Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu: Bước đi mạo hiểm trên bàn cờ quyền lực?
Ở tuổi 76, vị Thủ tướng tại vị lâu nhất trong lịch sử Israel- ông Benjamin Netanyahu một lần nữa khiến chính trường Trung Đông và dư luận quốc tế quan tâm khi đảng Likud xác nhận ông sẽ tiếp tục tái tranh cử trong cuộc tổng tuyển cử sắp tới (dự kiến muộn nhất vào ngày 27/10/2026). Quyết định này được xem là “canh bạc chính trị” trong sự nghiệp giữa bối cảnh đất nước bị bủa vây bởi các cuộc chiến tranh kéo dài, căng thẳng ngoại giao với đồng minh chiến lược và một xã hội chia rẽ sâu sắc.
Những cột mốc lịch sử
Sinh năm 1949 tại Tel Aviv, ông Benjamin Netanyahu còn có biệt danh là "Bibi". Ông xuất thân từ một gia đình tri thức có truyền thống Phục quốc Do Thái. Bản lĩnh kiên cường của ông được tôi luyện từ 5 năm phục vụ trong lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ Sayeret Matkal, từng tham gia giải cứu con tin trên chuyến bay Sabena 571 bị không tặc và chịu nhiều vết thương trên chiến trường.
Không chỉ là một quân nhân quả cảm, ông còn sở hữu tư duy học thuật xuất sắc khi lấy bằng Thạc sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT). Ông từng làm cố vấn kinh tế tại tập đoàn lừng danh Boston Consulting Group vào thập niên 1970.
Bước chuyển mình sang con đường ngoại giao và chính trị với cương vị Đại sứ Israel tại Liên hợp quốc (1984-1988) đã nâng tầm tầm ảnh hưởng của ông. Năm 1996 ở tuổi 47, ông trở thành Thủ tướng trẻ nhất lịch sử Israel được bầu trực tiếp bằng phổ thông đầu phiếu.
Trong gần 2 thập kỷ chèo lái đất nước qua nhiều nhiệm kỳ không liên tục, ông Netanyahu đã ghi dấu với nền kinh tế thị trường tự do, tinh giản bộ máy công quyền và cắt giảm thuế. Những chính sách mang tính bước ngoặt này đã đưa nền kinh tế Israel kiệt quệ thời kỳ Intifada lần thứ hai thành một "văn phòng khởi nghiệp". Đồng thời, quan điểm chống khủng bố cứng rắn và độc lập luôn là tấm khiên giúp ông thu hút hàng triệu cử tri trung thành qua nhiều thập kỷ.
Áp lực bủa vây từ nhiều phía
Quyết định tái tranh cử của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là bước đi mạo hiểm trên bàn cờ quyền lực hay không khi những “bước ngoặt” của quá khứ đang phải đối mặt với những thử thách thực tế. Bước vào giai đoạn hiện tại, chính quyền của ông Netanyahu đang bị bao phủ bởi ba mặt trận quân sự có liên kết chặt chẽ và kéo dài. Tại Dải Gaza, dù một thỏa thuận ngừng bắn chính thức đã có hiệu lực từ tháng 10 năm ngoái, quân đội Israel vẫn tiếp tục duy trì các hoạt động quân sự nhằm mục tiêu diệt tận gốc lực lượng Hamas. Tại Lebanon, Israel vẫn đang đẩy mạnh chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vô hiệu hóa phong trào Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở biên giới phía Bắc. Còn cuộc đối đầu trực diện, "ăn miếng trả miếng" bằng tên lửa và máy bay không người lái với Iran làm gia tăng nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh toàn diện ở khu vực. Giới phân tích chính trị quốc tế nhận định, chiến lược quân sự của ông Netanyahu đang rơi vào thế lưỡng nan. Những thành tựu quân sự ngắn hạn không mang lại kết quả an ninh hay hòa bình lâu dài, mà trái lại, đang đẩy Israel vào tình trạng tiêu hao nguồn lực và bất ổn định triền miên.
Hiện ông Netanyahu đang vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ nội bộ đất nước. Phe đối lập, dẫn đầu bởi cựu Thủ tướng Yair Lapid, kịch liệt lên án cách điều hành thời chiến của chính phủ. Họ cáo buộc ông thất bại trong việc đạt được các mục tiêu chiến tranh đã đề ra sau cuộc tấn công của Hamas vào Israel hồi tháng 10 năm 2023.
Canh bạc tái tranh cử của ông Netanyahu càng trở nên chông chênh hơn khi trục quan hệ đồng minh chiến lược Mỹ - Israel xuất hiện những vết rạn nứt công khai chưa từng có. Dù chính quyền Mỹ của Tổng thống Donald Trump vẫn duy trì cam kết bảo vệ an ninh cho Israel, nhưng Washington đang mất dần kiên nhẫn trước sự cứng rắn của vị Thủ tướng Israel. Mỹ cần một sự ổn định ở Trung Đông để tập trung vào các chương trình nghị sự toàn cầu khác, trong khi các bước đi của Netanyahu thường xuyên đặt đồng minh vào sự đã rồi.
Sự hoài nghi của Washington thể hiện rõ qua việc mới đây Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai đặt dấu hỏi trước báo giới về việc liệu nhà lãnh đạo 76 tuổi của Israel có nên tiếp tục sự nghiệp chính trị hay không. Ông Trump nói: "Tôi không biết nữa, ông ấy đã có một sự nghiệp phi thường. Liệu ông ấy có muốn tiếp tục không? Bởi vì, bạn biết đấy, ông ấy là một Thủ tướng thời chiến". Tổng thống Mỹ Donald Trump đã làm dấy lên những đồn đoán về việc liệu vị Thủ tướng kỳ cựu của Israel có thể rút lui hay không bằng những nhận định về tương lai của ông. Tuy nhiên, sau động thái này, đảng Likud của ông Netanyahu khẳng định ông vẫn sẽ tái tranh cử.
Song, rào cản lớn nhất của ông Netanyahu không nằm ở Washington, mà nằm ở ngay chính "lòng dân" Israel. Theo cuộc khảo sát mới nhất của Viện Dân chủ Israel (IDI), có tới 61% người dân Israel (bao gồm 57% người Israel gốc Do Thái) người được hỏi cho rằng ông Netanyahu nên rời bỏ chính trường và không nên đại diện cho đảng Likud trong cuộc bầu cử tới. Người dân mệt mỏi vì chiến tranh kéo dài, lo ngại về các phiên tòa xét xử cáo buộc tham nhũng, lạm dụng tín nhiệm vẫn đang tiếp diễn nhắm vào ông, và phẫn nộ trước việc chính phủ chưa thể giải cứu triệt để các con tin.
Thêm vào đó, gánh nặng tuổi tác và sức khỏe của vị Thủ tướng 76 tuổi này cũng là một dấu hỏi lớn. Kể từ khi trở lại nắm quyền vào cuối năm 2022, ông Netanyahu đã phải nhập viện nhiều lần để cấy máy tạo nhịp tim (tháng 7/2023), phẫu thuật thoát vị (tháng 3/2024), phẫu thuật phì đại tuyến tiền liệt (tháng 12/2024) và gần đây nhất là ca phẫu thuật cắt bỏ một khối u ở tuyến tiền liệt.
Việc vượt qua những chỉ trích từ phe đối lập, những rào cản sức khỏe cũng như làn sóng phản đối trong nước để tiếp tục đường đua quyền lực của thủ tướng Benjamin Netanyahu rõ ràng là một bước đi cực kỳ mạo hiểm. Đây không chỉ là “canh bạc” quyết định tương lai chính trị của cá nhân ông, mà còn là bước ngoặt của cục diện địa chính trị vùng Trung Đông.
Lịch sử chính trường Israel đã nhiều lần chứng kiến ông Benjamin Netanyahu tạo nên những “màn lội ngược dòng” khi tưởng chừng đã rơi xuống vực sâu. Liệu lần này ông có một lần nữa lật ngược thế cờ thành công, hay đây sẽ là nước cờ đầy tranh cãi trong bàn cờ quyền lực? Câu trả lời sẽ thuộc về cử tri Israel vào tháng 10 tới.