Những nồi bánh chưng mùa Trung thu
Không đặt bánh sẵn, người dân tự góp nếp, góp đỗ, góp thịt, góp lá, góp công sức để gói, nấu bánh chưng tặng trẻ em dịp Trung thu. Từ những nhà văn hóa xóm ở Nghệ An, những bếp lửa được nhóm lên, người góp nguyên liệu, người góp công sức. Một cách đón Trung thu tưởng đã xa đang trở về trong đời sống hôm nay, mang theo sự chăm lo cho con trẻ và một lý do để người làng ngồi lại gần nhau hơn.
Cả làng gói bánh chưng làm quà Trung thu
Hai ngày qua, trời có lúc mưa nặng hạt, nhưng tại nhà văn hóa xóm Phúc Lộc, xã An Châu, không khí gói bánh chưng làm quà Trung thu vẫn diễn ra khẩn trương. Người có nếp góp nếp, người có thịt góp thịt, người có hành góp hành; người đi cắt lá dong, hái lá chuối, người góp củi, người biết gói bánh thì ngồi vào việc. Từng phần nguyên liệu, công sức được góp lại để làm nên những chiếc bánh dành tặng trẻ nhỏ trong xóm.
Chị Trịnh Thị Vân, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ xóm Phúc Lộc, cho biết những năm trước, trẻ em trong xóm được tặng bánh kẹo mua sẵn. Năm nay, xóm chọn cách làm khác, đó là tự tay gói bánh chưng.
“Việc gói hơn 500 chiếc bánh thì khá vất vả so với mua kẹo bánh làm sẵn. Song gói bánh lại có nhiều ý nghĩa, gợi nhắc Trung thu truyền thống xưa, khơi dậy tinh thần cộng đồng, đoàn kết”, chị Vân chia sẻ.
Từ lời kêu gọi của Chi hội Phụ nữ, người dân hưởng ứng bằng nhiều cách: người góp tiền, người góp nếp, nguyên liệu, người góp công. Xóm đã huy động được 6 triệu đồng tiền mặt, 1 tạ nếp và vật liệu, hoàn thành 506 chiếc bánh. Chiều 25/9, số bánh này sẽ được đưa ra nhà văn hóa để trao cho các cháu trong buổi phá cỗ Trung thu.
Những ngày sát Tết Trung thu, tại nhiều khu dân cư trong tỉnh, nhà văn hóa xóm cũng trở thành nơi bà con tập trung chuẩn bị bánh chưng cho trẻ em. Ở xã Xuân Lâm, người dân tranh thủ sau giờ làm, có khi là buổi trưa muộn, lúc chiều tối đều trở về nhà văn hóa xóm để cùng gói bánh. Gạo nếp, đỗ xanh, thịt, lá dong được tập kết; người rửa lá, người vo gạo, đãi đỗ, người làm nhân, người khéo tay gói bánh, người lo bếp.
Cán bộ xã, cán bộ xóm, người cao tuổi, hội viên phụ nữ, đoàn viên thanh niên và đông đảo người dân cùng tham gia. Xóm Ngọc Sơn có khoảng 150 cán bộ, đảng viên và nhân dân tham gia gói bánh; Tân Phong chuẩn bị 600 chiếc, Văn Giai hơn 600 chiếc, Thanh Khai hơn 700 chiếc để trao cho thiếu niên, nhi đồng trong xóm.
Không chỉ ở các khu dân cư, cán bộ, công chức, người lao động tại cơ quan Đảng ủy, HĐND, UBND, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội xã Xuân Lâm cũng tranh thủ ngày nghỉ để tự tay gói bánh chưng xanh tặng con em mình dịp Trung thu. Từ xóm đến cơ quan, những chiếc bánh được chuẩn bị bằng chính thời gian và công sức của người lớn, dành tặng cho trẻ nhỏ trong mùa trăng.
Giữ lại nếp Trung thu
Với nhiều người thuộc thế hệ 7X, 8X ở các vùng quê Nghệ An, nhắc đến Trung thu là nhớ đến những gánh bánh chưng xanh do các bà, các mẹ chuẩn bị rồi mang đi phát cho trẻ nhỏ trong xóm. Đó là món quà giản dị của những mùa Rằm tháng Tám thời còn nhiều khó khăn, cùng những chiếc đêm thức canh nồi bánh bên bếp lửa đã in đậm trong tuổi thơ của nhiều người. Có lẽ bởi vậy, khi chuẩn bị quà Trung thu cho trẻ em năm nay, nhiều khu dân cư đã lựa chọn chiếc bánh quen thuộc ấy.
Bánh chưng không phải món quà đắt tiền, cũng không còn là thứ quà duy nhất trẻ nhỏ mong chờ khi cuộc sống ngày càng đủ đầy. Nhưng với những người từng lớn lên cùng nồi bánh ngày Rằm, chiếc bánh vẫn mang theo một phần ký ức mà những món quà mua sẵn khó có thể thay thế.
Anh Nguyễn Luân, người dân xóm Thanh Khai, xã Xuân Lâm, cho rằng dù trẻ em hôm nay không còn thiếu thốn như thế hệ trước, việc gói bánh chưng xanh dịp Tết Trung thu vẫn là “một nét văn hóa đẹp của làng quê xứ Nghệ, cần gìn giữ”.
Với trẻ em, chiếc bánh chưng trong đêm Trung thu cũng đem đến một trải nghiệm khác. Các em được nhìn thấy người lớn rửa lá, vo gạo, làm nhân, gói bánh, rồi cùng chờ những nồi bánh đỏ lửa. Món quà vì thế không chỉ nằm ở chiếc bánh khi được trao đi mà còn ở câu chuyện phía sau nó.
Những hình ảnh ấy cũng dễ gợi nhớ với những người đang sống xa quê. Qua những nồi bánh đỏ lửa, những buổi sinh hoạt Trung thu ở quê nhà được chia sẻ trên mạng xã hội, những người con đi làm ăn xa có thể nhìn thấy hình ảnh quen thuộc của xóm làng, nhớ về những mùa Trung thu đã qua. Có người gửi về một chút quà, góp thêm kinh phí, nguyên liệu hoặc đơn giản là hỏi thăm việc chuẩn bị Trung thu ở quê. Mùa trăng vì thế vẫn có thể kết nối những người ở xa với quê nhà bằng những việc rất cụ thể.
Theo ông Lê Đình Thanh, Bí thư Đảng ủy xã Xuân Lâm, điều đáng quý của hoạt động này không chỉ nằm ở những chiếc bánh được trao cho trẻ em mà còn ở sự tham gia, sẻ chia của cộng đồng. "Bánh Trung thu hiện nay có thể mua rất thuận tiện, nhưng những chiếc bánh do người dân tự tay làm rồi trao tận tay các cháu vẫn tạo nên một không khí riêng", ông Lê Đình Thanh cho biết.
Rồi những chiếc bánh sẽ được trao đi trong đêm Rằm, mọi người lại trở về với nhịp sống thường ngày. Nhưng những buổi ngồi bên nhau ở nhà văn hóa xóm, những nồi bánh đỏ lửa và ký ức về một mùa Trung thu với chiếc bánh chưng xanh sẽ còn được nhắc lại.