Mỹ có phần giảm đi, và chúng ta thấy rõ một thực tế là Mỹ có thể rất mạnh về quân sự (như cách họ can thiệp vào cuộc chiến liên quan đến Iran) nhưng mạnh về quân sự có đồng nghĩa với mạnh về chính trị hay không lại là câu chuyện khác. Chính điều đó đã làm hạn chế tầm ảnh hưởng của Mỹ. Trong khi đó, vai trò của Trung Quốc đang ngày một lớn lên.
Ở thời điểm này, chúng ta kỳ vọng rằng, cả 3 quốc gia Mỹ - Nga - Trung Quốc sẽ phải tìm cách bắt tay nhau ở một mức độ nào đó để giải quyết và chấm dứt các cuộc chiến tranh, giúp tình hình thế giới dịu bớt căng thẳng. Còn cuộc chiến giành quyền lực và vị thế tối cao giữa hai cường quốc hàng đầu là Mỹ và Trung Quốc chắc chắn vẫn sẽ tiếp diễn gay gắt trong thời gian tới.
P.V: Vâng, xin cảm ơn Thiếu tướng Lê Văn Cương và luật sư Hoàng Việt về cuộc trò chuyện thẳng thắn và những phân tích rất sâu sắc ngày hôm nay!
