Tổng thống Lee Jae Myung và "canh bạc" siêu dự án công nghệ
Từ một thiếu niên phải giấu tuổi trong các công xưởng bụi bặm, ông Lee Jae Myung đã bước vào Nhà Xanh với những dấu ấn phi thường. Giờ đây, vị Tổng thống xuất thân từ nghèo khó đang đặt cược tương lai đất nước vào siêu kế hoạch AI và bán dẫn trị giá 1.200 tỷ USD - một quyết sách không chỉ để cạnh tranh toàn cầu, mà còn là một cuộc đại cải cách kinh tế - xã hội, hiện thực hóa triết lý cốt lõi xuyên suốt cuộc đời ông: Xóa bỏ bất công và cân bằng sự phát triển vùng miền.
Kỳ tích vươn lên từ bóng tối công xưởng
Ông Lee Jae Myung sinh năm 1963 tại vùng quê Andong trong một gia đình nghèo có tới 7 người con. Bi kịch gia đình ập xuống khi người cha tiêu tán sạch số tiền tiết kiệm ít ỏi vào bài bạc, buộc cả nhà phải di cư đến Seongnam - thành phố công nghiệp mới thời bấy giờ, nơi tập trung những người nghèo khổ bị đẩy ra khỏi Thủ đô Seoul.
Không có tiền đóng học phí, ông buộc phải từ bỏ giấc mơ học đường để bước vào những công xưởng bụi bặm khi mới vừa chớm tuổi thiếu niên. Cậu thiếu niên ngày ấy phải làm việc dưới những cái tên giả vì chưa đủ tuổi lao động và liên tục gặp tai nạn nghề nghiệp. Nhưng chính những ngày tháng tăm tối nơi xưởng máy, nhìn bạn bè đồng lứa khoác trên mình bộ đồng phục học sinh, khát vọng thay đổi số phận trong ông đã trỗi dậy. Bằng nghị lực phi thường, ông đã tự học để lấy bằng tốt nghiệp trung học cơ sở rồi trung học phổ thông. Năm 1982, ông đỗ vào Khoa Luật của Trường Đại học danh tiếng Chung-Ang với một suất học bổng toàn phần. Tốt nghiệp cử nhân luật năm 1986, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tư tưởng của cựu Tổng thống Roh Moo-hyun, ông trở thành một luật sư nhân quyền dấn thân.
Con đường chính trị của ông đầy rẫy thất bại ở giai đoạn đầu khi gia nhập Đảng Uri vào năm 2005. Tuy nhiên, bước ngoặt lớn vào năm 2010 khi ông được bầu làm Thị trưởng thành phố Seongnam. Tại đây, ông gây tiếng vang lớn khi thực hiện hàng loạt cải cách táo bạo: Chuyển văn phòng thị trưởng xa hoa thành quán cà phê sách công cộng; tuyên bố tạm ngừng chi trả để tái cấu trúc khoản nợ khổng lồ 520 tỷ won của thành phố; thiết lập hệ thống "lợi tức thanh niên"; ra lệnh cấm thịt chó tại chợ Moran nổi tiếng… Với tỷ lệ hoàn thành lời hứa tranh cử đạt tới 94,1%, danh tiếng của ông vượt ra khỏi ranh giới địa phương. Từ bệ phóng ở Seongnam, ông đắc cử Thống đốc tỉnh Gyeonggi vào năm 2018, và trở thành "ngôi sao sáng" nhờ cách ứng phó quyết liệt, trực diện với đại dịch Covid-19.
Sau khi vượt qua vụ ám sát hụt tại Busan vào đầu năm 2024 và đỉnh điểm là cuộc khủng hoảng thiết quân luật cuối năm đó, hình ảnh ông Lee Jae Myung trèo qua hàng rào tòa nhà Quốc hội giữa vòng vây quân đội để kêu gọi bảo vệ nền dân chủ đã lay động hàng triệu trái tim. Chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử sớm năm 2025 đã chính thức đưa "cậu bé công xưởng" bước vào Nhà Xanh vào tháng 6 năm 2025, hoàn thành một câu chuyện huyền thoại trong lịch sử chính trị xứ sở Kim Chi.
“Canh bạc” của kỷ nguyên AI và những thách thức
Ông bước vào nhiệm kỳ Tổng thống đúng thời điểm làn sóng cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI) đang càn quét nền kinh tế toàn cầu. Đứng trước bước ngoặt thời đại, Tổng thống Lee Jae Myung vừa thông báo "quân bài chiến lược" quyết định tương lai đất nước. Tại Hội nghị báo cáo toàn dân, Chính phủ của ông đã công bố 3 siêu dự án chiến lược hướng tới mục tiêu đưa Hàn Quốc trở thành quốc gia "không thể thay thế" trong kỷ nguyên AI. Đại kế hoạch này được vận hành đồng bộ dựa trên "tam giác trụ cột": Chip bán dẫn, Trí tuệ nhân tạo vật lý (Physical AI) và Trung tâm Dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AIDC). Tổng số vốn huy động cho siêu kế hoạch này lên tới gần 1.200 tỷ USD - tương đương hơn 2/3 GDP của toàn nước Hàn Quốc.
Theo kế hoạch chiến lược, hai "gã khổng lồ" công nghệ lớn nhất đất nước là Samsung Electronics và SK hynix sẽ thực hiện khoản đầu tư kỷ lục trị giá 800 nghìn tỷ won (khoảng 520 tỷ USD) để xây dựng một trung tâm chế tạo bán dẫn hoàn toàn mới ở phía Tây Nam đất nước. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng vạch ra một kế hoạch độc lập trị giá tới 1 triệu tỷ won (khoảng 650 tỷ USD) kéo dài trong vòng 10 năm chỉ để tập trung phát triển các trung tâm dữ liệu AI - nơi được ví như "trái tim" vận hành toàn bộ nền công nghiệp tương lai toàn cầu. Và dự án chiến lược thứ ba là đầu tư vào các nhà máy đóng gói và hoàn thiện chip, tập trung tại tỉnh Bắc Chungcheong, tạo ra bộ nhớ băng thông cao (HBM) - chìa khóa cho mọi hệ thống AI tiên tiến.
Tuy nhiên, điểm đặc biệt nhất trong siêu dự án không chỉ nằm ở những con số tài chính khổng lồ, mà nằm ở ý nghĩa nhân văn và vị trí địa lý được lựa chọn: Vùng Honam ở phía Tây Nam đất nước. Về mặt lịch sử, Honam - thành trì truyền thống của phe cánh tả bao gồm Gwangju và các tỉnh Jeolla, luôn chịu cảnh tụt hậu xa so với vùng Đông Nam phát triển công nghiệp. Sự phân hóa giàu nghèo và mất cân bằng vùng miền này vốn là hệ quả kéo dài từ chiến lược phát triển kinh tế thần tốc dưới thời cựu Tổng thống Park Chung-hee vào những năm 1960 và 1970. Bằng việc quyết tâm đưa 4 nhà máy chế tạo chip lớn về đây, Tổng thống Lee Jae Myung đang muốn “sửa chữa” những rạn nứt cấu trúc xã hội kéo dài hàng thập kỷ, hiện thực hóa triết lý nâng đỡ người yếu thế ở quy mô quốc gia.
Tuy nhiên, "canh bạc" này của Tổng thống Lee Jae Myung đang vấp phải không ít lực cản và hoài nghi. Ngay sau công bố, cổ phiếu của Samsung và SK Hynix đã lần lượt sụt giảm do giới phân tích lo ngại làn sóng đầu tư quá mạnh có thể dẫn đến tình trạng dư cung toàn cầu. Bên cạnh đó, phe đối lập chỉ trích gay gắt và đặt câu hỏi về động cơ chính trị của dự án trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ ông Lee đang giảm 6 tuần liên tiếp xuống còn 46,5%.
Các chuyên gia kinh tế và học giả Hàn Quốc cũng đưa ra những lời cảnh báo rằng, kịch bản lý tưởng là nhu cầu AI giữ vững trong 20-30 năm tới, nhưng nếu thị trường đi xuống, hậu quả cho nền kinh tế sẽ rất khôn lường. Giáo sư Lee Jong-hwan từ Đại học Sangmyung nhấn mạnh: “Thách thức lớn nhất là hầu hết công nhân lành nghề và các nhà cung ứng vẫn đang tập trung quanh khu vực vùng Thủ đô Seoul. Việc thiết lập các dây chuyền sản xuất phức tạp từ con số không tại một vùng mới sẽ cần nguồn điện, lượng nước sạch khổng lồ và mạng lưới logistics hiện đại mà không thể hình thành nhanh chóng”.
Bất chấp những hoài nghi, Tổng thống Lee Jae Myung vẫn thể hiện bản lĩnh của một người từng bước ra từ nghịch cảnh. Ông tuyên bố sẽ chỉ định một quan chức của Văn phòng Tổng thống phụ trách trực tiếp và đích thân ông sẽ giám sát sát sao tiến độ để rút ngắn tối đa. Thành bại của siêu dự án chưa thể định đoạt ngày một ngày hai, nhưng thế giới đang được chứng kiến tầm nhìn và tư duy đột phá của một nhà lãnh đạo trong định hình tương lai của cả một quốc gia.