“Từ bản làng, tôi bước ra thế giới!”

Thanh Quỳnh (thực hiện) / Trình bày: Hồng Toại • 4/10/2026

*****

Là người con của mảnh đất miền núi Tương Dương, cô gái người Thái Mạc Lương Hà Anh (SN 2006) đã có một hành trình đáng nhớ trên chặng đường học tập và trưởng thành. Từ Huy chương Vàng và giải Đặc biệt tại Olympic Phát minh và Sáng chế Thế giới (WICO) năm học 2022-2023 đến những trải nghiệm trong môi trường đối ngoại, hội nhập quốc tế với vai trò thực tập sinh tại Đại sứ quán Việt Nam ở Malaysia, cán bộ truyền thông Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam (2026).

Mỗi dấu mốc đã đưa em đến những môi trường rộng mở hơn, để nhận ra rằng xuất phát điểm không phải là giới hạn, mà có thể trở thành điểm tựa để tự tin bước vào tương lai.

Để hiểu hơn về những trải nghiệm của người trẻ trong môi trường quốc tế và hành trang của họ trên con đường hội nhập, Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An có cuộc trò chuyện với Mạc Lương Hà Anh.

P.V: Từ rẻo cao Tương Dương, em đã có nhiều cơ hội đến với những sân chơi và trải nghiệm vượt ra ngoài biên giới của đất nước. Sau những chuyến đi đó, điều gì khiến em nhớ nhất?

Mạc Lương Hà Anh: Trong những lần được trải nghiệm môi trường quốc tế, em nhớ nhất hai kỷ niệm: Một lần khi còn là học sinh và một lần khi đã là sinh viên.

Lần đầu là chuyến đi Hàn Quốc tham dự Olympic Phát minh và Sáng chế Thế giới (WICO). Cơ hội em có được nhờ sự quan tâm, tạo điều kiện của Ban Giám hiệu và các thầy cô Trường THPT Dân tộc Nội trú tỉnh Nghệ An. Em nhớ nhất khoảnh khắc mình bước lên nhận giải trong trang phục của đồng bào dân tộc Thái.

Giữa một sân chơi quốc tế, được mang theo trang phục và bản sắc của quê hương đến một đất nước khác khiến em rất tự hào. Khoảnh khắc ấy cũng giúp em nhận ra rằng, dù xuất phát từ một bản làng vùng cao, câu chuyện về quê hương và văn hóa của mình vẫn có thể được chia sẻ và đón nhận ở những không gian rộng lớn hơn.

Lần thứ hai là chuyến thực tập tại Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia vào tháng 8/2026. Nếu chuyến đi Hàn Quốc giúp em cảm nhận rõ hơn niềm tự hào về bản sắc, thì Malaysia lại mở ra cho em một góc nhìn khác khi được trực tiếp nhìn thấy một đất nước, một nền văn hóa mới và trải nghiệm công việc tại một cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Em có cơ hội quan sát cách công việc được triển khai, tham gia một số nhiệm vụ thực tế và gặp gỡ những anh chị, bạn bè đến từ nhiều môi trường, với những trải nghiệm rất khác nhau. Khi ấy, những kiến thức em từng học trên giảng đường bắt đầu trở nên gần gũi và cụ thể hơn.

Những chuyến đi đó giúp em hiểu rằng xuất phát điểm có thể tạo nên những khác biệt, nhưng không quyết định tất cả. Khi cơ hội đến, điều quan trọng vẫn là mình có đủ chủ động và nỗ lực để nắm bắt hay không. Em nghĩ rằng, mỗi lần đi xa không chỉ là thêm một trải nghiệm, mà còn là dịp để nhìn lại mình và hiểu rằng phía trước vẫn còn rất nhiều điều phải học, phải trải nghiệm và phải cố gắng.

P.V: Nhiều người vẫn quan niệm rằng, với những bạn trẻ sinh ra ở vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, xuất phát điểm có thể là một thiệt thòi khi bước vào những môi trường rộng hơn. Em nhìn nhận điều đó thế nào? Có khi nào em cũng từng thấy tự ti hay e ngại về xuất phát điểm của mình?

Mạc Lương Hà Anh: Thật ra, em chưa bao giờ nghĩ mình cần phải giấu hay e ngại về việc mình là người dân tộc Thái, sinh ra và lớn lên ở Tương Dương. Ngược lại, em thấy đó là một phần rất quan trọng làm nên con người mình.

Từ nhỏ, những gì em nhìn thấy là những bản làng, con khe, dòng sông, những con đường đi học và cuộc sống của bà con xung quanh. Có những thời điểm khi chứng kiến sự vất vả của người dân quê mình em đã tự hỏi, tại sao có những bạn trẻ phải gác lại việc học để mưu sinh?

Cùng với đó, những lần được bố mẹ đưa về các bản làng vùng sâu, vùng xa hơn nơi em sống, em có cơ hội trực tiếp trải nghiệm cuộc sống của bà con, từ những bữa ăn, giấc ngủ giữa tiếng côn trùng, tiếng chim, đến buổi sáng thức dậy trong tiếng gà gáy, tiếng giã gạo và âm thanh của những vật nuôi trong bản.

Khi bước vào Học viện Ngoại giao, em cũng từng có áp lực đồng trang lứa. Xung quanh em có nhiều bạn học trường chuyên, đến từ các thành phố lớn, có ngoại ngữ tốt, năng động và có thể làm nhiều việc cùng lúc. Có những lúc em tự hỏi liệu mình có đang chậm hơn các bạn không. Nhưng rồi em nhận ra mình không cần lấy xuất phát điểm của người khác làm thước đo để phủ nhận những gì mình đã cố gắng.

Em chọn cách học và hoạt động cùng các bạn, hỏi những điều mình chưa biết, nhờ các bạn chỉ cho những kỹ năng mình còn thiếu. Nhờ vậy, thay vì nhìn sự khác biệt như một áp lực, em bắt đầu coi đó là cơ hội để học hỏi. Em nghĩ mỗi người có một điểm xuất phát khác nhau, quan trọng là mình có tiếp tục tiến về phía trước hay không.

Với em, quê hương không phải là một giới hạn. Em luôn có cảm giác rằng, dù mình đi đâu, thử sức ở môi trường nào, phía sau vẫn có một nơi rất ấm áp để trở về. Có lẽ chính cảm giác ấy cho em thêm sự tự tin để bước ra ngoài, thử sức và đi xa hơn.

P.V: Ngoại ngữ đang ngày càng trở thành mối quan tâm của nhiều bạn trẻ, nhất là trong học tập, tìm kiếm việc làm và hội nhập. Em là một sinh viên có khả năng ngoại ngữ tốt, nhưng đồng thời vẫn gìn giữ tiếng nói của dân tộc mình. Từ trải nghiệm của bản thân, em có thể chia sẻ làm thế nào để người trẻ dân tộc thiểu số vừa nâng cao năng lực ngoại ngữ, vừa giữ được tiếng nói gắn với quê hương và bản sắc của mình?

Mạc Lương Hà Anh: Ngoại ngữ với em là một câu chuyện khá dài. Có một thời gian em từng nghĩ tiếng Anh là một môn khó và mình không thật sự có lợi thế ở môn này. Nhưng càng lớn, càng có cơ hội học tập và tiếp xúc với nhiều môi trường khác nhau, em càng nhận ra nếu muốn đi xa hơn thì mình không thể chỉ giao tiếp trong không gian quen thuộc. Ngoại ngữ giúp em đọc thêm, hiểu thêm và quan trọng hơn là có thể trò chuyện với những người đến từ những nền văn hóa khác.

Vì vậy, em tập cho mình thói quen tiếp xúc với tiếng Anh thường xuyên hơn thay vì chỉ học khi có bài kiểm tra. Em đọc tin tức, đọc những nội dung liên quan đến ngành Quan hệ quốc tế, gặp từ nào chưa biết thì tra, thấy cách diễn đạt nào hay thì ghi lại. Có những lúc đọc một bài bằng tiếng Anh chậm hơn rất nhiều so với tiếng Việt, nhưng em nghĩ đó cũng là cách mình dần bước qua cảm giác ngại và sợ ngoại ngữ. Đến khi sử dụng tiếng Anh trong những công việc, hoạt động và trải nghiệm thực tế, em càng hiểu rằng ngoại ngữ không phải một “môn học” mà là một công cụ để mình kết nối với thế giới.

Nhờ vậy khi em đạt thành tích thủ khoa tốt nghiệp Khối C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý) cấp trường với 29 điểm thì môn ngoại ngữ của em vẫn đạt 9 điểm. Kết quả đó cũng tạo cho em nền tảng ngoại ngữ để tiếp tục học tập ở bậc đại học.

Nhưng có một điều khá thú vị là càng học thêm ngôn ngữ mới, em lại càng ý thức rõ hơn về tiếng Thái của mình. Em chưa bao giờ phải nghĩ mình phải học tiếng Thái như thế nào, bởi đó là ngôn ngữ em lớn lên cùng, qua những cuộc trò chuyện trong gia đình, tiếng nói của người thân, bà con trong bản và những sinh hoạt quen thuộc từ nhỏ.

Có lẽ vì thế mà trước đây em ít khi nghĩ về việc mình đang “giữ gìn” tiếng Thái. Chỉ đến khi đi học xa nhà, lên đại học và tiếp xúc với bạn bè đến từ nhiều vùng miền, em mới nhận ra đó là một phần rất riêng của mình. Mỗi người có một câu chuyện về nơi mình sinh ra, còn với em, tiếng Thái là một cách để câu chuyện về quê hương được cất lên bằng chính tiếng nói của mình.

Hồi còn học THPT, em là thành viên Câu lạc bộ “Nghệ thuật dân tộc” của trường nên có thêm cơ hội tiếp xúc với những giá trị văn hóa truyền thống. Em thấy mình may mắn khi được sống trong hai không gian ngôn ngữ khá khác nhau khi một bên là văn hóa Thái gắn với gia đình, quê hương và ký ức. Một bên là ngoại ngữ giúp em học hỏi, giao tiếp và bước vào những môi trường rộng hơn. Hai điều ấy không đối lập mà bổ sung cho nhau.

Sau này, khi kết nối với nhiều bạn sinh viên đồng hương đang học tập tại Hà Nội, em càng cảm nhận rõ tiếng Thái không chỉ là ngôn ngữ của quê nhà, mà còn là một sợi dây để những người xa quê nhận ra nhau và gần nhau hơn.

Thậm chí, em nghĩ khi mình càng có khả năng giao tiếp với thế giới, mình càng có thêm cơ hội để kể câu chuyện về quê hương theo cách của chính mình. Với em, biết thêm một ngôn ngữ là có thêm một cánh cửa để nhìn ra bên ngoài; còn giữ được tiếng nói của dân tộc mình là vẫn biết cánh cửa ấy mở ra từ đâu.

P.V: Nếu được nhắn gửi một điều đến các bạn trẻ hôm nay, em muốn nhắn nhủ điều gì từ chính những trải nghiệm của mình?

Mạc Lương Hà Anh: Em nghĩ, không ai có thể biết chính xác mình sẽ đi đến đâu, nhưng nếu chịu học hỏi và dám bước ra khỏi những điều quen thuộc, mình sẽ có thêm nhiều lựa chọn cho tương lai. Trước một thế giới đang thay đổi rất nhanh, mỗi người trẻ có lẽ cần chuẩn bị cho mình một hành trang đủ vững với tri thức, ngoại ngữ, khả năng thích nghi và quan trọng nhất là sự chủ động trước những cơ hội đến với mình.

Bản thân em cũng vẫn đang trên hành trình đó và em không nghĩ mình hay các bạn phải trở thành một người thật đặc biệt mới có thể đi xa mà có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Như học thật chắc một môn mình yêu thích, đọc thêm một cuốn sách, học một ngoại ngữ, thử tham gia một cuộc thi mình muốn chinh phục.

Em mong câu chuyện của mình được nhìn nhận không phải chỉ về thành tích, mà tiếp thêm niềm tin rằng mỗi người trẻ đều có quyền ước mơ, có quyền thử sức và lựa chọn con đường của mình.

P.V: Cảm ơn em về cuộc trò chuyện!