Nghệ An: Khan hiếm sách giáo khoa trước thềm năm học mới

Khan hiếm tại nhà sách

“Em đã đi 3 cửa hàng nhưng vẫn chưa mua được đủ sách giáo khoa”. Đó là chia sẻ của em Bùi Mạnh Hải, học sinh lớp 11, Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, khi đến thời điểm này vẫn còn nhiều đầu sách chưa tìm mua được, trong đó có Toán, Lịch sử và Vật lý.

Nhà ở xã Nghi Lộc, Hải cho biết, do tâm lý chủ quan nên đến gần ngày tựu trường, em mới bắt đầu mua sách. Thế nhưng, từ nhà sách ở trung tâm xã đến 2 cửa hàng sách lớn trên đường Lê Hồng Phong (phường Thành Vinh), em vẫn không thể mua đủ những cuốn sách cần thiết. Đi đến đâu, Hải cũng nhận được câu trả lời “hết hàng”.

“Em không quá lo lắng vì thiếu sách trong vài ngày, nhưng việc phải đi lại nhiều lần để tìm mua khá vất vả. Em cũng thử đặt sách trên mạng nhưng nhiều đầu sách hiện đã không còn được bán”, Hải chia sẻ.

Khảo sát tại một số nhà sách trên địa bàn thành phố Vinh (cũ) cho thấy, tình trạng khan hiếm sách giáo khoa đang diễn ra ở nhiều nơi. Chị Thanh Hiền, nhân viên bán hàng tại Nhà sách Phương Nam cho biết, những ngày qua, cửa hàng liên tục phải từ chối khách do không có đủ sách để cung ứng.

“Trên kệ sách, sách lớp 9 gần như không còn cuốn nào. Các khối lớp khác cũng chỉ còn lại vài ba cuốn. Rất nhiều phụ huynh đến trực tiếp hoặc gọi điện hỏi đặt sách nhưng chúng tôi không thể nhận vì đơn vị cung ứng thông báo hiện không còn sách để phân phối”, chị Hiền cho biết.

Tại nhà sách thuộc Công ty cổ phần Sách và Thiết bị trường học Nghệ An - một trong những đơn vị cung ứng sách lớn trên địa bàn tỉnh, tình hình cũng không khả quan hơn. Trước quầy sách lớp 10, mẹ con em Ngô Nguyễn Mạnh Cường, tân học sinh Trường THPT Lê Viết Thuật, không khỏi lo lắng khi nhiều ngăn kệ gần như trống không. Các đầu sách Toán, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Tin học đều đã hết.

Nhân viên bán hàng cũng chưa thể xác định chính xác thời điểm các đầu sách này được nhập về, nên không thể hẹn thời gian cụ thể với khách hàng.

Theo Cường, tuần vừa qua, học sinh lớp 10 mới bắt đầu tập trung tại trường để đăng ký môn học và xác định tổ hợp. Vì vậy, đến thời điểm này, em mới biết chính xác những môn mình sẽ học để mua sách giáo khoa.

“Em rất bất ngờ vì đã đi nhiều quầy sách nhưng vẫn chưa mua đủ bộ sách cần thiết. Trước đó, em nghĩ chỉ cần đến nhà sách là có thể mua được”, Cường nói.

Không chỉ phụ huynh, học sinh ở Nghệ An, những ngày này, nhiều người từ các địa phương lân cận cũng tìm đến các nhà sách lớn tại thành phố Vinh (cũ) để tìm mua sách giáo khoa.

Chị Nguyễn Thị Nhàn, ở xã Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, có một cửa hàng sách nhỏ và nhận đặt sách giáo khoa cho nhiều phụ huynh. Do nguồn sách tại Hà Tĩnh đang thiếu, chị phải sang Nghệ An tìm mua thêm.

“

Tôi có rất nhiều phụ huynh đặt sách giáo khoa cho con nhưng các cửa hàng ở Hà Tĩnh cũng đang thiếu. Vì vậy, tôi sang Nghệ An để tìm thêm cho đủ bộ. Tuy nhiên, đến đây nhiều đầu sách cũng đã hết nên rất khó để đáp ứng nhu cầu của phụ huynh, học sinh.

Chị Nguyễn Thị Nhàn - Hà Tĩnh

Nguồn cung chưa theo kịp nhu cầu

Dù chỉ hơn 1 tuần nữa học sinh các trường học trên địa bàn tỉnh Nghệ An sẽ tựu trường, nhưng đến thời điểm này, nhiều gia đình vẫn chưa mua đủ sách giáo khoa cho con. Tình trạng thiếu sách phổ biến nhất hiện nay là sách lớp 10. Nguyên nhân là phải đến giữa tháng 8, các trường trong tỉnh mới cơ bản hoàn thành công tác tuyển sinh, tư vấn, lựa chọn tổ hợp và môn học tự chọn, khi đó học sinh mới xác định được đầy đủ các môn học để mua sách. Do cùng thời điểm, lượng học sinh tập trung mua sách tăng cao nên việc cung ứng trên thị trường không đáp ứng kịp nhu cầu.

Ở các lớp học khác, nếu trước đây tình trạng thiếu sách chủ yếu tập trung ở một số đầu sách Lịch sử, Địa lý do nhà xuất bản phải chỉnh lý, điều chỉnh nội dung; sách Tiếng Anh do thay đổi bộ sách theo chủ trương sử dụng thống nhất, thì nay tình trạng khan hiếm diễn ra ở nhiều môn học, nhiều khối lớp, từ lớp 1 đến lớp 12.

Ngoài những nguyên nhân trên, việc nhiều địa phương trong cả nước đang tập trung bổ sung nguồn sách để thực hiện chủ trương miễn, giảm tiền sách giáo khoa cho học sinh từ năm học 2026-2027 cũng có thể tạo thêm áp lực đối với nguồn cung trong thời điểm này.

Đặc biệt, từ năm học 2026-2027, cả nước thực hiện thống nhất một bộ sách giáo khoa theo từng môn học. Việc thay đổi phương thức cung ứng, cùng với nhu cầu tăng cao trong thời gian ngắn, khiến nguồn sách tại một số thời điểm chưa đáp ứng kịp thị trường. Trong khi đó, nhu cầu của học sinh lại tập trung rất lớn vào những ngày cận năm học mới, tạo nên tình trạng nơi thiếu, nơi phải chờ nhập thêm hàng.

Theo bà Nguyễn Lâm Anh - Phó phòng Sách và Truyền thông, Công ty cổ phần Sách và Thiết bị trường học Nghệ An, những ngày qua, công ty liên tục nhập sách về nhưng vẫn không thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng.

“Việc thiếu sách hiện diễn ra trên diện rộng, không chỉ ở Nghệ An mà còn tại nhiều địa phương trong cả nước, do các nhà xuất bản chưa kịp in và cung ứng sách giáo khoa. Về phía nhà sách, dù đã rất nỗ lực nhưng do thời điểm sát năm học, lượng khách tập trung mua cùng lúc quá đông nên việc cung ứng cũng khó đáp ứng kịp thời”, bà Nguyễn Lâm Anh cho biết.

Cũng theo đại diện Công ty cổ phần Sách và Thiết bị trường học Nghệ An, đến thời điểm này, đơn vị chưa thể xác định chính xác ngày các đầu sách đang thiếu sẽ về hàng, bởi còn phụ thuộc vào tiến độ cung ứng của các nhà xuất bản. Tuy nhiên, các nhà xuất bản đã cam kết cung cấp đủ sách giáo khoa trước ngày 20/8, qua đó đảm bảo nhu cầu sách cho năm học mới.

Riêng đối với phụ huynh đặt sách giáo khoa thông qua các nhà trường, tình hình cung ứng thuận lợi hơn. Hiện khoảng 80% các đơn vị đã được cung ứng đủ sách và không xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa.

Việc nguồn cung sách giáo khoa chưa đáp ứng kịp nhu cầu cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ triển khai chủ trương hỗ trợ, miễn phí sách giáo khoa cho học sinh tại nhiều địa phương trên cả nước, trong đó có Nghệ An. Trước thực tế này, ngành Giáo dục và Đào tạo Nghệ An vừa đốc thúc các đơn vị cung ứng, vừa có văn bản gửi trực tiếp Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đề nghị hỗ trợ nguồn sách, đồng thời xây dựng các phương án dự phòng để bảo đảm học sinh có sách trước năm học mới.

Theo ông Nguyễn Văn Khoa - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An, sau khi UBND tỉnh thống nhất với kết quả rà soát nhu cầu sách giáo khoa, ngành đã làm việc với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam để chủ động nguồn cung.

“

Đến nay, sau khi làm việc, Nhà xuất bản đã cam kết cung ứng một phần sách giáo khoa cho các trường học ở Nghệ An. Tuy nhiên, rất khó để có thể cung ứng đủ hơn 216.000 bộ sách trong cùng một thời điểm. Vì vậy, trong thời gian tới, ngân sách tỉnh có thể sẽ được cấp trực tiếp về các xã để địa phương hỗ trợ kinh phí cho phụ huynh, học sinh mua sách.

Ông Nguyễn Văn Khoa - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo

Cùng với phương án bổ sung nguồn kinh phí, ngành Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cũng dự kiến xây dựng hệ thống tủ sách dùng chung tại các trường học. Theo đó, từ đầu tuần tới, các trường sẽ vận động học sinh ở những khóa trước trao tặng lại sách giáo khoa đã sử dụng để các khóa sau tiếp tục sử dụng. Đây là giải pháp trước mắt nhằm tận dụng nguồn sách hiện có, giảm áp lực mua mới và hỗ trợ những học sinh chưa kịp mua đủ sách.

Trong bối cảnh nguồn cung đang được các đơn vị đẩy nhanh, việc chủ động nhiều phương án từ bổ sung sách, hỗ trợ kinh phí đến tăng cường tủ sách dùng chung sẽ góp phần bảo đảm học sinh có đủ sách giáo khoa khi năm học mới bắt đầu.

Mỹ Hà