Putin: Nga không thể chậm hơn Mỹ khi chuẩn bị thử hạt nhân
Ông Putin nói Nga không thể chậm hơn Mỹ trong chuẩn bị thử hạt nhân, nêu vấn đề này khi đàm phán; chuyên gia cảnh báo chi phí và nguy cơ kích hoạt làn sóng thử.
Ông Putin khẳng định Nga không thể chậm hơn Mỹ trong chuẩn bị cho khả năng thử nghiệm hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh Moscow phải sẵn sàng cho mọi kịch bản. Nhà lãnh đạo Nga nói sẽ nêu vấn đề Mỹ chuẩn bị thử hạt nhân trong các cuộc đàm phán song phương sắp tới.
Tuyên bố và bối cảnh
Trong chuyến thăm Kyrgyzstan ngày 27 tháng 11, RIA dẫn lời ông Putin: “Chuẩn bị cho các cuộc thử vũ khí hạt nhân thực sự cần thời gian, và chúng ta chắc chắn không thể để Mỹ thử nghiệm, và chúng ta sẽ phải mất thêm một năm rưỡi nữa để chuẩn bị. Tất nhiên, chúng ta phải suy nghĩ về điều đó. Chúng ta không nói điều đó, nhưng chúng ta phải chuẩn bị cho mọi tình huống. Và tôi đảm bảo với các bạn, chúng ta sẽ sẵn sàng”.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 13 tháng 11 cho biết nếu Mỹ tiến hành thử vũ khí hạt nhân, lệnh cấm thử hạt nhân đã tồn tại từ lâu sẽ chấm dứt; ông nói Tổng thống Putin nhiều lần tuyên bố Nga sẽ có hành động tương ứng để đáp lại nếu các quốc gia khác thử hạt nhân.
Phân tích kỹ thuật: yêu cầu chuẩn bị thử hạt nhân
Việc khởi động lại thử nghiệm hạt nhân đòi hỏi thời gian, hạ tầng và quy trình pháp lý - ngân sách đáng kể. Theo dữ liệu của Bộ Năng lượng Mỹ tính đến tháng 9 năm 2023, kho vũ khí hạt nhân của Mỹ thuộc quyền quản lý của cơ quan này, không phải do cơ quan quốc phòng kiểm soát. Giám đốc Hans Kristensen của Dự án Thông tin Hạt nhân thuộc Liên đoàn Các nhà khoa học Mỹ (FAS) cho biết Nhà Trắng sẽ phải yêu cầu Bộ Năng lượng tiến hành các bước chuẩn bị, và Quốc hội Mỹ phải phê duyệt ngân sách bổ sung vì nước này không còn chương trình thử vũ khí hạt nhân.
Ông Kristensen nhận định nếu muốn thử nghiệm nổ hạt nhân, quá trình này khó có thể trở thành hiện thực trong vòng 18 tháng, đòi hỏi ngân sách lớn và cần sự chấp thuận của Quốc hội.
Đánh giá từ giới chuyên gia
- Howard Altman (War Zone): Khởi động lại thử nghiệm vũ khí nguyên tử sẽ là bước ngoặt lớn với Mỹ, rất tốn kém và có thể thúc đẩy các cường quốc hạt nhân khác làm theo.
- Hans Kristensen (FAS): Cảnh báo tác động dây chuyền; nhấn mạnh yêu cầu thủ tục và ngân sách, cùng mốc thời gian không ngắn.
- Daryl Kimball (Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí - ACA): “Những gì sẽ được thử nghiệm” là câu hỏi lớn; các vụ thử trước đây chủ yếu để kiểm tra thiết kế đầu đạn mới, bảo đảm đặc tính mong muốn. Ông nói không rõ Mỹ muốn tìm hiểu điều gì về mặt kỹ thuật và “không có lý do gì để Mỹ thử vũ khí hạt nhân đang có trong trang bị”.
Ông Kimball nêu quan điểm rằng tuyên bố của ông Donald Trump mang tính chính trị, là động thái “ăn miếng trả miếng”, đồng thời cho biết họ không thấy quốc gia nào thử hạt nhân trong thời gian qua và Tổng thống Mỹ sẽ cần giải thích thêm. Theo ông, phần lớn trong 1.030 lần thử vũ khí hạt nhân trước đây được tiến hành để kiểm tra thiết kế đầu đạn.
Tuyên bố của ông Donald Trump
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này sẽ tiến hành các cuộc thử nghiệm hạt nhân vì nhiều nước khác cũng thử: “Chúng ta sẽ thử hạt nhân vì nhiều nước khác cũng thử, chúng ta có nhiều quốc gia khác cũng thử, chúng ta có nhiều vũ khí hạt nhân hơn bất kỳ quốc gia nào khác, tôi là người đã cải tạo và chế tạo một số vũ khí đó, và tôi ghét phải làm vậy, nhưng tôi không có lựa chọn nào khác, vì họ đã có vũ khí đó”.
Số liệu kho vũ khí hạt nhân của Mỹ (09/2023)
| Chỉ tiêu | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tổng số đầu đạn hạt nhân | 3.748 | Theo Bộ Năng lượng Mỹ |
| Đầu đạn ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu | 2.170 | Theo Bộ Năng lượng Mỹ |
Khía cạnh chiến thuật và răn đe
Từ phát biểu “phải chuẩn bị cho mọi tình huống” của ông Putin và các đánh giá nêu trên, có thể thấy thử nghiệm hạt nhân được xem là công đoạn kỹ thuật - chiến lược quan trọng nhằm bảo đảm độ tin cậy và tạo tín hiệu răn đe. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, động thái này đi kèm chi phí lớn, cần thời gian chuẩn bị dài và có nguy cơ kích hoạt phản ứng tương tự từ các cường quốc hạt nhân khác.
Kết luận
Ông Putin nhấn mạnh Nga không thể chậm hơn Mỹ trong chuẩn bị thử hạt nhân và sẽ nêu vấn đề này trong đàm phán song phương. Về phía Mỹ, các phân tích cho thấy việc khởi động lại thử nghiệm sẽ phụ thuộc vào quyết định chính trị, yêu cầu thủ tục - ngân sách qua Bộ Năng lượng và Quốc hội, với mốc thời gian được ước tính không dưới 18 tháng. Bối cảnh kỹ thuật, chi phí và rủi ro lan tỏa là những yếu tố được giới chuyên gia cảnh báo.
