Cảnh báo gia tăng tình trạng lừa đảo nhân bản giọng nói bằng trí tuệ nhân tạo
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp kẻ lừa đảo tạo ra những bản sao giọng nói giống thật đến khó tin, khiến các vụ lừa đảo giả danh người thân ngày càng tinh vi và khó nhận biết.
Sự phát triển nhanh chóng của AI không chỉ mang lại nhiều tiện ích mà còn tạo ra những hình thức lừa đảo mới với mức độ tinh vi ngày càng cao. Một trong những mối đe dọa đáng lo ngại hiện nay là các vụ lừa đảo “nhân bản giọng nói” bằng AI.
Theo số liệu của Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), người dân Mỹ đã thiệt hại hơn 893 triệu USD vì các vụ lừa đảo liên quan đến AI trong năm ngoái. Con số này bao gồm các vụ giả mạo giọng nói, email lừa đảo do AI tạo ra, lừa đảo tình cảm trực tuyến và nhiều hình thức gian lận khác.
Mới đây, một người mẹ tại bang California (Mỹ) cho biết bà đã mất hàng nghìn USD sau khi nhận được cuộc gọi từ một giọng nói giống hệt con gái mình đang cầu cứu trong tình huống khẩn cấp. Sau đó, bà nghi ngờ đây là một vụ lừa đảo sử dụng công nghệ AI để sao chép giọng nói.
Trường hợp này không phải cá biệt. Các chuyên gia cảnh báo ngày càng có nhiều nạn nhân trở thành mục tiêu của những kẻ sử dụng AI để giả mạo giọng nói người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp.
Chỉ vài giây ghi âm cũng đủ tạo ra giọng nói giả
Nhờ các công cụ AI hiện đại, kẻ gian có thể tạo ra một bản sao giọng nói rất thuyết phục chỉ từ vài giây âm thanh thật.
Nguồn dữ liệu thường được lấy từ các video đăng trên mạng xã hội, các đoạn ghi âm công khai hoặc thậm chí từ những cuộc gọi mà nạn nhân vô tình để lộ giọng nói.
Cùng với đó, mạng xã hội cũng cung cấp cho kẻ lừa đảo nhiều thông tin về các mối quan hệ gia đình và bạn bè, giúp chúng xây dựng những kịch bản lừa đảo có độ tin cậy cao hơn.
Thông thường, kẻ gian sẽ tạo ra một tình huống khẩn cấp như người thân bị bắt cóc, gặp tai nạn hoặc đang bị giam giữ. Sau đó, chúng yêu cầu nạn nhân nhanh chóng chuyển tiền để giải quyết sự việc.
Ông Gary Schildhorn, một luật sư tại bang Philadelphia (Mỹ) từng là nạn nhân của một vụ lừa đảo giả giọng con trai mình, cho biết phản ứng đầu tiên của ông là tìm mọi cách giúp đỡ người thân thay vì bình tĩnh xác minh thông tin.
Theo các chuyên gia, các công cụ AI hiện nay không chỉ phát lại một đoạn ghi âm có sẵn. Một số hệ thống tiên tiến còn có khả năng tạo giọng nói theo thời gian thực, cho phép kẻ lừa đảo đối thoại trực tiếp với nạn nhân trong suốt cuộc gọi. Điều này khiến các cuộc trò chuyện trở nên tự nhiên và thuyết phục hơn rất nhiều.
Ngoài ra, tin tặc còn có thể sử dụng kỹ thuật giả mạo số điện thoại (caller ID spoofing), khiến cuộc gọi hiển thị như được thực hiện từ số điện thoại của người thân hoặc người quen.
Henry Ajder - một chuyên gia về AI cho rằng, chất lượng của các công nghệ nhân bản giọng nói hiện nay đã đạt đến mức mà phần lớn người dùng khó có thể nhận ra sự khác biệt.
Theo ông Henry Ajder, việc yêu cầu người bình thường phân biệt giọng nói thật và giọng nói do AI tạo ra là điều không thực tế, bởi ngay cả những người làm việc trong lĩnh vực này đôi khi cũng gặp khó khăn.
Điều đó đồng nghĩa với việc người dùng không nên chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan để đánh giá một cuộc gọi có đáng tin cậy hay không.
Làm thế nào để tránh trở thành nạn nhân của trò lừa đảo?
Trước đây, các dấu hiệu như giọng nói méo tiếng, ngắt quãng hoặc xuất hiện những khoảng lặng bất thường có thể giúp nhận diện giọng nói do AI tạo ra. Tuy nhiên, với sự tiến bộ của công nghệ, những dấu hiệu này đang dần biến mất.
Các chuyên gia khuyến nghị người dùng nên tập trung vào những dấu hiệu cảnh báo lừa đảo quen thuộc thay vì cố gắng xác định xem giọng nói đó có phải do AI tạo ra hay không.
Hãy cảnh giác nếu người gọi:
- Tạo áp lực thời gian và yêu cầu hành động ngay lập tức.
- Khẳng định tình huống cực kỳ khẩn cấp.
- Yêu cầu giữ bí mật, không được thông báo cho người khác.
- Đề nghị chuyển tiền qua các phương thức bất thường.
- Liên tục gây áp lực tâm lý khiến bạn không có thời gian suy nghĩ.
Nếu nhận được cuộc gọi đáng ngờ, hãy tìm cách liên hệ trực tiếp với người thân thông qua các kênh khác như gọi vào số điện thoại quen thuộc, nhắn tin hoặc liên hệ với người quen đang ở cùng họ.
Trước sự gia tăng của các hình thức lừa đảo sử dụng công nghệ AI để giả mạo giọng nói và danh tính, các chuyên gia khuyến nghị người dân không nên vội vàng chuyển tiền khi nhận được yêu cầu khẩn cấp từ người thân hoặc bạn bè. Thay vào đó, cần chủ động xác minh bằng cách liên hệ trực tiếp qua số điện thoại quen thuộc hoặc các kênh liên lạc khác để đảm bảo thông tin là chính xác.
Thiết lập “mật mã gia đình” để xác minh danh tính
Một biện pháp được nhiều chuyên gia khuyến nghị là xây dựng "mật mã gia đình" hoặc "từ khóa bí mật" giữa các thành viên trong gia đình và những người thân thiết.
Đó có thể là một từ hoặc cụm từ chỉ những người trong nhóm biết và không xuất hiện trên mạng xã hội. Khi xảy ra tình huống khẩn cấp, việc yêu cầu người gọi cung cấp mật mã này có thể giúp xác minh danh tính nhanh chóng.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, trong thời đại AI phát triển mạnh mẽ, sự thận trọng và xác minh thông tin qua nhiều kênh khác nhau là cách hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân trước các vụ lừa đảo công nghệ cao.
Như Henry Ajder nhận định, nếu cảm thấy có điều gì đó bất thường, việc dành thêm vài phút để kiểm tra thông tin vẫn tốt hơn nhiều so với việc vội vàng chuyển tiền và trở thành nạn nhân của một vụ lừa đảo.