Tuyệt phẩm của biển
Nhiều người biết mực nháy Cửa Lò ngon nức tiếng, được công nhận là 1 trong 10 đặc sản hải sản của Việt Nam. Nhưng hẳn ít người biết vì sao mực nháy Cửa Lò lại “đắt”, theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
Nhật Lân | Thiết kế: Hữu Quân • 31/05/2026
Nhiều người biết mực nháy Cửa Lò ngon nức tiếng, được công nhận là 1 trong 10 đặc sản hải sản của Việt Nam. Nhưng hẳn ít người biết vì sao mực nháy Cửa Lò lại “đắt”, theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
Bạn tôi ở xứ Bắc trước khi đến biển Cửa Lò thì hỏi thăm rất tỉ mỉ về nơi nghỉ, nhà hàng và việc lựa chọn đồ ăn hải sản. Dĩ nhiên, trong các đặc sản giới thiệu đến bạn mình, mực nháy là hải sản số một. “Các loại hải sản thì sẵn có trong nhà hàng, nhưng mực nháy thì khoảng từ 21 giờ đến khu vực đường dẫn vào đảo Lan Châu, ở đó sẽ thấy thuyền câu đưa cá, mực vào bán cho du khách.
Mua mực của thuyền câu đúng thời điểm này, mới thưởng thức được đúng mực nháy Cửa Lò...”. Thế rồi ngày rời đi, bạn tấm tắc khen mực nháy Cửa Lò ngon tuyệt hảo, nhưng có ý phàn nàn giá hơi cao...
Trước phàn nàn của bạn, cũng là để biết về nghề câu mực nháy, chúng tôi đã kết nối với Hội Nông dân phường Cửa Lò. Thế rồi, trung tuần tháng 4, chuyến “vươn khơi đêm” cùng ngư dân Cửa Lò câu mực nháy được tổ chức.
Chuyến đi thật sự công phu. Kỳ công hoàn tất các thủ tục ra biển, chúng tôi (gồm cả anh Hoàng Văn Thắng - Chủ tịch Hội Nông dân phường Cửa Lò) cũng phải chấp hành “2 không” của thuyền trưởng Nguyễn Văn Tiến, một ngư dân khối Nghi Thủy. Vì lý do an toàn, anh Tiến đưa ra 2 yêu cầu buộc khách trên tàu phải chấp hành: Thứ nhất, không được cởi bỏ áo phao; thứ hai, không đi lại trên boong khi tàu di chuyển.
Tàu rời Cảng Cửa Lò lúc 18 giờ 15 phút. Lúc này gió nhẹ, mặt biển gợn sóng, loang loáng bóng hoàng hôn. Chừng gần 30 phút sau, tàu vượt qua đảo Lan Châu một khoảng xa, tiến gần đến đảo Ngư. Trên biển đã có khá nhiều tàu nhỏ cùng thuyền thúng gắn động cơ, bật đèn pha sáng rực. Hướng vào khu vực bãi tắm Cửa Lò với hàng vạn đốm sáng lấp lánh, thuyền trưởng Nguyễn Văn Tiến cho biết tàu đã cách bờ chừng 5 - 6 km.
Dừng tàu, anh nói: “Mùa này ngư dân đi câu sớm. Ta cũng dừng câu mực tại đây...”. Dụng cụ câu mực của thuyền trưởng Nguyễn Văn Tiến khá đơn giản. Cần là đoạn tre dài khoảng 1,5m gắn với máy câu; mồi là những con tôm giả phản quang có gắn 4 lưỡi câu rất bén.
Trang bị cho mỗi thành viên 1 cần câu, anh Tiến bật 3 chiếc đèn pha lớn dựng bên hông tàu. Đèn sáng rực, hắt xuống biển tạo vầng sáng rộng chừng vài chục m2. “Ánh sáng sẽ dẫn dụ đàn mực đến gần tàu...”, Tiến giải thích.
Kỹ năng để câu mực không quá khó. Sử dụng cần văng dây gắn với phao và mồi câu ra xa chừng vài sải. Sau đó, tay nhấp nhẹ đều chiếc cần, đủ để khiến dây câu làm rung động mồi giả, bắt ánh sáng đèn tạo phản quang trong nước. Mồi giả có phản quang nên con mực khi bơi gần sẽ dễ dàng phát hiện, dùng xúc tu bắt lấy. Khi xúc tu mực bắt mồi, người câu sẽ cảm nhận được dây câu căng, cần bị ghì. Đây là lúc người câu giật khẽ cần để những chiếc lưỡi câu bắt dính con mực.
Câu mực đơn giản là vậy. Thế nhưng cả đoàn chúng tôi, gồm 7 tay câu nghiệp dư đã chòng chành trên biển đến hơn 1 giờ đồng hồ, chỉ duy nhất 1 người có “thành tựu” là 1 con mực dài chừng 12cm. Con mực được đưa lên khỏi mặt nước, thân trong suốt, xúc tu giật liên hồi. Cả đội reo vang, còn thuyền trưởng Nguyễn Văn Tiến cười vui: Thế là có chiến lợi phẩm...
Thêm 30 phút buông câu, đến hơn 21 giờ không thu hoạch được gì. Lúc này biển có sóng lớn, chớp dọc ngang liên hồi. “Biển động thế này sẽ có mưa lớn...”, thuyền trưởng Nguyễn Văn Tiến cất tiếng chắc nịch. Rồi anh nhắc mọi người khẩn trương thu câu, quay tàu vào bờ. Chúng tôi cập cảng Cửa Lò lúc 22 giờ 15 phút.
Dù tiếc nuối chuyến câu đêm dở dang chưa có sản phẩm mang về, nhưng nhận ra, mực nháy giá bán cao là... có lý. Như bạn đồng nghiệp Nguyễn Ngọc Dũng nói lúc rời tàu: “Ta đi chuyến này lỗ to. Chẳng trách ngư dân bán mực nháy đắt...”.
Vào Google, gõ cụm từ “mực nháy Cửa Lò”, phải có đến hàng trăm bài viết trên các địa chỉ uy tín. Đó là: “Chen chân “săn” mực nháy Cửa Lò” (Tienphong.vn); “Cửa Lò sáng đèn từ tối đến đêm mùa mực nháy” (Laodong.vn); “Chợ mực nháy - Nét độc đáo của du lịch Cửa Lò” (Congthuong.vn); “Chợ đêm chỉ bán mực nháy ở Nghệ An” (Vnexpress.net)... hay “Chợ mực nháy đêm Cửa Lò: Bán không cân, khách vẫn nườm nượp” (Eva.vn); “Mực nháy Cửa Lò - Món quà của biển níu chân mọi du khách” (Vinpearl.com)...
Theo trang du lịch Visitnghean của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An, mực nháy Cửa Lò cùng với cá ngừ đại dương (Phú Yên), sò huyết đầm Ô Loan (Phú Yên), tôm hùm Bình Ba (Khánh Hòa), mực 1 nắng Phan Thiết (Bình Thuận), ốc xứ nàng Côn Đảo (Bà Rịa - Vũng Tàu), còi biên mai Phú Quốc (Kiên Giang), tôm tít (Cà Mau) cùng nằm trong tốp 10 đặc sản hải sản Việt Nam.
Để du khách nhận biết được mực nháy Cửa Lò, trang điện tử này viết: “Mực nháy là cách gọi những con mực vừa được đánh bắt, mình trong suốt, làn da lúc nào cũng nhấp nháy những đốm lân tinh...”.
Sau chuyến “vươn khơi đêm” trải nghiệm nghề câu mực, chúng tôi đã ghé phố mực nháy Lan Châu. Đã 22 giờ 30 phút, nhưng người bán, người mua tấp nập. Cùng với mực nháy, còn có nhiều loại hải sản được bày bán như ốc, cua, ghẹ, cá, tôm...
Thức nào cũng tươi roi rói, nhưng hàng mực nháy đúng là "níu chân du khách”. Mực được bày trên đĩa lớn, chậu, mâm... Con nào con nấy trong suốt, lấp lánh ánh lân tinh.
Đặc biệt, mực nháy chỉ bán theo mớ từ 10 - 20 con, tùy theo kích thước. Ước phải đến khoảng từ 1,1 - 1,3 triệu đồng/kg. Đắt. Nhưng thuyền câu đưa lên được mớ nào thì hết ngay luôn mớ đó. Chủ tịch Hội Nông dân Cửa Lò Hoàng Văn Thắng phải vận dụng “quan hệ” mới mua được từ thuyền một mớ mực nháy để khoản đãi những tay câu nghiệp dư.
Với chúng tôi, không quá lạ đồ hải sản cùng mực nháy. Nhưng đêm khuya hôm đó, là lần đầu tiên trong lồng lộng gió biển thưởng thức mực nháy Cửa Lò chính hiệu. Số mực nháy được chia ba, để chế biến 3 món: gỏi, xào và luộc. Dư vị của từng món có sự khác biệt rất rõ, nhưng món nào cũng ngon, cũng ngọt đến thú vị. Đúng như người bạn xứ Bắc nhận xét “mực nháy Cửa Lò ngon tuyệt hảo”, và rất xứng đáng khi đứng trong tốp 10 đặc sản hải sản Việt Nam.
Lúc chia tay, Chủ tịch Hội Nông dân phường Cửa Lò Hoàng Văn Thắng tiết lộ, để xây dựng Cửa Lò trở thành điểm du lịch biển 4 mùa, cấp ủy, chính quyền đang hướng đến xây dựng lễ hội mực nháy. Kết nối với Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Lò Phùng Đức Nhân, anh xác nhận và cho biết: Lễ hội mực nháy Cửa Lò được cấp ủy, chính quyền xác định là một trong những lễ hội lớn trong năm 2026.
Để thực hiện, phường đã kết nối với Công ty CP Du lịch Vietravel, là đơn vị chuyên nghiệp, có đủ nguồn lực và tâm huyết phối hợp tổ chức. Để đảm bảo lễ hội thành công, tôn vinh được đặc sản số 1 của Cửa Lò đến đông đảo du khách, một bản kế hoạch chi tiết đang được phường và Công ty CP Du lịch Vietravel tập trung xây dựng, với dự kiến tháng 7 sẽ triển khai...
Nhận thông tin từ Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Lò Phùng Đức Nhân, thấy rất mừng. Vì Cửa Lò “Bốn mùa biển gọi”, là mục tiêu của tỉnh đã nhiều năm. Để có thể thành công, sẽ cần nhiều những hoạt động thực sự hấp dẫn, trong đó, cần có hoạt động tôn vinh sản vật địa phương gắn với quảng bá du lịch.
Mực nháy Cửa Lò đã vượt ra không gian địa phương để lọt tốp 10 đặc sản hải sản Việt Nam, xứng là tuyệt phẩm của biển; và rất xứng để cấp ủy, chính quyền phường Cửa Lò dành nhiều tâm huyết, xây dựng thành một lễ hội truyền thống thực sự hấp dẫn để tổ chức hàng năm.