iPhone sắp có tính năng cảnh báo người dùng trước khi bị lừa đảo

Các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, đặc biệt là những vụ việc lợi dụng tâm lý người dùng để khiến họ tự nguyện chuyển tiền, cung cấp mật khẩu hoặc chia sẻ thông tin cá nhân.

Trước thực tế này, Apple đã giới thiệu một nền tảng mới có tên Trust Insights trên hệ điều hành mới iOS 27, giúp các ứng dụng nhận biết khi người dùng có nguy cơ trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo theo thời gian thực.

Trust Insights là gì?

Trust Insights là một ứng dụng mới được tích hợp trên iOS 27. Nền tảng này cho phép ứng dụng đánh giá mức độ rủi ro của một giao dịch hoặc hành động mà người dùng đang thực hiện, từ đó đưa ra các biện pháp bảo vệ phù hợp trước khi thiệt hại xảy ra.

Theo Apple, các vụ tấn công phi kỹ thuật (social engineering) là một trong những thách thức lớn nhất hiện nay vì kẻ gian không cần tấn công vào hệ thống hay khai thác lỗ hổng bảo mật.

Thay vào đó, chúng tìm cách thao túng tâm lý để chính người dùng tự thực hiện các hành động hợp pháp như chuyển tiền, chia sẻ mã xác thực hoặc thay đổi thông tin tài khoản.

Do những thao tác này đều do chính chủ tài khoản thực hiện nên rất khó để hệ thống bảo mật truyền thống nhận diện và ngăn chặn.

Apple cho biết trong vài năm gần đây, các hình thức lừa đảo như giả danh nhân viên hỗ trợ kỹ thuật; mạo danh cơ quan chức năng hoặc người có thẩm quyền hoặc giả người thân gọi điện báo tình huống khẩn cấp để yêu cầu chuyển tiền đều gia tăng nhanh chóng.

Nguy cơ này còn trở nên nghiêm trọng hơn khi công nghệ AI tạo sinh và deepfake ngày càng phổ biến, giúp kẻ gian dễ dàng tạo ra giọng nói hoặc hình ảnh giống người thật để đánh lừa nạn nhân.

Trust Insights được phát triển nhằm bổ sung một lớp phòng vệ mới trước những hình thức tấn công khó phát hiện này.

Phát hiện nguy cơ lừa đảo mà không cần đọc nội dung tin nhắn

Điểm đáng chú ý là Trust Insights không phân tích nội dung trong Tin nhắn, Mail, Ảnh hay các dữ liệu cá nhân của người dùng.

Thay vào đó, hệ thống chủ yếu hoạt động ngay trên thiết bị, sử dụng các tín hiệu hành vi để đánh giá nguy cơ, bao gồm cách người dùng tương tác với thiết bị; thời điểm thực hiện hành động; ngữ cảnh sử dụng và một số dữ liệu cảm biến cơ bản trên thiết bị.

Nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường cho thấy người dùng có thể đang bị người khác hướng dẫn thực hiện một vụ lừa đảo, Trust Insights sẽ đánh giá mức độ rủi ro ở cấp trung bình hoặc cao.

Thông tin này sau đó được chuyển tới ứng dụng để ứng dụng có thể chủ động áp dụng các biện pháp bảo vệ.

Khi Trust Insights đánh giá một thao tác có nguy cơ bị lừa đảo, ứng dụng có thể thực hiện nhiều biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro, chẳng hạn như hiển thị cảnh báo nổi bật để người dùng cân nhắc lại; tạm trì hoãn việc thực hiện giao dịch; yêu cầu xác minh danh tính hoặc xác nhận thêm một lần trước khi hoàn tất.

Mục tiêu là tạo thêm một "khoảng dừng" để người dùng có thời gian suy nghĩ, thay vì thực hiện ngay các yêu cầu do kẻ lừa đảo đưa ra.

Apple khẳng định vẫn bảo vệ quyền riêng tư

Apple nhấn mạnh rằng Trust Insights được thiết kế theo nguyên tắc ưu tiên quyền riêng tư.

Nền tảng này không đọc nội dung thư điện tử, tin nhắn hay hình ảnh của người dùng. Các tín hiệu được phân tích ngay trên iPhone và dữ liệu gốc sẽ bị loại bỏ ngay sau khi xử lý.

Thay vì gửi toàn bộ dữ liệu lên máy chủ, hệ thống chỉ gửi một kết quả đánh giá duy nhất. Giá trị này có thể được kết hợp với một số thông tin từ Tài khoản Apple và các dấu hiệu hoạt động bất thường khác để đưa ra kết luận cuối cùng về nguy cơ lừa đảo.

Người dùng vẫn có thể tắt tính năng Trust Insights

Apple cho biết người dùng có quyền tắt Trust Insights trong phần Cài đặt nếu không muốn sử dụng.

Tuy nhiên, công ty cũng tiết lộ có thể áp dụng một khoảng thời gian chờ trước khi tính năng bị vô hiệu hóa. Mục đích là để bảo vệ những trường hợp người dùng bị kẻ gian hướng dẫn tắt các lớp bảo mật nhằm dễ dàng thực hiện hành vi lừa đảo.

Ở giai đoạn đầu, Trust Insights sẽ tập trung giám sát 5 nhóm hành động có nguy cơ cao gồm:

- Thanh toán (Payment): Bao gồm các giao dịch chuyển tiền, mua bán tài sản số, mua hàng và cả các giao dịch trong trò chơi.

- Tài khoản (Account): Thay đổi thông tin tài khoản, mật khẩu hoặc các thiết lập bảo mật.

- Sử dụng tài nguyên (Resource Use): Các yêu cầu sử dụng những dịch vụ tiêu tốn nhiều tài nguyên hoặc bị giới hạn, chẳng hạn như các tác vụ suy luận AI.

- Giao tiếp (Communication): Gửi tin nhắn, nộp biểu mẫu điện tử hoặc ký tài liệu trực tuyến.

- Khác (Other): Áp dụng cho những thao tác không thuộc bốn nhóm trên.

Apple cũng khuyến khích các nhà phát triển gửi phản hồi nếu ứng dụng của họ sử dụng nhóm "Khác", đồng thời báo cáo những trường hợp sau này được xác nhận là lừa đảo để giúp Trust Insights tiếp tục học hỏi và nâng cao độ chính xác.

Việc đưa Trust Insights vào iOS 27 cho thấy Apple đang chuyển hướng từ mô hình chỉ bảo vệ thiết bị sang hỗ trợ bảo vệ chính người dùng trước các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi.

Thay vì chỉ ngăn chặn phần mềm độc hại hay các cuộc tấn công mạng truyền thống, nền tảng mới hướng tới việc nhận diện những tình huống mà người dùng có thể đang bị thao túng tâm lý để tự thực hiện các hành động gây thiệt hại.

Nếu hoạt động hiệu quả, Trust Insights có thể trở thành một lớp bảo vệ quan trọng, giúp hạn chế đáng kể các vụ lừa đảo trực tuyến trong tương lai./.

Phan Văn Hòa