Đề thi Ngữ văn có tính thời sự nhưng 'không dễ kể cả với học sinh chuyên'

Đề thi sát với cuộc sống

Là học sinh chuyên Văn, em Nguyễn Mai Thùy (lớp 12C1, Trường THPT chuyên Phan Bội Châu) có cái nhìn khá đặc biệt về đề thi Ngữ văn năm nay. Theo Thùy, đề thi tạo được dấu ấn bởi tính thời sự và khả năng kết nối với những vấn đề mà người trẻ đang đối mặt trong cuộc sống hiện đại.

Ở phần nghị luận xã hội, việc đề cập đến trí tuệ nhân tạo (AI) khiến nữ sinh cảm thấy hứng thú bởi đây là chủ đề đang nhận được sự quan tâm lớn của xã hội. Theo Thùy, trong bối cảnh AI ngày càng phát triển và hiện diện trong hầu hết các lĩnh vực, điều quan trọng không phải là lo ngại bị công nghệ thay thế mà là biết cách thích ứng và sử dụng công nghệ một cách hiệu quả.

“AI có thể hỗ trợ con người trong học tập, công việc và tiếp cận tri thức. Tuy nhiên, mỗi người cần có khả năng tư duy phản biện, biết nhận diện thông tin đúng, sai và không phụ thuộc hoàn toàn vào AI. Em cho rằng công nghệ chỉ nên là công cụ hỗ trợ, còn con người mới là chủ thể quyết định”, Thùy chia sẻ.

Từ nội dung đề thi, nữ sinh cũng liên hệ đến trách nhiệm của thế hệ trẻ trong thời đại công nghệ số. Theo em, bên cạnh sự hỗ trợ của gia đình, nhà trường và bạn bè, mỗi người trẻ cần chủ động xác định mục tiêu của bản thân, không ngừng học hỏi và hoàn thiện năng lực để tạo ra giá trị riêng. Đó cũng là cách để khẳng định bản thân trong một thế giới đang thay đổi rất nhanh bởi sự phát triển của khoa học công nghệ.

Trong khi đó, phần nghị luận văn học lại mang đến cho Thùy nhiều cảm xúc bất ngờ. Nữ sinh cho biết khi mới đọc ngữ liệu bài thơ “Thuật những chiếc lá”, em khá băn khoăn bởi tác phẩm có nhiều yếu tố tự sự, khác với những dạng thơ thường gặp trong các đề thi trước đây. Tuy nhiên, càng đọc kỹ và đi sâu vào phân tích, em càng cảm nhận rõ thông điệp nhân văn mà tác giả gửi gắm.

“

“Điều em tâm đắc nhất là hình ảnh những chiếc lá trải qua đủ bốn mùa trong năm. Dù ở mùa Xuân tươi mới hay mùa Đông khắc nghiệt, mỗi chiếc lá đều sống hết mình trong hành trình tồn tại của nó. Em nghĩ đó cũng là lời nhắn nhủ con người hãy sống trọn vẹn, biết cống hiến và lan tỏa những điều tốt đẹp cho cuộc sống”.

Nguyễn Mai Thùy - học sinh lớp 12C1, Trường THPT chuyên Phan Bội Châu

Dù đánh giá đề thi có tính mở, giàu tính giáo dục và khuyến khích học sinh bày tỏ chính kiến cá nhân, Mai Thùy cho rằng mức độ phân hóa của đề chủ yếu tập trung ở phần đọc hiểu, đặc biệt là câu hỏi liên quan đến văn bản thông tin. Theo em, những học sinh không nắm vững kiến thức nền về dạng văn bản này sẽ gặp khó khăn trong quá trình làm bài.

Tuy vậy, với lợi thế là một học sinh chuyên Văn, Thùy vẫn cảm thấy đề thi chưa thực sự tạo nhiều cơ hội để thí sinh thể hiện chiều sâu cảm thụ văn học và năng lực phân tích chuyên biệt. “Em chưa thực sự hài lòng với bài làm của mình vì cảm giác chưa thể hiện hết những gì bản thân có thể làm được”, nữ sinh thẳng thắn chia sẻ.

Dẫu còn những băn khoăn nhất định, Mai Thùy vẫn tự tin về kết quả bài thi và đặt mục tiêu đạt trên 9 điểm môn Ngữ văn. Nữ sinh cho biết sẽ sử dụng điểm thi này kết hợp với điểm năng khiếu để xét tuyển vào ngành học yêu thích tại Trường Đại học Kiến trúc, nơi em mong muốn tiếp tục theo đuổi đam mê và định hướng nghề nghiệp trong tương lai.

Câu hỏi Nghị luận văn học mang nhiều thông điệp ý nghĩa

Trong khi một số học sinh chuyên Văn cho rằng đề thi năm nay chưa thực sự tạo nhiều cơ hội để thể hiện năng lực chuyên sâu, em Nguyễn Thị Ngọc Anh - học sinh lớp 12C5 - Trường THPT chuyên Phan Bội Châu lại có góc nhìn khá tích cực về đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026.

Theo Ngọc Anh, đề thi năm nay để lại nhiều ấn tượng bởi tính thời sự, sự gần gũi với đời sống và khả năng khơi gợi suy nghĩ của học sinh. "Em thấy đề thi rất hay", nữ sinh chia sẻ ngay sau khi kết thúc môn thi đầu tiên.

Dù vậy, Ngọc Anh thừa nhận phần Đọc hiểu vẫn tạo ra những thử thách nhất định. Theo em, ngữ liệu khá dài nên đòi hỏi thí sinh phải tập trung cao độ, có khả năng đọc nhanh, chọn lọc thông tin và nắm bắt vấn đề một cách chính xác. Ấn tượng nhất với Ngọc Anh là câu nghị luận văn học sử dụng ngữ liệu bài thơ viết về những chiếc lá. Nữ sinh cho biết đây cũng là phần em yêu thích nhất trong toàn bộ đề thi bởi những thông điệp giàu ý nghĩa mà tác phẩm mang lại.

Trong bài làm của mình, Ngọc Anh lựa chọn phân tích theo từng khổ thơ, lần lượt làm rõ hành trình của chiếc lá qua dòng chảy thời gian, tình cảm của tác giả dành cho thiên nhiên và ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh chiếc lá đối với cuộc sống. Theo em, điểm đặc biệt của tác phẩm nằm ở chỗ chiếc lá không chỉ đẹp khi còn xanh tươi mà ngay cả khi bước vào giai đoạn cuối của vòng đời, nó vẫn tiếp tục đóng góp cho cuộc sống theo những cách riêng.

"Em thấy bài thơ gửi gắm thông điệp rất đẹp về sự cống hiến. Chiếc lá ở bất kỳ thời điểm nào cũng mang lại giá trị cho cuộc đời. Từ đó em liên hệ đến con người, rằng mỗi người đều nên sống có ích, biết cho đi và cống hiến những điều tốt đẹp cho xã hội", Ngọc Anh chia sẻ.

Ở phần nghị luận xã hội, khi đề bài đặt ra vấn đề về việc xây dựng một thế hệ trẻ Việt Nam bản lĩnh trong bối cảnh hiện đại, Ngọc Anh cho rằng để làm được điều đó cần có sự đồng hành từ nhiều phía. Theo em, bên cạnh sự nỗ lực của bản thân, người trẻ cần nhận được sự quan tâm, hỗ trợ từ gia đình, nhà trường và các chính sách của Nhà nước. Đồng thời, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm cũng cần được bồi dưỡng từ sớm để giúp các em tự tin hơn trong học tập và cuộc sống.

Dù còn một số băn khoăn về độ dài của phần Đọc hiểu, nữ sinh vẫn khá hài lòng với bài làm của mình và không giấu được kỳ vọng đạt điểm số cao.

Ngoài Kỳ thi tốt nghiệp THPT, trước đó Ngọc Anh đã có chứng chỉ IELTS và điểm SAT 1530 nên em bước vào kỳ thi này khá thoải mái. Hiện, em đang đặt mục tiêu trúng tuyển vào Trường Đại học Ngoại thương.

Thí sinh thoải mái sau khi hoàn thành môn thi đầu tiên

Kết thúc buổi thi môn Ngữ văn sáng nay, nhiều thí sinh tại điểm thi Trường THPT Quỳ Hợp rời phòng thi với tâm trạng phấn khởi, thoải mái. Phần lớn các em nhận định đề thi vừa sức, bám sát chương trình học và không xuất hiện những nội dung quá bất ngờ.

Em Nguyễn Thị Mai Trang, học sinh lớp 12 tại một trường THPT trên địa bàn huyện Quỳ Hợp (cũ) cho biết: “Đề thi vừa sức, không quá khó và không mang tính đánh đố. Riêng phần nghị luận văn học em làm khá tốt. Câu 2 có dung lượng hơi dài nhưng vẫn nằm trong khả năng xử lý của em. Em dự đoán mình có thể đạt trên 8 điểm”.

Nhiều thí sinh cũng đánh giá đề thi năm nay chú trọng kiểm tra năng lực đọc hiểu, khả năng cảm thụ và vận dụng kiến thức vào thực tiễn thay vì yêu cầu ghi nhớ máy móc. Điều này giúp học sinh có cơ hội thể hiện tư duy, quan điểm cá nhân và những trải nghiệm của bản thân.

Chia sẻ sau giờ thi, em Trần Thị Thu Huyền tại điểm thi Trường THPT Quỳ Hợp nhận xét: “Em thấy phần đọc hiểu khá hay, có ý nghĩa và gắn với thực tế cuộc sống. Các câu hỏi đầu chủ yếu ở mức độ nhận biết, giúp thí sinh dễ tiếp cận. Trong khi đó, các câu sau đòi hỏi khả năng tư duy logic, kỹ năng cảm nhận và phân tích. Đặc biệt, câu hỏi cuối cùng rất sát với những vấn đề đang được xã hội quan tâm hiện nay”.

Tại điểm thi Trường THPT Cờ Đỏ, đa số thí sinh cũng có chung nhận định đề thi bám sát định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đồng thời tạo điều kiện để học sinh phát huy khả năng tư duy độc lập.

Thí sinh Trần Thị Lan, học sinh lớp 12C, Trường THPT Cờ Đỏ cho biết: “Ngữ liệu phần đọc hiểu nói về vai trò của máy in đối với sự phát triển tri thức của nhân loại nên khá dễ tiếp cận. Đặc biệt, câu nghị luận xã hội liên quan đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo nên sự cộng hưởng tri thức là một vấn đề rất gần gũi với học sinh hiện nay. Em khá tự tin với bài làm của mình và dự đoán đạt khoảng 7 đến 7,5 điểm”.

Cùng chung quan điểm, em Lê Văn Thành cho rằng đề thi không quá khó nhưng vẫn có sự phân hóa nhất định. Theo Thành, phần nghị luận văn học yêu cầu thí sinh phân tích bài thơ “Thuật những chiếc lá”, đòi hỏi khả năng cảm thụ văn học và kỹ năng phân tích tác phẩm. “Em cơ bản hoàn thành được các yêu cầu của đề và khá hài lòng với bài làm của mình”, Thành chia sẻ.

Đánh giá chung về đề thi Ngữ văn năm nay, nhiều giáo viên cho rằng đề bảo đảm yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, chú trọng phát triển năng lực đọc hiểu, tư duy và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh. Ngữ liệu đọc hiểu mang tính thời sự, trong khi nội dung nghị luận xã hội về trí tuệ nhân tạo (AI) là vấn đề đang nhận được nhiều sự quan tâm trong đời sống hiện nay.

Theo nhận định của các giáo viên, phổ điểm môn Ngữ văn năm nay có thể tập trung ở mức khá. Những bài viết có lập luận chặt chẽ, tư duy độc lập, khả năng liên hệ thực tiễn tốt và thể hiện được quan điểm cá nhân rõ ràng sẽ có nhiều cơ hội đạt điểm cao.

Mỹ Hà - Phan Giang - Minh Thái