Bèo tây “bủa vây” dòng chảy, nguy cơ ách tắc tiêu thoát lũ

Dòng chảy bị “bức tử”

Tại đoạn sông Bùng qua thôn Phượng Lịch 1, xã Diễn Châu, bèo tây đang phủ kín mặt sông thành từng mảng lớn, kéo dài hàng km. Lớp bèo dày đặc không chỉ khiến cảnh quan dòng sông nhếch nhác mà còn cản trở nghiêm trọng khả năng lưu thông của dòng nước.

Bà Nguyễn Thị Tâm, người dân thôn Phượng Lịch 1 cho biết, vào mùa mưa lũ, bèo tây phủ kín khiến nước tiêu thoát rất chậm. Khi lượng nước từ thượng nguồn đổ về lớn, nước không kịp thoát có thể gây ngập cục bộ, tràn lên bờ, thậm chí làm sạt lở, hư hỏng một số đoạn bờ sông Bùng.

Đáng lo ngại hơn, tại một số vị trí, dòng sông có dấu hiệu trở thành những vùng nước tù. Bèo làm nước tù đọng, chuyển sang màu đen, bốc mùi hôi thối. Một số vị trí người dân còn xả rác ngay trên bèo tây khiến môi trường ô nhiễm nặng nề.

Theo ông Trần Thanh Giáp - Phó Chủ tịch UBND xã Diễn Châu, bèo tây trên hệ thống sông Bùng chủ yếu trôi từ các xã thượng nguồn thuộc (huyện Yên Thành cũ) xuống. Do lượng bèo lớn, việc trục vớt gặp nhiều khó khăn, trong khi sau mỗi đợt thu gom, bèo từ thượng nguồn lại tiếp tục trôi về. Thời gian qua, chính quyền địa phương đã huy động lực lượng trục vớt, dọn dẹp bèo, đặc biệt tại khu vực cửa biển Lạch Vạn, nơi lượng bèo theo dòng nước tập kết về khá lớn. Hiện, xã đang xây dựng kế hoạch phối hợp với Xí nghiệp Thủy lợi Diễn Châu để trục vớt bèo tây tại 2 cống tiêu Diễn Thủy và Diễn Thành, nhằm bảo đảm dòng chảy trước mùa mưa lũ.

Không chỉ sông Bùng, nhiều tuyến kênh tiêu úng khác trên địa bàn Nghệ An cũng đang bị bèo tây “bủa vây”. Tại kênh tiêu Bàu Chèn nối với sông Vũ Giang thuộc xã Vân Tụ, bèo tây phủ kín mặt nước trên một đoạn dài, khiến dòng kênh tiêu úng rộng lớn gần như bị che lấp.

Bà Lê Thị Minh, người dân thôn Bàu Chèn, xã Vân Tụ cho biết, tình trạng này đặc biệt đáng lo khi bước vào mùa mưa lũ. “Những ngày mưa lớn, do bèo tây phủ kín nên nước không thoát được, gây ngập cục bộ”, bà Minh nói.

Ông Nguyễn Bá Tấn - Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Vân Tụ cho biết, kênh tiêu Bàu Chèn dài gần 3 km, trong đó hiện có khoảng 1,5 km bị bèo tây phủ kín. Trước tốc độ sinh trưởng nhanh của loại cây thủy sinh này, chính quyền địa phương đã nhiều lần phối hợp với người dân tổ chức xử lý.

Trong mùa mưa lũ, khi nước dâng, xã từng huy động hàng trăm người sử dụng sào và thuyền để đẩy bèo tây ra giữa dòng, tạo khoảng trống cho nước lưu thông và cuốn bèo đi. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời. “Cứ đẩy lớp bèo này đi thì lớp bèo khác lại trôi về”, ông Tấn cho biết.

Trước thực tế đó, xã Vân Tụ đang lên phương án sử dụng xà lan và máy xúc để trục vớt bèo, khơi thông dòng chảy, hạn chế nguy cơ ách tắc khi mưa lớn xảy ra.

Cần có giải pháp để xử lý bèo tây

Nhằm giảm thiểu nguy cơ ngập úng, thời gian vừa qua tại xã Nghi Lộc, một số tuyến kênh tiêu cũng đã được các đơn vị thủy lợi tập trung xử lý. Mới đây, Xí nghiệp Thủy lợi Nghi Lộc huy động công nhân cùng máy móc trục vớt bèo tây trên tuyến kênh Thọ Sơn, xã Nghi Lộc với chiều dài khoảng 3,2 km.

Ông Đặng Xuân Duyệt - Giám đốc Xí nghiệp Thủy lợi Nghi Lộc cho biết, tuyến kênh Thọ Sơn vừa đảm nhiệm chức năng cấp nước, vừa phục vụ tiêu úng. Tuy nhiên, do bèo tây phát triển dày đặc, dòng chảy bị cản trở, gây khó khăn cho cả hoạt động bơm tưới và tiêu nước. Sau khi được trục vớt, tuyến kênh đã cơ bản thông thoáng, góp phần nâng cao khả năng tiêu thoát nước và hạn chế nguy cơ ngập úng cục bộ trong mùa mưa lũ.

Tại thôn 1, xã Quỳnh Lưu, từ ngày 20-22/8, UBND xã đã huy động 2 máy xúc khơi thông dòng chảy, nạo vét rong, rêu, bèo và cỏ phủ kín tuyến kênh xóm 1 với chiều dài hơn 150 m.

Theo ông Nguyễn Xuân Dinh - Chủ tịch UBND xã Quỳnh Lưu, vào mùa mưa lũ, trên địa bàn xã còn khá nhiều vị trí bèo tây phủ kín kênh tiêu. Vì vậy, địa phương đang rà soát toàn bộ các điểm xung yếu, đặc biệt là những vị trí có thể sử dụng máy móc để xử lý nhanh khi xảy ra ách tắc.

Không riêng Quỳnh Lưu, các xã Quỳnh Văn, phường Quỳnh Mai và một số địa phương khác hiện cũng còn nhiều tuyến kênh bị bèo tây phủ kín. Chính quyền và người dân đã triển khai nhiều đợt trục vớt, song tình trạng này vẫn tái diễn do bèo theo dòng nước từ nơi khác trôi về.

Thực tế cho thấy, việc trục vớt bèo tây hiện nay chủ yếu mới dừng ở giải pháp tình thế. Trong khi đó, bèo có tốc độ sinh trưởng nhanh, đặc biệt trong môi trường nước tù đọng, nên nếu không có giải pháp kiểm soát đồng bộ, nguy cơ tái diễn ách tắc dòng chảy là rất lớn.

Theo khảo sát, nhiều tuyến kênh mương trọng điểm và sông tiêu lớn trên địa bàn Nghệ An đang bị bèo tây bao phủ. Không chỉ làm giảm khả năng tiêu thoát nước, bèo phát triển dày đặc còn làm suy giảm chất lượng nguồn nước, tạo môi trường cho rác thải tích tụ, gia tăng ô nhiễm và ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, đời sống người dân.

Văn Trường