Tác chiến điện tử Nga tại Kaliningrad gây nhiễu GPS và làm lệch hướng UAV Ukraine
Các hệ thống tác chiến điện tử Nga bị cáo buộc sử dụng kỹ thuật giả mạo GPS khiến máy bay không người lái Ukraine bay lạc vào không phận Phần Lan và các quốc gia Baltic.
Các hệ thống tác chiến điện tử (EW) của Nga đang gây ra những trở ngại nghiêm trọng đối với hoạt động quân sự và dân sự tại khu vực Bắc Âu. Theo báo cáo từ tờ The Telegraph (Anh) và đài truyền hình Yle (Phần Lan), quân đội Nga đã triển khai các biện pháp gây nhiễu và giả mạo tín hiệu GPS, trực tiếp làm lệch lộ trình của máy bay không người lái (UAV) Ukraine, đẩy các phương tiện này bay vào không phận của Phần Lan và các quốc gia Baltic.
Kỹ thuật giả mạo GPS và cơ chế gây nhiễu
Công nghệ được Nga sử dụng chủ yếu là giả mạo GPS (GPS spoofing). Khác với việc cắt đứt tín hiệu hoàn toàn, các hệ thống EW sẽ cung cấp tọa độ giả thay cho dữ liệu thật từ vệ tinh. Khi nhận phải thông tin sai lệch, hệ thống điều hướng trên UAV sẽ xác định sai vị trí hiện tại, từ đó tự động thay đổi lộ trình theo dữ liệu bị thao túng. Điều này không chỉ làm phức tạp nhiệm vụ tác chiến mà còn biến các thiết bị quân sự thành mối đe dọa tiềm tàng đối với không phận các nước láng giềng.
Các chuyên gia quân sự xác định vùng Kaliningrad là trung tâm của các hoạt động gây nhiễu này. Các hệ thống EW mạnh mẽ tại đây tạo ra vùng ảnh hưởng rộng lớn, bao trùm lên khu vực Biển Baltic, gây gián đoạn liên tục cho các hệ thống định vị vệ tinh của cả máy bay và tàu thủy dân sự.
Hệ lụy đối với an ninh hàng không và hàng hải
Hoạt động tác chiến điện tử tại Kaliningrad không chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến cơ sở hạ tầng dân sự. Tại Biển Baltic, nhiều tàu thủy định kỳ ghi nhận các lỗi tọa độ nghiêm trọng, bị lệch khỏi lộ trình đã định hoặc mất hoàn toàn liên lạc GPS ổn định. Tình trạng này buộc các thủy thủ đoàn phải chuyển sang sử dụng các phương pháp định vị dự phòng truyền thống để đảm bảo an toàn.
Các nhà phân tích từ Đức và các quốc gia Baltic đã nhiều lần liên kết những sự cố định vị này với hoạt động của thiết bị tác chiến điện tử Nga. Việc thay thế dữ liệu định vị khiến các hệ thống dân sự xác định sai vị trí, tạo ra rủi ro va chạm cao trong khu vực có mật độ giao thông lớn.
Các sự cố nhắm vào quan chức cấp cao EU
Đáng chú ý, các báo cáo đã ghi nhận nhiều trường hợp tín hiệu định vị bị gây nhiễu khi có sự xuất hiện của các nhà lãnh đạo quốc tế. Vào tháng 9/2025, máy bay chở bà Margarita Robles, Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha, đã gặp nỗ lực gây nhiễu tín hiệu GPS khi đang trên đường tới Lithuania.
Một tình huống tương tự cũng xảy ra với phi cơ của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen trong quá trình tiếp cận Bulgaria. Các thiết bị tác chiến điện tử đã làm nhiễu tín hiệu định vị vệ tinh của máy bay, gây ra những nguy hiểm nhất định trong quá trình vận hành bay. Những hành động này đang làm gia tăng căng thẳng địa chính trị và dấy lên lo ngại về an toàn tuyệt đối cho các chuyến bay ngoại giao trong khu vực.