Cần làm gì để sinh hoạt Hè ở khu dân cư thực sự bổ ích?
Mùa hè là khoảng thời gian trẻ em được nghỉ ngơi sau 1 năm học, nhưng cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn trong việc tạo sân chơi an toàn, lành mạnh tại cộng đồng. Từ thực tế ở một số khu dân cư cho thấy, sinh hoạt Hè vẫn là hoạt động cần thiết, song nếu chậm đổi mới, sân chơi này rất dễ trở thành những buổi tập trung mang tính hình thức.
Khi trẻ miễn cưỡng tham gia sinh hoạt Hè
Khoảng 4 năm trở lại đây, cứ vào dịp Hè, học sinh khối 14, phường Hà Huy Tập, thành phố Vinh (cũ), nay là khối 14 Hà Huy Tập, phường Vinh Phú, lại được tập trung sinh hoạt tại sân Trường Tiểu học Hà Huy Tập 2. Mỗi tuần 2 buổi, học sinh từ lớp 3 đến lớp 12 cùng có mặt trên sân trường, chủ yếu tập thể dục theo hướng dẫn của một số thành viên cựu giáo chức. Gần cuối đợt sinh hoạt, các em có thêm 1 buổi nói chuyện truyền thống.
Về hình thức, đây là hoạt động có tổ chức, có người phụ trách, có địa điểm sinh hoạt và góp phần duy trì nề nếp quản lý học sinh trong dịp hè. Tuy nhiên, do nội dung ít thay đổi, lứa tuổi tham gia quá rộng, từ học sinh tiểu học đến THPT cùng sinh hoạt theo một cách giống nhau, nên hoạt động chưa thực sự tạo được sức hút. Không ít học sinh đến sân trường với tâm lý “có mặt cho đủ”, bởi nếu vắng nhiều buổi có thể bị nhắc nhở khi trở lại trường vào đầu năm học.
Em Hoàng Thảo Nguyên - học sinh THCS tham gia sinh hoạt Hè tại khối 14 Hà Huy Tập cho biết, các buổi sinh hoạt thường diễn ra theo một khuôn mẫu quen thuộc: Tập trung, xếp hàng, tập thể dục rồi ra về. “Có những hôm em và các bạn tham gia chủ yếu vì sợ bị ghi vắng, đầu năm học bị nhắc nhở. Nếu sinh hoạt Hè có thêm trò chơi, bóng đá, cầu lông, đọc sách, kỹ năng phòng, chống đuối nước hoặc chia nhóm theo độ tuổi thì chắc các bạn sẽ hào hứng hơn”, Thảo Nguyên chia sẻ.
“Phụ huynh mong con có một sân chơi gần nhà, an toàn và bổ ích, chứ không chỉ là có tên trong danh sách sinh hoạt Hè. Các cháu bây giờ rất nhanh chán, nếu năm nào cũng chỉ tập trung rồi tập thể dục thì khó giữ được sự tự giác.
Chị Trần Thị Thúy Anh, cư dân Khối 14 Hà Huy Tập, phường Vinh Phú
Câu chuyện ở khối 14 Hà Huy Tập không phải cá biệt. Tại nhiều khu dân cư, sinh hoạt Hè vẫn chủ yếu dựa vào sự nhiệt tình của cán bộ đoàn, ban cán sự khối, xóm, tổ dân phố hoặc một số lực lượng nghỉ hưu tại địa phương. Trong điều kiện kinh phí hạn chế, thiếu sân chơi, thiết bị và người có kỹ năng tổ chức hoạt động cho trẻ, nhiều nơi khó duy trì các chương trình phong phú, thường xuyên.
Trong khi đó, nhu cầu của trẻ em hiện nay đã khác trước. Các em không chỉ cần một nơi để điểm danh, mà cần không gian để vận động, giao tiếp, thể hiện năng khiếu, học kỹ năng và kết nối với bạn bè. Nếu sinh hoạt Hè thiếu tính tương tác, không phân nhóm theo độ tuổi và ít đổi mới nội dung, việc trẻ tham gia miễn cưỡng là điều dễ hiểu.
Từ sinh hoạt theo lịch đến sân chơi theo nhu cầu
Bên cạnh những nơi còn sinh hoạt theo lối cũ, nhiều cơ sở Đoàn ở Nghệ An đã bắt đầu tìm cách làm mới hoạt động Hè cho thiếu nhi. Tại một số địa phương như Giai Lạc, Minh Châu, Thái Hòa, Thông Thụ, Con Cuông, Châu Tiến…, hoạt động Hè không chỉ dừng ở việc tập trung học sinh, mà đã gắn với văn nghệ, thể dục, thể thao, trò chơi tập thể, tuyên truyền kỹ năng phòng, chống đuối nước, an toàn giao thông, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, hoạt động vì môi trường và chăm lo cho thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn.
Ví như tại xã Thông Thụ, sinh hoạt Hè cho thanh thiếu nhi được tổ chức theo hướng gắn vui chơi với hoạt động cộng đồng. Điển hình, tại bản Mường Piệt, trong một chương trình sinh hoạt Hè mới đây, buổi chiều, các em cùng đoàn viên, thanh niên ra quân dọn dẹp vệ sinh môi trường, phát quang đường làng, ngõ xóm, góp phần xây dựng cảnh quan xanh - sạch - đẹp. Buổi tối, chương trình tiếp tục diễn ra tại nhà văn hóa bản với các trò chơi kéo co, cùng tham gia trò chơi “ai nhanh hơn ghế”, tập múa và giao lưu tập thể, tạo không khí vui tươi, đoàn kết.
Theo chị Lương Thị Doan - Bí thư Đoàn xã Thông Thụ, khó nhất hiện nay không phải là tập hợp thiếu nhi trong một vài buổi đầu Hè, mà là duy trì được sự hào hứng của các em trong cả kỳ nghỉ.
Trẻ em bây giờ, kể cả trẻ em ở khu vực miền núi như Thông Thụ, cũng có nhiều lựa chọn giải trí, nhất là điện thoại và mạng xã hội. Vì vậy, sinh hoạt Hè phải thay đổi liên tục, có trò chơi, vận động, kỹ năng và hoạt động theo nhóm tuổi. Làm theo kiểu tập trung đại trà thì rất khó giữ chân các em.
Chị Lương Thị Doan - Bí thư Đoàn xã Thông Thụ
Từ thực tế tổ chức tại cơ sở, anh Nguyễn Hoàng Chung - Bí thư Đoàn xã Giai Lạc cho rằng, để đổi mới sinh hoạt Hè, các chi đoàn, khối, xóm cần có lịch hoạt động cụ thể theo tuần, không nên dồn vào vài buổi đầu hoặc cuối Hè. Địa phương cũng cần huy động thêm phụ huynh, giáo viên, sinh viên tình nguyện, các câu lạc bộ thể thao, văn nghệ cùng tham gia.
“Ở nhiều khu dân cư, lực lượng tổ chức sinh hoạt Hè còn mỏng, kinh phí hạn chế, nên nếu chỉ giao cho Đoàn thanh niên thì rất khó làm phong phú. Sinh hoạt Hè phải là việc chung của cả cộng đồng”, anh Chung chia sẻ.
Một hướng đổi mới là tổ chức sinh hoạt theo nhóm sở thích và độ tuổi. Với học sinh tiểu học, có thể tổ chức trò chơi dân gian, đọc sách, vẽ tranh, múa hát, kể chuyện, hướng dẫn kỹ năng tự bảo vệ. Với học sinh THCS, THPT, có thể phát triển các câu lạc bộ bóng đá, cầu lông, dân vũ, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng sử dụng mạng an toàn, hoạt động tình nguyện nhỏ, chăm sóc cây xanh, tìm hiểu lịch sử địa phương. Khi được tham gia theo sở thích, các em sẽ thấy sinh hoạt Hè là nhu cầu tự nhiên chứ không phải nhiệm vụ phải có mặt.
Cùng với đổi mới nội dung, sinh hoạt Hè cũng cần tăng tính trải nghiệm. Một buổi tuyên truyền phòng, chống đuối nước sẽ hiệu quả hơn nếu có tình huống minh họa, hướng dẫn nhận diện nơi nguy hiểm và quy tắc an toàn khi đi tắm biển, ao, hồ, sông, suối. Một buổi nói chuyện về an toàn mạng sẽ thiết thực hơn nếu giúp trẻ nhận biết đường link lạ, tài khoản giả mạo, tin nhắn dụ dỗ, hành vi bắt nạt trực tuyến và cách báo với người lớn khi gặp tình huống không an toàn.
Mùa Hè của trẻ sẽ ý nghĩa hơn khi các em được vui chơi an toàn, vận động, học kỹ năng và kết nối với cộng đồng. Khi mỗi khu dân cư thực sự trở thành một “sân chơi gần nhà”, sinh hoạt Hè sẽ không còn là hoạt động mà học sinh tham gia vì sợ bị phê bình, mà trở thành khoảng thời gian các em mong đợi trong hành trình trưởng thành của mình.