Gieo “hạt giống số” ở Văn Kiều
Hệ thống máy tính, máy in và wifi được đưa về tận thôn xóm, các lớp học “cầm tay chỉ việc” do giáo viên tin học đứng lớp được mở thường xuyên cho các tổ công nghệ số cộng đồng, dữ liệu được làm sạch ngay tại cơ sở; cán bộ nêu gương ứng dụng công nghệ …Đó là cách xã Văn Kiều từng bước hình thành những “hạt giống số” ngay từ thôn, xóm. Khi chuyển đổi số được bắt đầu từ những việc gần với đời sống, khoảng cách số ở địa bàn còn nhiều khó khăn đang từng bước được thu hẹp.
Gia Huy - Thanh Phúc / Trình bày: Hồng Toại • 20/8/2026
*****
Hệ thống máy tính, máy in và wifi được trang bị tận thôn xóm, những lớp tập huấn “cầm tay chỉ việc” sát thực tiễn cho các tổ công nghệ số cộng đồng, dữ liệu được làm sạch ngay tại cơ sở; cán bộ nêu gương ứng dụng công nghệ… Đó là cách xã Văn Kiều từng bước hình thành những “hạt giống số” ngay từ thôn, xóm. Khi chuyển đổi số được bắt đầu từ những việc gần với đời sống, "khoảng cách số" ở địa bàn còn nhiều khó khăn đang từng bước được thu hẹp.
Buổi sáng trên cánh đồng xóm 14, xã Văn Kiều, xóm trưởng Lê Đình Sỹ quần xắn ống thấp ống cao vừa trao đổi với người dân đang chăm sóc ruộng nghệ, vừa tranh thủ đưa điện thoại lên ghi lại hình ảnh sản xuất.
Không có những khuôn hình cầu kỳ, chỉ là ruộng nghệ, người nông dân, những công việc thường nhật. Nhưng với ông Sỹ, chính những hình ảnh chân thực ấy lại là cách tuyên truyền gần gũi, dễ hiểu và dễ lan tỏa nhất.
Xã đang có chủ trương khôi phục làng nghề trồng nghệ Kiều Mộc tập trung ở xóm 14. Tôi vừa tranh thủ kiểm tra tình hình sản xuất, vừa tuyên truyền chủ trương tới bà con. Không gì lan tỏa hơn hình ảnh người thật, việc thật cả”.
Ông Lê Đình Sỹ chia sẻ.
Sau sáp nhập, xóm 14 có 592 hộ, 2.811 nhân khẩu, khoảng 80% đồng bào Công giáo. Quy mô dân cư lớn hơn khiến việc nắm bắt tình hình, chuyển tải thông tin đến từng hộ dân khó khăn hơn trước.
Vì thế, ông Sỹ sử dụng các nhóm Zalo, đồng thời biến trang Facebook cá nhân thành một “kênh thông tin”. Từ chuyện sản xuất, tưới tiêu, đến các hoạt động đời sống đều được ông ghi lại, chia sẻ bằng những hình ảnh, đoạn clip mộc mạc. Nhờ đó, những người đi làm ăn xa, thậm chí đang ở nước ngoài, vẫn có thể dõi theo chuyện quê nhà.
“Ngày cao điểm có gần 20 nghìn lượt xem. Tôi đang tính xây kênh để lan tỏa nhanh hơn, tránh tình trạng người dân thiếu thông tin”, ông Sỹ nói.
Điều thú vị là Facebook cá nhân của ông không chỉ phục vụ tuyên truyền mà còn trở thành cầu nối sẻ chia trong cộng đồng. Trường hợp bà Hoàng Thị Kính, 70 tuổi, nuôi con bệnh nặng và 4 cháu nhỏ là một ví dụ.
Thông qua việc kết nối trên mạng xã hội, ông Sỹ đã kêu gọi, vận động các nhà hảo tâm và cộng đồng hỗ trợ gia đình bà "xoá" khoản nợ vay ngân hàng 8 triệu đồng cùng hơn 2,6 triệu đồng tiền lãi. Bên cạnh đó, gia đình bà Kính còn có thêm một khoản nhỏ để trang trải cuộc sống.
“Một chiếc điện thoại không chỉ để liên lạc mà còn có thể trở thành một “kênh thông tin” đưa chủ trương, chính sách đến với người dân bằng những hình ảnh trực quan, sinh động; đồng thời kết nối những tấm lòng vì cộng đồng”, ông Sỹ bày tỏ.
.jpg)
Sau sáp nhập thôn xóm, để có thể làm tốt vai trò “đứng mũi chịu sào”, ông Sỹ tích cực tham gia các lớp tập huấn công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Từ chỗ còn lúng túng, đến nay ông đã có thể soạn thảo văn bản, lập danh sách, làm báo cáo và lưu trữ hồ sơ trên môi trường điện tử.
Tại nhà làm việc của xóm 5, những ngày này, xóm trưởng Nguyễn Như Nhung cũng đang tất bật cùng các tổ công tác của xã thu thập, rà soát, đối chiếu, chuẩn hóa dữ liệu đất đai.
Công việc tưởng như khô khan với những con số, thửa đất, hồ sơ, giấy tờ lại đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của nhiều lực lượng.
Ngoài cán bộ xã, lực lượng công an, giáo viên các trường học còn có thành viên tổ công nghệ số cộng đồng - những người thành thạo công nghệ cùng tham gia. Các khâu nối tiếp nhau, nhịp nhàng hơn, giúp tiến độ công việc được đẩy nhanh.
“Người dân không phải đi lại nhiều lần, qua nhiều cửa nữa”, anh Nguyễn Văn Tôn, người dân xóm 5 phấn khởi bày tỏ sau khi hoàn tất việc cập nhật dữ liệu đất ruộng.
Sự hài lòng của người dân cũng chính là thước đo rõ nhất cho nỗ lực ứng dụng công nghệ số ở cơ sở.
Để chuyển đổi số không trở thành “áp lực” với cán bộ thôn xóm, bên cạnh mời chuyên gia công nghệ, xã Văn Kiều chủ động tận dụng nguồn lực sẵn có: Huy động hệ thống phòng tin học với hơn 50 máy tính tại các trường học trên địa bàn phục vụ các lớp tập huấn và những giáo viên Tin học trở thành những “người thầy số”, trực tiếp hướng dẫn cán bộ thôn, xóm và thành viên tổ công nghệ số cộng đồng.
Các lớp học không nặng về lý thuyết. Người học được hướng dẫn bằng những thao tác cụ thể, sát với công việc hằng ngày: cài đặt ứng dụng, tạo tài khoản định danh điện tử, đăng nhập Cổng Dịch vụ công, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán trực tuyến, theo dõi kết quả giải quyết hồ sơ; cùng những kỹ năng cơ bản trong sử dụng máy tính… Sau mỗi lớp tập huấn, học viên còn được kiểm tra, đánh giá và chấm điểm kỹ năng.
Cách làm “cầm tay chỉ việc” tưởng đơn giản nhưng lại đặc biệt phù hợp với điều kiện ở cơ sở, nhất là những cán bộ lớn tuổi, ít có điều kiện tiếp xúc thường xuyên với công nghệ.
Từ những “đầu tàu” ở cơ sở, kỹ năng số tiếp tục được truyền xuống cộng đồng.
Toàn xã đã thành lập 15 tổ công nghệ số cộng đồng tại các thôn, xóm. Mỗi tổ có khoảng 10-15 thành viên, gồm cán bộ thôn, xóm, đoàn viên, hội viên và những người thành thạo công nghệ; cán bộ xã phụ trách địa bàn làm tổ trưởng.
Mục tiêu không chỉ dừng ở việc “biết dùng”, mà quan trọng hơn là biết hướng dẫn, hỗ trợ người dân.
Theo bà Nguyễn Thị Minh Tiến, Trưởng phòng Văn hóa xã Văn Kiều, ngay khi vận hành chính quyền hai cấp, địa phương đã chú trọng tập huấn cho đội ngũ bí thư chi bộ, xóm trưởng, Trưởng Ban Công tác Mặt trận và các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng.
Nội dung tập trung vào những kỹ năng thiết thực như sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNe ID, hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng số.
UBND xã cũng tổ chức Hội nghị triển khai nhiệm vụ cho các Tổ Công nghệ số cộng đồng, tạo diễn đàn để các thành viên trao đổi vấn đề thực tế, nhận diện khó khăn và đề xuất giải pháp xử lý những vướng mắc phát sinh ngay tại cơ sở.
Theo ông Nguyễn Đình Thọ - Phó Chủ tịch UBND xã: Các hoạt động này nhằm tiếp tục nâng cao kỹ năng, trình độ, phát huy tinh thần trách nhiệm của thành viên các tổ công nghệ số cộng đồng trong hỗ trợ người dân tiếp cận, sử dụng hiệu quả dịch vụ công trực tuyến, nền tảng số và các tiện ích số.
Đáng mừng hơn, từ những lớp tập huấn, nhận thức của cán bộ cơ sở cũng đang thay đổi.
Bà Trần Thị Thắm- xóm trưởng và ông Hà Huy Giáp- Bí thư Chi bộ xóm 7, dù đã được xã trang bị 2 máy tính bàn để làm việc tại nhà văn hóa cộng đồng vẫn tự bỏ kinh phí mua mỗi người một máy tính xách tay để có thể làm việc cơ động ở nhiều nơi.
Điều quan trọng là phải lan tỏa cho cả cộng đồng, thấy được lợi ích của ứng dụng số trong đời sống, sản xuất; tập thói quen thao tác trên môi trường điện tử, không ngại công nghệ nữa”.
Bà Trần Thị Thắm chia sẻ
Một câu nói giản dị nhưng chạm đúng vào cốt lõi của chuyển đổi số ở cơ sở: công nghệ không phải đích đến, mà là công cụ để phục vụ con người.
.png)
Nếu ở thôn xóm, chuyển đổi số đang được bắt đầu từ những chiếc điện thoại, máy tính và các tổ công nghệ số cộng đồng thì ở cấp xã, Văn Kiều đang từng bước hình thành phương thức quản lý, điều hành trên môi trường số.
Địa phương xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng thúc đẩy cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ Nhân dân.
Với phương châm lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng phục vụ, cấp uỷ, chính quyền xã Văn Kiều đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt công tác cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số trên tất cả các lĩnh vực theo tinh thần 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”.
Một trong những điểm mới là UBND xã đưa vào vận hành phần mềm quản lý, nhắc việc và theo dõi tiến độ thực hiện nhiệm vụ đối với thành viên UBND xã, trưởng các phòng, ban chuyên môn và cán bộ, công chức.
Nhiệm vụ từ các cuộc họp giao ban, kết luận của lãnh đạo, văn bản chỉ đạo của cấp trên hay nhiệm vụ phát sinh đều được cập nhật, giao trực tiếp cho từng cá nhân, kèm thời hạn, đơn vị phối hợp và sản phẩm đầu ra.
HĐND xã cũng hướng tới 100% “kỳ họp không giấy”, tài liệu được quét mã QR và đăng tải trực tuyến, qua đó giúp đại biểu thuận tiện nghiên cứu, đồng thời tiết giảm chi phí hành chính.
Đường dây nóng tiếp nhận phản ánh liên quan đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cũng được công khai để tăng tương tác với người dân.
Cùng với “hạ tầng mềm”, hạ tầng số tại cơ sở cũng được chú trọng. Từ nguồn xã hội hóa, xã đã trang bị máy tính kết nối Internet cho 15/15 xóm; mỗi xóm có 2 máy tính, 2 máy in và kết nối wifi Internet. Nhờ vậy, khoảng cách giữa “xã” và “xóm” vì thế được rút ngắn thêm một bước.
Chuyển đổi số cũng đang hiện hữu trong các chiến dịch thu thập, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai; 90 ngày rà soát, làm sạch, chuẩn hóa các cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế.
Cùng với đó, là kế hoạch 100 ngày đêm xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số gắn với 4 nhiệm vụ đột phá: ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất tinh bột nghệ; xây dựng hệ thống giao việc, theo dõi, giám sát, nhắc việc; hệ thống tiếp nhận, xử lý phản ánh hiện trường; hệ thống camera AI phát hiện, cảnh báo cháy rừng.
Trong hành trình ấy, yêu cầu đối với người đứng đầu cũng được đặt cao hơn: trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, chịu trách nhiệm về kết quả; chủ động giải quyết nhiệm vụ thuộc thẩm quyền, không chờ đợi, đùn đẩy hay né tránh.
Những con số bước đầu cho thấy hiệu quả của cách làm này. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn tại Trung tâm Phục vụ hành chính công đạt 99,75%. Mô hình “Ngày thứ 7 vì dân” tiếp tục được duy trì, hỗ trợ người dân giải quyết thủ tục đất đai và sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
Những kết quả ấy là bước khởi đầu đáng ghi nhận, nhưng với một địa bàn còn nhiều khó khăn, hành trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số vẫn còn không ít việc phải làm; trọng tâm là quá trình thay đổi từ nhận thức đến thói quen, từ cách điều hành của cán bộ đến cách tiếp cận dịch vụ của người dân.
.jpg)
Và Văn Kiều đang chọn cách bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Ấy là khi người dân biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến thay vì đi lại nhiều lần; người sản xuất biết đưa nông sản lên môi trường số; cán bộ cơ sở biết làm việc trên nền tảng điện tử và dữ liệu; đội ngũ xóm trưởng, bí thư chi bộ biết sử dụng mạng để kết nối, lan tỏa thông tin tới cộng đồng…
Từng thao tác nhỏ, từng kỹ năng được tích lũy đang tạo nên một cách làm mới.
Từ đó, chuyển đổi số không còn chỉ nằm trong kế hoạch, nghị quyết hay những phần mềm trên máy tính; mà hiện diện trong công việc của cán bộ, trong cách chính quyền phục vụ người dân, trong câu chuyện sản xuất của mỗi xóm làng và trong chính đời sống sinh hoạt, sản xuất của người dân Văn Kiều.