Tạp chí quân sự Nga phân tích hạn chế của tên lửa không đối không tại Ukraine
Báo cáo từ tạp chí Military Thought thừa nhận sự thiếu hụt mạng lưới tình báo tích hợp và thói quen tác chiến rập khuôn đã ảnh hưởng đến hiệu suất của tên lửa không đối không Nga.
Trong một đánh giá chuyên sâu, tạp chí quân sự Military Thought của Nga đã báo cáo về hiệu suất chưa đạt kỳ vọng của các dòng tên lửa không đối không nội địa trong bối cảnh xung đột hiện nay. Bài phân tích công khai thừa nhận những lỗ hổng lớn trong hoạt động tác chiến không quân hiện đại, nơi ưu thế về phần cứng không còn là yếu tố duy nhất quyết định thắng bại.
Sự thay đổi trong học thuyết không chiến hiện đại
Theo tạp chí này, không chiến ngày nay đã chuyển dịch từ các màn cận chiến quần vòng (dogfight) sang đụng độ tầm xa (BVR - Beyond Visual Range). Trong điều kiện này, máy bay khai hỏa dựa trên dữ liệu radar và hệ thống tình báo mạng tích hợp. Bên nắm lợi thế là bên có khả năng nhận thức tình huống và phối hợp thông tin tốt hơn, thay vì chỉ dựa vào thông số kỹ thuật của chiến đấu cơ.
Dù sở hữu các khí tài mạnh mẽ trên lý thuyết như Su-35, MiG-31 cùng tên lửa tầm xa R-37M (tầm bắn tối đa 300 km), lực lượng không quân Nga vẫn gặp khó khăn trong việc áp đảo hoàn toàn bầu trời. Nguyên nhân cốt lõi được xác định là mạng lưới hỗ trợ tình báo toàn diện mà NATO cung cấp cho Ukraine, cho phép phi công đối phương theo dõi vị trí tiêm kích và thời điểm tên lửa Nga được phóng ra theo thời gian thực.
Chiến thuật thích ứng của đối phương
Báo cáo chi tiết về cách các phi công Ukraine triển khai các biện pháp phòng thủ để vô hiệu hóa tên lửa Nga. Một trong những kỹ thuật phổ biến là thực hiện động tác lật nhào 180 độ ngay khi phát hiện tên lửa đang tiếp cận. Hành động này buộc tên lửa phải rơi vào thế rượt đuổi từ phía sau, làm giảm đáng kể động năng và hiệu quả tác chiến lên tới 50%.
Bên cạnh đó, việc lợi dụng địa hình bằng cách bay ở độ cao cực thấp đã giúp máy bay Ukraine gây nhiễu hệ thống khóa mục tiêu radar. Sự kết hợp giữa máy bay chiến đấu và các đơn vị tên lửa phòng không (SAM) tạo thành một lưới lửa phục kích cơ động, buộc tiêm kích Nga phải duy trì khoảng cách xa hơn mức lý tưởng để đảm bảo an toàn.
Rào cản từ tư duy tác chiến rập khuôn
Một điểm yếu chí mạng được tạp chí Military Thought chỉ ra là tính chất dễ dự đoán trong các chiến dịch của Nga. Các đơn vị không quân có xu hướng sử dụng cố định một số sân bay và bay theo lộ trình tuần tra lặp lại. Những thói quen này khiến Ukraine dễ dàng bắt bài và xây dựng phương án đánh chặn hiệu quả.
Báo cáo kết luận rằng trong tác chiến mạng trung tâm (network-centric warfare), máy bay không thể hoạt động như những "sói cô độc". Hiệu quả vũ khí phụ thuộc vào một chuỗi liên kết từ vệ tinh, máy bay cảnh báo sớm (AWACS) đến tác chiến điện tử. Dù tên lửa R-37M vẫn chứng minh được giá trị trong việc gây áp lực tâm lý và đẩy lùi máy bay đối phương, Nga cần cải thiện đáng kể khả năng tích hợp mạng lưới để tối ưu hóa sức mạnh hỏa lực.