Mỹ nhắm đến vị thế thống lĩnh khí đốt châu Âu qua vùng Balkan
Mỹ đang từng bước củng cố vị thế là nhà cung cấp khí đốt hàng đầu của Liên minh châu Âu (EU) khi khối này đẩy nhanh lộ trình chấm dứt phụ thuộc vào năng lượng Nga. Giới chuyên gia nhận định khu vực Balkan, với mạng lưới cảng LNG và các tuyến đường ống kết nối Trung Âu, sẽ trở thành mắt xích chiến lược trong kế hoạch mở rộng ảnh hưởng năng lượng của Washington tại lục địa già.
Sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát vào năm 2022, an ninh năng lượng trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của Liên minh châu Âu. Việc nguồn cung khí đốt từ Nga nhiều lần bị gián đoạn khiến Brussels đẩy nhanh kế hoạch đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và giảm dần sự phụ thuộc vào Moscow.
Theo Hội đồng châu Âu, Nga hiện vẫn chiếm khoảng 12% tổng lượng khí đốt nhập khẩu của EU. Tuy nhiên, khối này đã thông qua lộ trình chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu khí đốt từ Nga vào cuối năm 2027. Để thực hiện mục tiêu này, EU đã đầu tư hàng tỷ euro vào các cảng tiếp nhận khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), mở rộng mạng lưới đường ống và tăng khả năng tiếp nhận khí đốt vận chuyển bằng đường biển.
Giới phân tích nhận định việc EU chuyển sang LNG đã tạo cơ hội lớn cho Mỹ. Nhờ sản lượng khai thác khí đá phiến tăng mạnh trong những năm gần đây, Washington nhanh chóng trở thành nhà xuất khẩu LNG hàng đầu thế giới và hiện là nguồn cung LNG lớn nhất của EU. Theo dự báo của Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), trong năm 2026, Mỹ sẽ vượt Na Uy để trở thành nhà cung cấp khí đốt tự nhiên lớn nhất cho EU, đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong bản đồ năng lượng của khu vực.
Croatia trở thành mắt xích quan trọng
Một trong những mắt xích quan trọng trong chiến lược của Mỹ là cảng LNG nổi ngoài khơi đảo Krk của Croatia. Sau khi hoàn tất nâng cấp, cảng hiện có công suất tiếp nhận khoảng 6,1 tỷ m3 khí mỗi năm, tương đương gần 2% tổng nhu cầu tiêu thụ khí đốt của toàn EU.
Khí đốt nhập khẩu qua cảng Krk được đưa vào hệ thống đường ống kết nối với Hungary và nhiều quốc gia Trung Âu, tạo điều kiện để nguồn LNG từ Mỹ tiếp cận sâu hơn thị trường châu Âu.
Theo chuyên gia năng lượng Ivan Brodic, vai trò của cảng Krk có thể còn mở rộng trong những năm tới khi Mỹ theo đuổi mục tiêu thay thế hoàn toàn nguồn cung của Nga tại châu Âu.
Mỹ cũng đang hậu thuẫn việc thực hiện dự án đường ống dẫn khí giữa Bosnia và Croatia, kết nối Bosnia với cảng LNG Krk trước khi hòa vào hệ thống truyền tải khí đốt của châu Âu. Theo các chuyên gia, tuyến đường ống này không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn cung cho khu vực Balkan mà còn có thể mở ra hành lang vận chuyển khí đốt mới tới Ukraine sau chiến tranh với chi phí cạnh tranh hơn so với các tuyến hiện nay.
Ngoài cảng LNG Krk, Croatia còn sở hữu hệ thống đường ống dẫn dầu kết nối với Bosnia và Herzegovina, Hungary, Slovenia và Serbia, có khả năng vận chuyển gần 500.000 thùng dầu thô mỗi ngày.
Việc Mỹ gia tăng hiện diện trên thị trường khí đốt châu Âu không chỉ phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu nguồn cung sau xung đột Nga - Ukraine mà còn cho thấy cuộc cạnh tranh địa chính trị về năng lượng đang bước sang giai đoạn mới.