Nước cờ chiến lược của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi

Hành trình chính trị đầy khác biệt

Sinh năm 1961 tại tỉnh Nara, bà Sanae Takaichi sở hữu một hành trình vươn lên đỉnh cao quyền lực đầy khác biệt. Tốt nghiệp ngành Quản trị kinh doanh tại Đại học Kobe năm 1984 - nơi bà từng phải dành tới 6 tiếng mỗi ngày di chuyển đi học. Bà tiếp tục trui rèn bản lĩnh tại Học viện Matsushita - cái nôi đào tạo các nhà lãnh đạo tương lai của Nhật Bản. Từ năm 1987 đến năm 1989, bà sang Mỹ làm việc để tích lũy kinh nghiệm lập pháp quốc tế. Sau khi trở về nước, bà trải qua thời gian làm người dẫn chương trình truyền hình và bình luận viên trước khi chính thức bước vào con đường chính trị.

Năm 1993, bà Takaichi tạo bước đột phá khi trúng cử vào Hạ viện với tư cách ứng cử viên độc lập và chính thức gia nhập Đảng Dân chủ Tự do (LDP) vào năm 1996. Là một trong những học trò chính trị thân thiết của cố Thủ tướng Shinzo Abe, bà từng bước khẳng định uy tín qua 9 kỳ tái đắc cử và đảm nhận nhiều trọng trách then chốt trong bộ máy chính quyền qua các thời kỳ. Từ Bộ trưởng phụ trách các vấn đề Okinawa và Lãnh thổ phía Bắc, Bộ trưởng An ninh Kinh tế, Chủ tịch Hội đồng Nghiên cứu Chính sách LDP cho đến Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông.

Cột mốc lịch sử chói lọi nhất diễn ra vào mùa Thu năm 2025 khi bà đắc cử Chủ tịch đảng LDP và chính thức tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng Nhật Bản vào tháng 10/2025. Bước tiến này đã ghi danh bà Sanae Takaichi trở thành người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử xứ sở hoa anh đào nắm giữ đồng thời hai vị trí lãnh đạo tối cao của quốc gia.

Giữ nguyên các vị trí chủ chốt

Một trong những dấu ấn đậm nét nhất trong đợt cải tổ lần này của Thủ tướng Sanae Takaichi chính là việc duy trì sự ổn định tối đa ở các vị trí lãnh đạo nòng cốt. Trong ban lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do (LDP), các nhân vật then chốt như Phó Chủ tịch Taro Aso, Tổng thư ký Shunichi Suzuki, Chủ tịch Hội đồng Nghiên cứu Chính sách Takayuki Kobayashi và Chủ tịch Ủy ban Chiến lược Bầu cử Yasutoshi Nishimura đều tiếp tục tại vị. Tương tự, ở bộ máy chính phủ, các vị trí bộ trưởng chủ chốt như Ngoại giao, Quốc phòng, Tài chính và Kinh tế gần như được giữ nguyên.

Quyết định giữ lại Ngoại trưởng Toshimitsu Motegi và Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi - hai đối thủ cạnh tranh trực tiếp với bà Takaichi trong cuộc đua giành ghế Chủ tịch LDP năm ngoái, thể hiện một tầm nhìn chính trị đầy kiên định. Bằng cách giữ những chính trị gia đầy ảnh hưởng này trong Nội các, Thủ tướng Takaichi không chỉ bảo đảm tính liên tục trong chính sách đối ngoại và an ninh giữa thời điểm địa chính trị đầy biến động, mà còn tạo ra một cơ chế ràng buộc trách nhiệm.

Việc tái bổ nhiệm Bộ trưởng Tài chính Satsuki Katayama được giới quan sát đánh giá là bước đi then chốt nhằm trấn an thị trường tài chính và chuẩn bị cho các phiên chất vấn khó khăn tại Quốc hội. Nền kinh tế Nhật Bản đang phải chèo lái qua vùng biển sóng gió với áp lực lạm phát gia tăng, đồng yen suy yếu và lãi suất trái phiếu chính phủ chạm mức cao nhất trong 3 thập kỷ.

Bà Katayama - một cựu quan chức Bộ Tài chính với quan điểm tài khóa thận trọng và kinh nghiệm dày dạn, từng phối hợp hiệu quả với phía Mỹ trong đợt can thiệp chung vào thị trường ngoại hối. Sự hiện diện của bà giúp cân bằng lại với các đề xuất chi tiêu công mở rộng và kế hoạch cắt giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm đầy tranh cãi của chính phủ, qua đó xoa dịu những mối quan ngại từ giới đầu tư về tình hình tài khóa quốc gia.

Về mặt an ninh - quốc phòng, việc giữ ông Shinjiro Koizumi tiếp tục đương nhiệm mang ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Nhật Bản chuẩn bị cập nhật các tài liệu chiến lược cốt lõi. Ông Koizumi sẽ chịu trách nhiệm bảo vệ trước Quốc hội các đề xuất cải cách then chốt, bao gồm kế hoạch mở rộng chi tiêu quốc phòng và cuộc tranh luận gay gắt về việc điều chỉnh chính sách liên quan đến vũ khí hạt nhân.

Song song đó, việc Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ryosei Akazawa tiếp tục tại vị đảm bảo tính thông suốt và đóng vai trò chủ chốt trong các cuộc thảo luận với phía Mỹ giúp duy trì sự liên tục cho các thỏa thuận thương mại song phương. Trong khi Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara - "cánh tay phải" thân tín của Thủ tướng, tiếp tục đóng vai trò người phát ngôn hàng đầu để duy trì sự thống nhất trong chỉ đạo.

Theo các nhà phân tích chính trị, việc Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tiến hành kiện toàn ban lãnh đạo và cải tổ Nội các vào trung tuần tháng 9/2026 nhằm củng cố nền tảng quyền lực và chuẩn bị đối phó với các thách thức chính trị sắp tới. Và việc giữ nguyên các vị trí nòng cốt kết hợp mở rộng liên minh cầm quyền là một "nước cờ chiến lược" của bà.

Gia tăng liên minh, hướng tới chặng đường 2027

Điểm mới mang tính đột phá trong đợt cải tổ này là việc Thủ tướng Takaichi lần đầu tiên đưa một thành viên của Đảng Duy tân Nhật Bản (JIP) vào Nội các. Nghị sĩ Hiroshi Nakatsuka, 70 tuổi, được bổ nhiệm làm Bộ trưởng phụ trách Cải cách Hành chính, bước ngoặt mới kể từ khi đảng LDP và JIP ký thỏa thuận liên minh cầm quyền. Động thái này không chỉ hiện thực hóa cam kết hợp tác mà còn gia tăng sự gắn kết giữa hai đảng, củng cố vững chắc thế đa số tại Quốc hội để sẵn sàng thông qua các dự luật quan trọng.

Dù đối mặt với không ít thách thức từ thị trường và sự hoài nghi của các nhà kinh tế về nguồn kinh phí cho chính sách giảm thuế, Thủ tướng Sanae Takaichi vẫn duy trì được thế chủ động. Tỷ lệ ủng hộ Nội các ghi nhận ở mức 53% - một con số khả quan sau gần một năm cầm quyền, cùng với sự tín nhiệm của 46% doanh nghiệp Nhật Bản là bệ phóng quan trọng cho nữ Thủ tướng.

Đáng chú ý, nhiệm kỳ Chủ tịch LDP của bà Takaichi sẽ kết thúc vào tháng 9/2027. Theo quy trình chính trị Nhật Bản, người giành chiến thắng trong cuộc bầu Chủ tịch LDP gần như chắc chắn trở thành Thủ tướng nếu đảng này tiếp tục duy trì thế đa số tại Hạ viện.

Việc giữ vững bộ khung nòng cốt song song với mở rộng liên minh cầm quyền cho thấy tư duy chính trị thực dụng và tầm nhìn xa của Thủ tướng Sanae Takaichi. Đây không chỉ là giải pháp củng cố sự ổn định bộ máy trong ngắn hạn, mà còn là bước chuẩn bị chiến lược giúp "Người phụ nữ thép" xây dựng thế trận vững chắc hướng tới kỳ bầu cử Chủ tịch LDP năm 2027.

Mỹ Hạnh