Người "thắp lửa" đổi thay ở Xoóng Con
Chiếc máy tính đầu tiên của bản Xoóng Con, xã Tam Thái có giá bằng một con trâu. Nhưng điều đặc biệt hơn cả không nằm ở giá trị của nó, mà ở người đã quyết tâm chinh phục nó. Từ một người chưa từng chạm tay vào máy tính, ông Lương Văn Cường, Bí thư chi bộ bản Xoóng Con trở thành hạt nhân thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở, góp phần đưa chi bộ thoát khỏi nguy cơ “tái trắng” và khơi dậy khát vọng đổi thay nơi vùng cao còn nhiều khó khăn.
Thanh Phúc - Hoài Thu / Trình bày: Hồng Toại • 7/6/2026
*****
Chiếc máy tính đầu tiên của bản Xoóng Con, xã Tam Thái có giá bằng một con trâu. Nhưng điều đặc biệt hơn cả không nằm ở giá trị của nó, mà ở người đã quyết tâm chinh phục nó. Từ một người chưa từng chạm tay vào máy tính, ông Lương Văn Cường, Bí thư Chi bộ bản Xoóng Con trở thành hạt nhân thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở, góp phần đưa chi bộ thoát khỏi nguy cơ “tái trắng” và khơi dậy khát vọng đổi thay nơi vùng cao còn nhiều khó khăn.
Con đường vào bản Xoóng Con, xã vùng cao Tam Thái quanh co giữa những triền núi xanh thẳm. Những nếp nhà sàn nép mình dưới chân đồi, những rẫy ngô đang mùa phun cờ và tiếng trẻ con ríu rít trước sân nhà văn hóa tạo nên vẻ bình yên đặc trưng của một bản làng vùng cao. Dù ở vùng “chảo lửa Đông Dương” nhưng trong những ngày này, ông Lương Văn Cường, Bí thư Chi bộ bản Xoóng Con vẫn giữ thói quen đi từng ngõ, ghé từng nhà để nắm tình hình đời sống của bà con. Hơn ba mươi năm trước, khi bắt đầu tham gia công tác thôn bản, ông cũng đi trên những con đường này. Và đến hôm nay, khi mái tóc đã lấm tấm bạc, ông vẫn là người quen thuộc nhất với từng hộ dân, từng hoàn cảnh trong bản.
Xoóng Con là một trong những bản xa nhất của xã Tam Thái. Với 49 hộ dân, gần 200 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Thái, cuộc sống của người dân nơi đây chủ yếu dựa vào sản xuất nương rẫy và khai thác lâm sản phụ dưới tán rừng. Địa hình cách trở, điều kiện kinh tế khó khăn, trình độ dân trí chưa đồng đều khiến nhiều chủ trương, chính sách khi triển khai xuống cơ sở luôn đối mặt với không ít trở ngại. Trong bối cảnh đó, công tác xây dựng Đảng ở bản cũng từng đứng trước những thử thách lớn. Có thời điểm, chi bộ Xoóng Con nằm trong diện có nguy cơ “tái trắng”, trở thành một trong những địa bàn được đưa vào Đề án 01 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An về củng cố, phát triển tổ chức đảng ở cơ sở. Nhắc lại thời điểm ấy, ông Cường trầm ngâm khá lâu.
Gần ba thập kỷ làm công tác thôn bản giúp ông hiểu rằng muốn chi bộ mạnh thì trước hết phải gắn bó được với người dân. Những buổi vận động bà con tham gia các phong trào, những lần đến từng nhà tuyên truyền chủ trương, chính sách hay tìm nguồn bồi dưỡng quần chúng ưu tú đều được ông thực hiện bằng sự kiên trì và trách nhiệm. Từ chỗ đứng trước nguy cơ suy giảm lực lượng đảng viên, chi bộ Xoóng Con từng bước được củng cố, phát triển. Đến năm 2024, chi bộ đã thoát khỏi diện có nguy cơ “tái trắng”, có 10 đảng viên và được xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ. Thành quả ấy là kết tinh của sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nhưng cũng ghi dấu những nỗ lực bền bỉ của người bí thư chi bộ đã dành gần nửa cuộc đời cho công việc bản làng.
Trong số 14 chi bộ của xã, Xoóng Con là địa bàn khó khăn nhất về nhiều mặt. Thế nhưng, chính ở nơi khó khăn ấy lại xuất hiện những cán bộ cơ sở đầy trách nhiệm như ông Lương Văn Cường. Điều đáng quý ở người bí thư chi bộ này không chỉ là sự tận tụy mà còn là khả năng kiên trì theo đuổi mục tiêu đến cùng. Từ một chi bộ từng nằm trong diện có nguy cơ “tái trắng”, đến năm 2024, Xoóng Con đã có 10 đảng viên và từng bước ổn định hoạt động”.
Ông Lữ Văn May - Bí thư Đảng ủy xã Tam Thái
.jpg)
Thế nhưng, khi một khó khăn vừa được tháo gỡ thì một yêu cầu mới lại đặt ra. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở khiến phương thức làm việc truyền thống dần không còn phù hợp. Từ các loại báo cáo, nghị quyết, tài liệu sinh hoạt chi bộ đến sổ tay đảng viên, điểm danh cuộc họp đều được thực hiện trên môi trường số. Với nhiều người, đó là xu thế tất yếu của thời đại. Nhưng với một bí thư chi bộ chỉ học hết lớp 9, suốt nhiều năm quen làm việc bằng bút và sổ tay như ông Cường, đó thực sự là một thử thách chưa từng có.
Ông Trần Anh Tú, Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Tam Thái nhớ lại rằng trước khi chuyển đổi số được đẩy mạnh, ông Cường là một cán bộ cơ sở rất nhiệt tình và trách nhiệm, nhưng gần như là “một trang giấy trắng” về công nghệ thông tin. Chính ông Cường cũng thừa nhận điều đó.
Suốt nhiều năm, mọi báo cáo, văn bản hay tài liệu họp bản đều được ông cẩn thận viết tay rồi mang đi photocopy. Máy tính đối với ông là một khái niệm xa lạ. Thế nhưng, điều khiến nhiều người nể phục là thay vì né tránh hay viện dẫn tuổi tác để từ chối thay đổi, ông lại chọn cách bắt đầu học từ những điều cơ bản nhất.
Bước ngoặt đến vào tháng 7 năm 2025, sau nhiều cuộc họp bàn, bản Xoóng Con quyết định dùng quỹ chung để mua một chiếc máy tính xách tay phục vụ công việc. Với nhiều nơi, đó là khoản đầu tư bình thường. Nhưng ở một bản làng vùng sâu còn nhiều khó khăn, giá trị của chiếc máy tương đương một con trâu, tài sản không nhỏ đối với mỗi gia đình. Chiếc máy tính được mua về trong niềm kỳ vọng của cả bản, nhưng hiềm nỗi, cả bản không ai biết sử dụng. Từ bí thư chi bộ đến trưởng bản đều chưa từng một lần sờ vào máy tính, gõ bàn phím. Thế nhưng, thay vì coi đó là rào cản, viện dẫn lý do để né tránh thì ông Lương Văn Cường quyết tâm phải học.
Những ngày đầu làm quen với công nghệ là chuỗi ngày đầy bỡ ngỡ. Ông bắt đầu bằng những cuốn sách dạy đánh máy, dạy soạn thảo văn bản. Ban ngày đi làm việc bản, tối về lại mở máy ra tập gõ. Thế nhưng, càng học ông càng nhận ra công nghệ không dễ chinh phục như mình nghĩ. Có những ký tự tìm mãi không thấy. Có những thao tác làm đi làm lại vẫn sai. Không biết hỏi ai, không biết mình sai ở đâu, ông quyết định tìm người hướng dẫn trực tiếp.
.jpg)
Người được ông tìm đến là ông Lương Văn Tin, người thành thạo về tin học văn phòng, nguyên Chủ tịch Hội Nông dân xã Tam Thái cũ, vừa nghỉ hưu theo chế độ 178. Mang theo chiếc máy tính mới mua, ông Cường đến nhà ông Tin cách hơn 10 km và xin ở lại một tuần để học. “Người ta đi học nghề, còn tôi đi học cách dùng máy tính”, ông cười kể.
Suốt một tuần ấy, người bí thư chi bộ gần 50 tuổi học từ những điều cơ bản nhất: cách mở máy, cách đặt tay trên bàn phím, cách gõ dấu tiếng Việt, cách lưu văn bản. Một người đàn ông gần 50 tuổi bắt đầu học lại như một học sinh lớp vỡ lòng, kiên nhẫn ghi nhớ từng ký tự trên bàn phím, những ngón tay từng quen cầm dao phát rẫy, cầm cuốc làm nương nay kiên trì gõ từng con chữ.
Sau những ngày học tập trung ấy, ông Cường tiếp tục mang máy lên xã, tranh thủ mọi lúc có thể để nhờ cán bộ hướng dẫn thêm. Ông học bằng sự kiên trì hiếm thấy. Có những lỗi chính tả bị góp ý nhiều lần, ông vui vẻ sửa. Có những thao tác làm đi làm lại mới nhớ, ông vẫn không nản lòng.
Đỉnh điểm của hành trình ấy là bản kiểm điểm cuối năm đầu tiên được soạn hoàn toàn trên máy tính. Ông mất ba ngày đêm để hoàn thành văn bản ấy. Ba ngày đêm gõ từng con chữ, căn chỉnh từng dòng, dò từng lỗi nhỏ. Ban ngày bận việc sản xuất, việc bản làng, đêm xuống ông lại ngồi bên màn hình máy tính đến khuya. Người vợ nhìn chồng miệt mài trước bàn phím, vừa lo cho sức khỏe, vừa khâm phục sự quyết tâm của ông.
.jpg)
.jpg)
Điều đáng quý là ông Lương Văn Cường không xem việc học công nghệ là câu chuyện của riêng mình. Khi đã sử dụng thành thạo hơn, ông bắt đầu chia sẻ những gì mình biết cho các đảng viên trong chi bộ và cán bộ bản. Từ chỗ mọi tài liệu đều viết tay rồi photocopy, nay các buổi sinh hoạt chi bộ đã có văn bản được trình bày bài bản, rõ ràng. Từ chỗ lúng túng với các thao tác trên môi trường số, nay nhiều cán bộ cơ sở đã mạnh dạn hơn trong tiếp cận công nghệ. Sự thay đổi ấy không chỉ nâng cao chất lượng công việc mà còn tạo nên hiệu ứng lan tỏa tích cực. Đảng viên trẻ Vi Văn Tuấn cho biết điều anh học được từ bí thư chi bộ không phải chỉ là kỹ năng sử dụng máy tính, mà là tinh thần dám nghĩ, dám làm và không ngại thử thách. Một người lớn tuổi còn quyết tâm học hỏi như vậy thì lớp trẻ càng không có lý do để bằng lòng với sự trì trệ.
Ngày mới mua máy tính về, tôi và anh Cường đều chưa biết sử dụng. Nhưng anh Cường là người dám học trước, dám làm trước. Thấy anh gần 50 tuổi vẫn kiên trì học từng thao tác trên máy tính, tôi tự nhủ mình trẻ hơn thì không thể đứng ngoài cuộc. Từ sự tiên phong của anh Cường, tôi mạnh dạn học hỏi cái mới, từng bước ứng dụng công nghệ vào công việc và tuyên truyền cho bà con làm theo".
Ông Viêng Văn Thìn - Trưởng bản Xoóng Con
Chiều muộn, ông Lương Văn Cường đưa chúng tôi lên thăm rẫy ngô của một đảng viên trong bản. Trên đường đi, ông dùng điện thoại quay lại tình hình sản xuất, chụp vài tấm ảnh rồi giải thích: “Giờ nhiều thứ có thể học trên mạng. Muốn biết giống cây nào phù hợp, kỹ thuật ra sao đều tra cứu được. Sau này nông sản của bà con cũng có thể đưa lên mạng bán”, ông Lương Văn Cường cho biết. Theo ông, bà con trong bản hiện đã sử dụng điện thoại thông minh khá nhiều nhưng phần lớn mới phục vụ nhu cầu giải trí. Điều quan trọng hơn là phải biết biến công nghệ thành công cụ phục vụ cuộc sống. Muốn người dân làm được điều đó thì cán bộ phải làm trước, phải trở thành người mở đường cho sự thay đổi.
.jpg)
Trên đường từ rẫy trở ra, vượt qua những dốc núi cheo leo, người bí thư chi bộ vẫn tiếp tục câu chuyện về mùa ngô mới, về những dự định giúp bà con bán nông sản qua mạng... Trong ánh mắt ông ánh lên niềm tin giản dị nhưng mạnh mẽ rằng người dân vùng cao hoàn toàn có thể bước cùng nhịp với sự phát triển nếu được tiếp cận tri thức và công nghệ.
Từ hành trình chinh phục bàn phím của một người bí thư chi bộ vùng cao, có thể thấy rõ một điều, rằng chuyển đổi số không bắt đầu từ công nghệ, mà bắt đầu từ con người. Và ở những bản làng xa xôi nhất, nơi điều kiện còn nhiều thiếu thốn, sự thay đổi ấy đôi khi được khởi nguồn từ một người cán bộ cơ sở dám bước qua giới hạn của chính mình để mở đường cho cộng đồng cùng tiến về phía trước.
