Giống lúa TBR97 ở Nghệ An đứng vững trước thời tiết cực đoan

Giống lúa chủ lực tại xã Nghi Lộc

Vụ hè thu - mùa năm 2026, xã Nghi Lộc gieo cấy khoảng 1.199 ha lúa. Đến cuối tháng 9/2026, hơn 80% diện tích đã được thu hoạch, diện tích còn lại chủ yếu tập trung tại các vùng Quán Hành, Nghi Hoa, Nghi Diên cũ. Trong cơ cấu giống lúa hè thu ở Nghi Lộc, TBR97 của Thaibinh Seed chiếm tỷ lệ hơn 50% và được xác định là giống chủ lực.

Theo Phòng Kinh tế xã Nghi Lộc, giống lúa TBR97 được người dân lựa chọn nhiều nhờ thời gian sinh trưởng ngắn, cây khỏe, khả năng chống chịu tốt trước điều kiện thời tiết bất lợi. Đặc biệt, trong những vụ hè thu thường xuyên đối mặt với mưa bão vào thời điểm lúa chín, đặc tính thân cây cứng, hạn chế đổ ngã giúp nông dân thuận lợi hơn trong chăm sóc và thu hoạch.

Theo ghi nhận tại cánh đồng lúa thuộc vùng Quán Hành cũ, xã Nghi Lộc, những ruộng TBR97 đang vào thời điểm thu hoạch cho thấy cây lúa phát triển khá đồng đều. Nhiều diện tích dù trải qua mưa lớn vẫn giữ được thế đứng, bông lúa tương đối chắc, tạo điều kiện để người dân tranh thủ thu hoạch khi thời tiết thuận lợi.

Gia đình chị Nguyễn Thị Hải, xã Nghi Lộc năm nay gieo cấy 4 sào TBR97. Theo chị, đây là giống đã được gia đình lựa chọn trong những năm gần đây bởi thời gian sinh trưởng ngắn, cây khỏe và tương đối dễ chăm sóc.

“Những năm trước TBR97 cho năng suất khá tốt, cây lúa khỏe, ít bị đổ khi gặp mưa gió. Năm nay thời tiết diễn biến khó khăn hơn nên năng suất có giảm một chút, nhưng nhìn chung vẫn cho người dân thu hoạch. Đặc biệt, sau đợt mưa lớn ngày 19 - 20/9, nhiều diện tích vẫn đứng được, không bị đổ ngã hàng loạt nên bà con rất yên tâm”, chị Hải chia sẻ.

Xóm Quán Hành 4 trồng khoảng 50ha lúa hè thu – mùa, ông Đặng Quang Hòa, Xóm trưởng xóm Quán Hành 4 cho biết: TBR97 chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu giống tại xóm. Đến nay đã thu hoạch được 50% diện tích, vụ sản xuất năm nay sâu bệnh không xuất hiện nghiêm trọng, song do thời tiết bất lợi và chuột phá hoại đã ảnh hưởng đến năng suất. Bù lại, giống lúa TBR97 thể hiện khả năng chống chịu tốt với mưa lớn cuối vụ, cây khỏe và khả năng chống đổ ngã tốt hơn một số giống khác trong cùng điều kiện thời tiết.

Tại xóm Quán Hành 2 có 250 hộ dân sản xuất lúa hè thu – mùa, trong đó đa số các hộ dân cũng lựa chọn TBR97 làm giống lúa chính, ước tính chiếm khoảng 70% diện tích.

Ông Lê Hoài Thanh, Xóm trưởng xóm Quán Hành 2 cho biết: Mấy năm nay bà con sản xuất TBR97 khá nhiều vì giống này dễ làm, chống chịu thiên tai tốt. Những năm thời trước tiết thuận lợi, năng suất ổn định. Năm nay sản xuất khó hơn, mưa lớn dài ngày nhưng cây vẫn đứng khoẻ đến thời điểm cho thu hoạch.

Thực tế tại các cánh đồng Nghi Lộc cho thấy, vụ hè thu - mùa năm nay chịu tác động của nhiều yếu tố bất lợi. Tuy nhiên, khả năng chống chịu của giống lúa trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro cho người sản xuất. Đặc biệt, đợt mưa lớn ngày 19 - 20/9 xảy ra khi nhiều diện tích lúa đã chín hoặc chuẩn bị thu hoạch, khiến người dân lo ngại tình trạng đổ ngã, ảnh hưởng năng suất và chất lượng hạt. Với TBR97, nhiều diện tích vẫn giữ được thế đứng, giúp bà con thuận lợi hơn khi thu hoạch sau mưa.

Không chỉ tại Nghi Lộc, TBR97 đang tiếp tục được mở rộng ở nhiều địa phương trong tỉnh. Tại phường Vinh Hưng, vụ hè thu năm nay gieo cấy hơn 200 ha lúa, trong đó TBR97 khoảng 102 ha, chiếm một nửa diện tích, tập trung tại các vùng Nghi Liên, Hưng Đông cũ. Đến nay, địa phương đã thu hoạch xong vụ hè thu, và theo đánh giá, dù năng suất có sụt giảm hơn so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng may mắn là bà con vẫn có lúa để thu hoạch, không bị đổ ngã trước mưa gió lớn cuối vụ.

Tại khu vực Quỳnh Lưu, vụ hè thu năm nay có khoảng 950 ha TBR97, phân bố tại nhiều xã như Quỳnh Sơn, Quỳnh Anh, Quỳnh Thắng, Quỳnh Tam, Quỳnh Phú... Tại Nam Đàn, TBR97 cũng được đưa vào cơ cấu sản xuất và diện tích có xu hướng tăng.

Từ khảo nghiệm đến nhân rộng giống lúa mới

Vụ hè thu - mùa năm 2026 với những diễn biến thời tiết bất lợi tiếp tục cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với khả năng chống chịu của cây lúa. Từ kết quả sản xuất và các mô hình khảo nghiệm, Nghệ An đang có thêm cơ sở để lựa chọn, từng bước nhân rộng những giống lúa mới có năng suất, chất lượng và khả năng thích ứng tốt trong các vụ tới.

Vụ hè thu - mùa năm 2026, toàn tỉnh Nghệ An gieo cấy trên 68.000 ha lúa, trong đó lúa hè thu hơn 48.000 ha và lúa mùa trên 20.000 ha. Đến cuối tháng 9, các địa phương đang bước vào giai đoạn cuối thu hoạch. Từ đầu vụ, cây lúa nhìn chung sinh trưởng, phát triển khá, song một số trà lúa gặp bất lợi khi thời tiết chuyển từ nắng nóng sang mưa kéo dài đúng vào thời kỳ làm đòng, trổ và ngậm sữa. Hơn 6.000 ha lúa hè thu bị lép, lửng hạt cho thấy những rủi ro mà sản xuất lúa đang phải đối mặt trong điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan.

Theo ngành chuyên môn, thực tế này đặt ra yêu cầu phải tính toán cơ cấu giống phù hợp hơn với từng vùng đất, mùa vụ, đồng thời ưu tiên những giống có thời gian sinh trưởng hợp lý, năng suất, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh, nắng nóng, mưa lớn, đổ ngã. Đây cũng là định hướng phù hợp với yêu cầu chủ động thích ứng trước những diễn biến khí tượng thủy văn ngày càng khó lường. Bộ Nông nghiệp và Môi trường thời gian qua cũng nhấn mạnh việc tăng cường dự báo, cảnh báo sớm để hỗ trợ sản xuất chủ động ứng phó với rủi ro khí hậu.

Cùng với những giống đã được khẳng định qua thực tế như TBR97, TBR225, thời gian qua ThaiBinh Seed phối hợp với các địa phương, hợp tác xã trên địa bàn Nghệ An khảo nghiệm các giống lúa TBR19, TBR125, TBH456 và TB99. Các mô hình tập trung đánh giá khả năng thích nghi với từng vùng đất, mùa vụ, sức chống chịu sâu bệnh, thời tiết, đồng thời theo dõi năng suất và chất lượng. Kết quả bước đầu cho thấy một số giống lúa có triển vọng, bổ sung thêm lựa chọn cho sản xuất.

Từ kết quả khảo nghiệm và thực tế sản xuất, những giống thể hiện ưu thế sẽ tiếp tục được theo dõi, đánh giá và mở rộng diện tích trong các vụ tiếp theo. Cùng với việc cung ứng giống, ThaiBinh Seed phối hợp với các địa phương, hợp tác xã hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi sinh trưởng và đánh giá hiệu quả thực tế. Qua đó, cơ cấu giống lúa của Nghệ An từng bước được bổ sung theo hướng phù hợp hơn với từng vùng sản xuất, giảm rủi ro do thời tiết, ổn định năng suất và nâng cao chất lượng, giá trị hạt gạo.

Q.A