Người đứng đầu giữ nhịp bộ máy:Bài cuối: Góc nhìn từ thực tiễn
Sau khi Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An đăng tải 4 kỳ chuyên đề “Người đứng đầu giữ nhịp bộ máy”, nhiều nhà nghiên cứu, cán bộ lãnh đạo và đảng viên cơ sở đã chia sẻ góc nhìn từ thực tiễn. Dù ở những cách tiếp cận khác nhau, các ý kiến đều thống nhất rằng: Sắp xếp bộ máy mới chỉ là bước đầu; hiệu lực, hiệu quả của mô hình cuối cùng phụ thuộc vào năng lực, bản lĩnh, trách nhiệm và sự nêu gương của người đứng đầu. Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An ghi nhận một số ý kiến.
Thực hiện: Đức Chuyên- Khánh Ly- Hoài Thu | Thiết kế: Hữu Quân
• 23/08/2026
Sau khi Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An đăng tải 4 kỳ chuyên đề “Người đứng đầu giữ nhịp bộ máy”, nhiều nhà nghiên cứu, cán bộ lãnh đạo và đảng viên cơ sở đã chia sẻ góc nhìn từ thực tiễn. Dù ở những cách tiếp cận khác nhau, các ý kiến đều thống nhất rằng: Sắp xếp bộ máy mới chỉ là bước đầu; hiệu lực, hiệu quả của mô hình cuối cùng phụ thuộc vào năng lực, bản lĩnh, trách nhiệm và sự nêu gương của người đứng đầu. Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An ghi nhận một số ý kiến.
Theo TS. Nguyễn Văn Đáng - nhà nghiên cứu quản trị công và chính sách (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh), thực tiễn hơn 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy, nơi nào cấp ủy giữ vững vai trò lãnh đạo, định hướng; chính quyền chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện; người đứng đầu phân công rõ trách nhiệm, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc thì nơi đó bộ máy hoạt động thông suốt, hạn chế được tình trạng chồng chéo, né tránh và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Theo ông, phân cấp, phân quyền chỉ tạo ra khuôn khổ vận hành, còn hiệu quả thực chất phụ thuộc vào năng lực tổ chức thực hiện của đội ngũ cán bộ, trước hết là người đứng đầu. Người đứng đầu không chỉ điều hành công việc mà còn phải biết xây dựng tập thể, phát huy năng lực của từng cán bộ, công chức; bố trí đúng người, đúng việc, gắn trách nhiệm với kết quả thực hiện.
Một yêu cầu khác được TS. Nguyễn Văn Đáng nhấn mạnh là tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức thông qua đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản trị, năng lực chuyển đổi số và phương pháp điều hành phù hợp với yêu cầu mới. Khi người đứng đầu biết sử dụng và phát huy đội ngũ, bộ máy sẽ tạo được sức mạnh tổng hợp, từ đó nâng cao hiệu lực quản lý và chất lượng phục vụ Nhân dân.
Từ góc nhìn nghiên cứu, TS. Nguyễn Văn Đáng cho rằng, đổi mới tổ chức bộ máy chỉ tạo ra tiền đề, còn thành công của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được quyết định bởi chất lượng lãnh đạo và năng lực thực thi của người đứng đầu ở mỗi địa phương.
Trực tiếp lãnh đạo một xã miền núi biên giới sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng chí Mạc Văn Nguyên - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nhôn Mai cho rằng, yêu cầu đối với người đứng đầu hôm nay không chỉ là điều hành công việc mà còn phải trở thành trung tâm đoàn kết, người truyền cảm hứng và dẫn dắt cả hệ thống chính trị.
Theo đồng chí, muốn lãnh đạo đúng thì trước hết phải hiểu địa bàn và hiểu Nhân dân. Những báo cáo hành chính không thể thay thế việc trực tiếp xuống thôn, bản, gặp gỡ người dân, kiểm tra thực địa, lắng nghe những khó khăn phát sinh từ cuộc sống. Chỉ khi nắm chắc thực tiễn, người đứng đầu mới có thể đưa ra quyết định sát đúng, khả thi và tạo được sự đồng thuận trong quá trình tổ chức thực hiện.
Đồng chí Mạc Văn Nguyên cũng cho rằng, bản lĩnh của người đứng đầu được thể hiện rõ nhất khi đối diện với những việc khó. Không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm, chủ động tìm giải pháp trong phạm vi thẩm quyền và kịp thời đề xuất cấp trên đối với những vấn đề vượt thẩm quyền là yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm" phải luôn đi cùng kỷ luật, kỷ cương, đúng quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Từ trải nghiệm thực tiễn, đồng chí cho rằng, sự nêu gương không nằm ở những lời hô hào mà được thể hiện qua từng việc làm hằng ngày. Muốn cán bộ trách nhiệm thì người đứng đầu phải trách nhiệm trước; muốn cán bộ gần dân thì người đứng đầu phải gần dân trước; muốn tập thể đổi mới thì người đứng đầu phải là người tiên phong đổi mới. Người đứng đầu cũng cần biết phát huy trí tuệ tập thể, giao việc rõ trách nhiệm, tăng cường đối thoại với Nhân dân, giảm hội họp hình thức và dành nhiều thời gian hơn cho cơ sở.
Theo đồng chí Mạc Văn Nguyên, hiệu quả công việc và sự hài lòng của Nhân dân mới là thước đo khách quan nhất đối với trách nhiệm của người đứng đầu.
Ở góc nhìn của người trực tiếp điều hành chính quyền cấp xã sau sắp xếp, đồng chí Quán Vi Giang - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Quỳ Hợp cho rằng, khi địa bàn rộng hơn, quy mô dân số lớn hơn và nhiều nhiệm vụ được phân cấp về cơ sở thì vai trò của người đứng đầu càng trở nên quan trọng.
Theo đồng chí, người đứng đầu không chỉ cần năng lực lãnh đạo, điều hành mà còn phải là hạt nhân kết nối đội ngũ cán bộ được điều động từ nhiều đơn vị khác nhau với lực lượng cán bộ am hiểu địa bàn và đội ngũ ở thôn, bản. Chỉ khi xây dựng được tập thể đoàn kết, thống nhất thì chủ trương mới nhanh chóng chuyển thành hành động và kết quả cụ thể.
Đồng chí Quán Vi Giang cho rằng, sự tiên phong, gần dân, bám cơ sở và dám chịu trách nhiệm của người đứng đầu sẽ tạo động lực để đội ngũ cán bộ thực hiện nhiệm vụ, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân đối với cấp ủy, chính quyền. Đây cũng chính là điều kiện để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
Từ góc độ cơ sở, đồng chí Hoàng Tân Điểu - Bí thư Chi bộ thôn Bình Sơn 2, xã Thành Bình Thọ cho rằng, điều người dân quan tâm nhất không phải là cơ cấu tổ chức hay mô hình quản lý, mà là thái độ và trách nhiệm của người đứng đầu trong giải quyết công việc hằng ngày.
Theo đồng chí, khi người đứng đầu thường xuyên đối thoại, lắng nghe ý kiến của người dân, xử lý công việc công khai, minh bạch và kịp thời thì sẽ tạo được sự đồng thuận trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Chính niềm tin ấy là nền tảng để các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước được triển khai hiệu quả ngay từ cơ sở.
Những chia sẻ của các nhà nghiên cứu và cán bộ cơ sở cũng thống nhất với yêu cầu mà Trung ương và tỉnh Nghệ An đang đặt ra đối với đội ngũ người đứng đầu trong giai đoạn vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Kết luận số 76-KL/TW, Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xác định rõ: Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả vận hành bộ máy thuộc phạm vi quản lý. Hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính, chuyển đổi số và chất lượng phục vụ Nhân dân phải trở thành căn cứ quan trọng trong đánh giá, quy hoạch, bố trí, sử dụng cán bộ.
Đồng thời, Trung ương yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; phân định rõ giữa những sai sót phát sinh trong quá trình đổi mới, sáng tạo với những hành vi vi phạm vì động cơ vụ lợi. Đi liền với đó là kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm và kịp thời thay thế những cán bộ không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Phát biểu tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực. Theo Tổng Bí thư, việc phân cấp phải bảo đảm giao đầy đủ thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và công cụ thực thi; đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, gắn với trách nhiệm giải trình của từng cấp, từng cơ quan và người đứng đầu. Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định: "Năng lực thực thi của cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới", nhấn mạnh đây là tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả của quá trình đổi mới tổ chức bộ máy và phân cấp, phân quyền trong thực tiễn.
.jpg)
.jpg)
Tinh thần đó cũng được cụ thể hóa tại Nghệ An. Tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận xác định năm 2026 là "năm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở". Việc đánh giá cán bộ phải dựa trên kết quả, sản phẩm công việc cụ thể; bố trí đúng người, đúng việc; kiên quyết thay thế cán bộ yếu kém, trì trệ, né tránh trách nhiệm, đồng thời tạo điều kiện để những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm được bảo vệ và phát huy.
Có thể thấy, từ chủ trương của Trung ương đến chỉ đạo của tỉnh đều thống nhất ở một yêu cầu xuyên suốt: Quyền hạn phải đi đôi với trách nhiệm; phân cấp phải gắn với kiểm soát quyền lực; hiệu quả phục vụ Nhân dân là thước đo năng lực của người đứng đầu.
Suy cho cùng, mọi cải cách về tổ chức bộ máy đều hướng đến một mục tiêu cuối cùng: Xây dựng một nền hành chính gần dân hơn, hành động nhanh hơn, phục vụ tốt hơn và tạo ra những giá trị thiết thực cho sự phát triển. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã mở ra không gian mới về thẩm quyền, trách nhiệm và phương thức quản trị, nhưng sức sống của mô hình ấy không tự nhiên hình thành từ những quy định trên giấy.
Sức sống đó được tạo nên từ con người, trước hết là đội ngũ cán bộ và những người đứng đầu ở cơ sở. Khi người đứng đầu có bản lĩnh để quyết định, năng lực để tổ chức thực hiện, tinh thần đổi mới để tháo gỡ điểm nghẽn và trách nhiệm để đứng ra nhận phần việc khó, bộ máy sẽ chuyển động. Khi người đứng đầu thực sự gần dân, lắng nghe dân và coi hiệu quả phục vụ Nhân dân là thước đo công việc, những chủ trương lớn mới có thể đi vào cuộc sống bằng những kết quả cụ thể.
Sau hơn 1 năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp ở Nghệ An đã cho thấy những tín hiệu tích cực, đồng thời cũng đặt ra không ít yêu cầu mới. Tinh gọn bộ máy mới chỉ là điều kiện cần; điều quan trọng hơn là phải làm cho bộ máy ấy vận hành thông suốt, phân cấp đi đôi với kiểm soát quyền lực, giao quyền gắn với trách nhiệm và đánh giá cán bộ bằng kết quả thực tế.
Vì thế, phía trước không chỉ là yêu cầu tiếp tục hoàn thiện mô hình, mà còn là yêu cầu cao hơn đối với chất lượng đội ngũ. Một mô hình chính quyền mới chỉ thực sự thành công khi quyền lực được chuyển hóa thành năng lực phục vụ, trách nhiệm được chuyển hóa thành hành động và mỗi quyết định của chính quyền đều hướng tới lợi ích của Nhân dân.
Ở đó, dấu ấn của người đứng đầu không nằm ở việc nói được bao nhiêu, mà ở những vấn đề đã được giải quyết, những việc khó đã được tháo gỡ và những chuyển biến mà người dân có thể cảm nhận rõ trong cuộc sống hằng ngày.
Bởi vậy, củng cố mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đến cùng vẫn là câu chuyện về xây dựng con người đủ tâm, đủ tầm, đủ bản lĩnh và đủ trách nhiệm để gánh vác công việc được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó. Bộ máy có thể được thiết kế lại, thẩm quyền có thể được phân định lại, nhưng chính con người mới quyết định bộ máy ấy vận hành nhanh hay chậm, hiệu quả hay hình thức, và quan trọng nhất, có thực sự vì dân hay không.
Tinh thần đó đang được Nghệ An cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 08-NQ/TU về xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ, mà xác định đây là khâu có ý nghĩa quyết định đối với năng lực vận hành chính quyền ở cơ sở trong giai đoạn mới. Trọng tâm là đổi mới mạnh mẽ tư duy, cách làm trong công tác cán bộ; đánh giá cán bộ bằng kết quả và sản phẩm công việc; bố trí đúng người, đúng việc; đồng thời, thực hiện nghiêm phương châm “có vào, có ra, có lên, có xuống”, khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung.
Từ đó, Nghị quyết 08-NQ/TU không chỉ là một định hướng về công tác cán bộ, mà còn là lời giải của Nghệ An cho yêu cầu nâng cao năng lực thực thi ở cấp xã. Khi đội ngũ cán bộ cơ sở được lựa chọn đúng, giao việc đúng, đánh giá đúng và tạo môi trường để phát huy năng lực, những thẩm quyền được phân cấp mới có thể chuyển hóa thành hành động, kết quả và sự hài lòng của Nhân dân. Đây cũng là nền tảng để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ngày càng thực chất, hiệu lực và hiệu quả.
