Nghệ An: Chặng nước rút tăng tốc vì mục tiêu tăng trưởng

Lực kéo từ “cỗ xe tam mã”

Nếu ví công nghiệp, đầu tư và xuất khẩu là “cỗ xe tam mã” tạo động lực cho tăng trưởng thì 8 tháng năm 2026, cỗ xe trên đang cùng tăng tốc. Đầu tư, đặc biệt là FDI, mở rộng năng lực sản xuất; công nghiệp biến dòng vốn thành sản phẩm; xuất khẩu đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế.

Thực vậy, nhìn vào bức tranh kinh tế của Nghệ An, nổi bật nhất là Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng hơn 21% so với cùng kỳ. Riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng gần 26%, cao hơn đáng kể mức tăng trưởng GRDP mà Nghệ An đang hướng tới trong cả năm.

Các sản phẩm điện tử tiếp tục tăng mạnh. Sản lượng micro đạt khoảng 211 triệu chiếc, tăng 28%; tai nghe không dây đạt 55 triệu chiếc, tăng gần 10%; loa BSE đạt gần 52 triệu chiếc, tăng hơn 92%; đốc sạc đạt 17 triệu chiếc, tăng gần 48%... đã phác họa sự thay đổi trong cấu trúc sản xuất khi đang hình thành rõ hơn nền công nghiệp dựa vào chế biến, chế tạo và các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao.

Phía sau đà tăng của công nghiệp là dòng vốn đầu tư đang tăng tốc. Trong 8 tháng, Nghệ An cấp mới 55 dự án, điều chỉnh 119 lượt dự án, với tổng vốn cấp mới và tăng thêm khoảng 92.700 tỷ đồng, gấp gần 5 lần cùng kỳ năm trước. Trong đó, FDI tiếp tục là một mắt xích quan trọng. 8 tháng đầu năm, tỉnh cấp mới 13 dự án FDI, điều chỉnh vốn 14 dự án, với tổng vốn cấp mới và tăng thêm hơn 2,47 tỷ USD.

So với mục tiêu thu hút khoảng 3,6 tỷ USD FDI trong năm 2026, kết quả hiện tại đã tiến khá gần đích. Khoảng cách còn lại có thể tiếp tục được thu hẹp trong những tháng cuối năm khi một số dự án mới đang chuẩn bị được triển khai.

Trưởng ban Quản lý Khu Kinh tế Đông Nam Nguyễn Xuân Đức cho biết, dự kiến tháng 10 sẽ khởi công Khu Công nghiệp VSIP 3. Hiện đã có 2 nhà đầu tư thứ cấp cam kết đầu tư vào khu công nghiệp này với tổng vốn khoảng 150 triệu USD. Trong khoảng hai tuần tới, một dự án khoảng 100 triệu USD tại Khu Công nghiệp Hoàng Mai II dự kiến được cấp phép.

Dòng vốn đầu tư tăng mạnh những năm qua đang từng bước tạo thêm năng lực sản xuất và hiệu quả của quá trình chuyển hóa đã được phản ánh khá rõ qua kết quả xuất khẩu.

8 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Nghệ An đạt khoảng 4,48 tỷ USD, tăng gần 55% so với cùng kỳ và hoàn thành gần 90% kế hoạch năm. Với tốc độ hiện tại, mốc 5 tỷ USD trong năm 2026 đang ở khá gần.

Sau 8 tháng, tỉnh xuất siêu khoảng 610 triệu USD, khi xuất khẩu đạt 4,48 tỷ USD và nhập khẩu khoảng 3,87 tỷ USD. Cán cân thương mại dương là một chỉ dấu tích cực về sức sản xuất và khả năng tạo nguồn ngoại tệ từ hoạt động kinh tế trên địa bàn.

Dư địa lớn vẫn nằm trong đầu tư công

Công nghiệp, FDI và xuất khẩu đang tạo lực kéo nhưng để đạt mức tăng trưởng 10,5-11,5%, Nghệ An vẫn cần khai thác một nguồn lực rất lớn là đầu tư công.

Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ giao cho Nghệ An khoảng 17.842 tỷ đồng. Đến ngày 31/8, tỉnh đã giải ngân khoảng 12.725 tỷ đồng, đạt 61,7%, cao hơn nhiều mức 42,5% của cùng kỳ năm 2025.

Trong tổng nguồn vốn này, 3 ban quản lý dự án cấp tỉnh được giao khoảng 9.800 tỷ đồng, tương đương gần 55% kế hoạch vốn đầu tư công của tỉnh, song còn khoảng 4.800 tỷ đồng chưa giải ngân, chiếm gần 27% tổng kế hoạch vốn.

Trong đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp còn khoảng 2.700 tỷ đồng; Ban Quản lý dự án công trình giao thông còn khoảng 1.900 tỷ đồng; Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Môi trường còn khoảng 200 tỷ đồng.

Với tỷ trọng vốn lớn như vậy, tiến độ giải ngân của các ban có ảnh hưởng trực tiếp và quyết định đáng kể đến tỷ lệ giải ngân chung của toàn tỉnh trong những tháng cuối năm.

Nghệ An đã đặt ra các mốc giải ngân cụ thể: Đến hết tháng 9 đạt 70%, ngày 31/10 đạt 80%, ngày 30/11 đạt 90% và đến ngày 31/12 đạt tối thiểu 95%.

Cách tiếp cận này chuyển trọng tâm từ việc theo dõi tỷ lệ giải ngân cuối năm sang kiểm soát tiến độ theo từng tháng, tạo áp lực thực hiện liên tục đối với từng chủ đầu tư, trong đó yêu cầu đặt ra đối với 3 ban quản lý dự án cấp tỉnh là “chỉ bàn làm, không bàn lùi”.

Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy cho thấy rõ yêu cầu đó. Dự án gồm 10 dự án thành phần, trong đó dự án thành phần 1 xây lắp do Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An làm chủ đầu tư, được chia thành 6 gói thầu xây lắp. Giám đốc Ban Quản lý dự án công trình giao thông tỉnh Hoàng Sỹ Kiện cho biết, đến khoảng ngày 15/9, cả 6 gói thầu sẽ được triển khai thi công đồng loạt.

Tuy nhiên, nút thắt hiện nay tập trung nhiều ở giải phóng mặt bằng. Trong 9 gói thầu giải phóng mặt bằng do các xã làm chủ đầu tư, vẫn còn 20 hộ tại xã Nam Đàn chưa hoàn thành bàn giao mặt bằng. Sau quá trình tuyên truyền, vận động và thực hiện chính sách bồi thường theo quy định thời gian qua, tỉnh đã thống nhất phương án bảo vệ thi công.

Còn tại xã Kim Bảng, địa phương có khối lượng giải phóng mặt bằng lớn song vẫn chưa đáp ứng so với tiến độ chung, dự kiến tỉnh cũng sẽ có biện pháp về công tác cán bộ thời gian tới.

Ở lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, Giám đốc Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nguyễn Hào cho biết, đơn vị đã giải ngân 71% và cam kết giải ngân hết nguồn vốn; lãnh đạo tỉnh yêu cầu hoàn thành 100% số vốn còn lại trước ngày 30/11.

Trong khi đó, hơn 1.788 tỷ đồng dành xây dựng trường học tại các xã biên giới đang được hoàn thiện thủ tục để giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh triển khai 11 trường thuộc giai đoạn 2.

Về tổng thể, bức tranh giải ngân vốn đầu tư công vẫn còn áp lực khi khoảng 5.100 tỷ đồng cần được giải ngân trong 4 tháng cuối năm. Nhưng một số nguồn vốn có tỷ lệ thực hiện thấp, như vốn nước ngoài, vốn xây dựng trường học tại các xã biên giới và nguồn phát triển hạ tầng miền Tây theo Nghị quyết 137. Hiện có 11 sở, ngành, chủ đầu tư và 28 xã, phường có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân của tỉnh.

Để tăng tốc, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải yêu cầu rà soát năng lực cán bộ, trường hợp không đáp ứng yêu cầu phải báo cáo để điều chuyển, bố trí người có năng lực; đồng thời lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực và đơn vị tư vấn thiết kế có chất lượng.

Thông điệp này phản ánh đúng điểm nghẽn hiện nay của đầu tư công: Nguồn vốn đã có, danh mục dự án đã có nhưng tốc độ biến vốn thành khối lượng đầu tư phụ thuộc rất lớn vào năng lực tổ chức thực hiện. Trong bối cảnh chỉ còn 4 tháng để tạo mức tăng trưởng cao hơn đáng kể so với nửa đầu năm, nâng cao hiệu quả thực thi chính là cách nhanh nhất để khai thác phần dư địa tăng trưởng còn đang nằm trong đầu tư công.

Có thể thấy, 4 tháng cuối năm là chặng nước rút quyết định khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng. Khi “cỗ xe tam mã” tiếp tục tăng tốc, đầu tư công được khơi thông và các điểm nghẽn được tháo gỡ kịp thời, Nghệ An có thêm dư địa để bứt phá. Điều quyết định nằm ở tốc độ hành động, khả năng tháo gỡ điểm nghẽn và trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.

Thành Duy