Iran và Oman họp về quản lý eo biển Hormuz
Iran cho biết đã có cuộc họp đầu tiên với Oman về việc quản lý eo biển Hormuz kể từ khi Tehran và Washington ký thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông. Tuyến hàng hải chiến lược này vẫn là điểm nghẽn lớn trong các cuộc trao đổi giữa Iran và Mỹ.
“Trong chuyến thăm Muscat, cuộc họp đầu tiên của Ủy ban chung Hormuz đã diễn ra”, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi viết trên mạng xã hội X.
Ông cho biết, hai bên đã rà soát các vấn đề hiện nay liên quan đến eo biển và trao đổi quan điểm về việc quản lý tuyến hàng hải này trong tương lai.
Eo biển Hormuz là vùng biển hẹp nằm giữa Iran và Oman, có chỗ chỉ rộng khoảng 30 km. Cả Iran và Oman đều cho rằng, họ có chủ quyền đối với tuyến đường biển này.
Tranh cãi về phí dịch vụ và tuyến hàng hải
Tương lai của eo biển Hormuz là một trong những vấn đề gai góc trong các cuộc trao đổi giữa Tehran và Washington nhằm chấm dứt xung đột.
Iran đang cân nhắc áp dụng “phí dịch vụ” đối với các hoạt động qua eo biển, trong khi Mỹ phản đối mọi khoản thu, cho rằng Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế.
Trong cuộc trả lời truyền hình nhà nước Iran, ông Gharibabadi nói Tehran và Muscat đã đạt được “nhận thức chung” về việc quản lý eo biển. Theo ông, Oman cũng ủng hộ việc tham gia các cơ chế quản lý với tư cách quốc gia ven biển có quyền chủ quyền, đồng thời cho rằng, có thể thu phí đối với các dịch vụ được cung cấp.
Hai bên nhất trí thành lập các ủy ban kỹ thuật. Theo ông Gharibabadi, trong khoảng 7-8 ngày tới, các chuyên gia Iran và Oman sẽ bắt đầu thảo luận chuyên sâu về cơ chế quản lý, dự thảo văn bản và các vấn đề kỹ thuật liên quan đến tuyến hàng hải.
Iran bác tuyến hàng hải thay thế
Những ngày gần đây, lập trường của Oman về vấn đề này còn khá thận trọng. Tuần trước, Oman và Iran ra tuyên bố chung cho biết, đang xem xét các chi phí liên quan đến việc quản lý eo biển Hormuz trong tương lai. Tuy nhiên, sau đó Oman nói chưa có kế hoạch áp “phí quá cảnh” và thông báo mở một “hành lang hàng hải tạm thời” gần bờ biển nước này, được cho là có sự phối hợp với Liên hợp quốc.
Iran phản đối và khẳng định tuyến đường duy nhất được phép là hành lang gần bờ biển Iran.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 28/6 cảnh báo mọi nỗ lực sử dụng tuyến thay thế có nguy cơ “làm leo thang căng thẳng” trong khu vực.
Cảnh báo được đưa ra sau một đợt bùng phát thù địch mới, trong đó Iran tấn công một tàu thương mại tại eo biển Hormuz, còn Mỹ đáp trả bằng các cuộc không kích nhằm vào mục tiêu ven biển của Iran.
Hormuz vẫn là điểm nóng sau thỏa thuận sơ bộ
Theo nội dung thỏa thuận sơ bộ, việc đi lại qua eo biển Hormuz sẽ không bị thu phí “chỉ trong 60 ngày” sau khi thỏa thuận được ký. Tuy nhiên, hiện chưa rõ điều gì sẽ xảy ra sau thời hạn này.
Ông Gharibabadi cho rằng, theo Điều 5 của Biên bản ghi nhớ Islamabad, Iran có quyền xác định các tuyến hàng hải trong điều kiện tạm thời hiện nay và không thể chấp nhận tuyến đường khác.
“Chúng tôi có trách nhiệm bảo đảm điều kiện an toàn cho việc đi lại. Vì vậy, nếu tàu thuyền đi qua các tuyến khác, chúng tôi sẽ phản đối, tìm cách ngăn chặn. Nếu xảy ra sự cố với các tàu đó, trách nhiệm sẽ thuộc về họ”, ông nói.
Quan chức Iran cũng cảnh báo nếu Mỹ tìm cách thiết lập các tuyến đường song song, Tehran sẽ sử dụng các biện pháp cần thiết để đáp trả.