Radar AN/TPY-2 của hệ thống THAAD Mỹ bị phá hủy tại Jordan
Việc radar AN/TPY-2 bị UAV Iran tiêu diệt tại căn cứ Muwaffaq Salti đã làm tê liệt khẩu đội THAAD, đồng thời bộc lộ lỗ hổng về chi phí giữa hệ thống phòng thủ tỷ đô và vũ khí giá rẻ.
Ngày 7/3, các báo cáo và dữ liệu hình ảnh mới nhất xác nhận radar AN/TPY-2, thành phần then chốt trong hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) của quân đội Mỹ, đã bị phá hủy. Vụ tấn công được thực hiện bởi máy bay không người lái (UAV) của Iran nhằm vào căn cứ không quân Muwaffaq Salti tại Jordan, một mắt xích chiến lược trong mạng lưới phòng thủ tên lửa của Mỹ tại Trung Đông.
Thiệt hại chiến lược tại căn cứ Muwaffaq Salti
Các hình ảnh vệ tinh và video xuất hiện trên mạng xã hội cho thấy dấu hiệu hư hại nghiêm trọng tại vị trí triển khai radar. Radar AN/TPY-2 đóng vai trò là "mắt thần", chịu trách nhiệm phát hiện, theo dõi và cung cấp dữ liệu dẫn đường cho các tên lửa đánh chặn. Việc mất đi thiết bị này được giới phân tích nhận định sẽ làm suy giảm đáng kể hiệu quả hoạt động của toàn bộ hệ thống THAAD trong khu vực.
Đáng chú ý, vụ tấn công diễn ra trong bối cảnh các trạm radar cảnh báo sớm của Mỹ và đồng minh liên tiếp bị nhắm mục tiêu. Trước đó, radar AN/FPS-132 Block 5 tại Qatar – đơn vị cung cấp dữ liệu cho mạng lưới THAAD ở Israel và Jordan – cũng được ghi nhận đã bị tấn công.
Điểm yếu trong cấu trúc vận hành của THAAD
Hệ thống THAAD có sự khác biệt rõ rệt về triết lý thiết kế so với các hệ thống phòng không của Nga như S-400. Trong khi S-400 thường triển khai đa tầng với nhiều loại radar khác nhau để bổ trợ, THAAD chỉ dựa vào duy nhất một radar AN/TPY-2. Điều này tạo ra một "điểm yếu đơn lẻ" (single point of failure): nếu radar bị vô hiệu hóa, khẩu đội THAAD sẽ mất khả năng tự phát hiện mục tiêu.
Mặc dù hệ thống vẫn có thể nhận dữ liệu từ các cảm biến bên ngoài để phóng tên lửa, nhưng hiệu quả chiến đấu và phạm vi phòng thủ thực tế sẽ bị hạn chế cực kỳ nghiêm trọng. AN/TPY-2 là radar băng tần X công suất lớn, có giá trị ước tính từ 550 triệu đến 1 tỷ USD, khiến nó trở thành một trong những tài sản đắt đỏ nhất của quân đội Mỹ.
Thách thức từ chiến thuật vũ khí giá rẻ
Sự tương phản về chi phí giữa radar AN/TPY-2 và UAV tấn công của Iran đã đặt ra bài toán khó cho các nhà hoạch định quân sự. Trong khi một radar có giá hàng trăm triệu USD, các UAV cảm tử như Shahed-136 chỉ tiêu tốn khoảng 20.000 đến 60.000 USD mỗi chiếc. Sự chênh lệch này cho phép đối phương thực hiện các cuộc tấn công bão hòa nhằm vô hiệu hóa các hệ thống phòng thủ cực kỳ hiện đại bằng vũ khí giá rẻ.
Áp lực lên kho dự trữ tên lửa đánh chặn
Bên cạnh thiệt hại về radar, quân đội Mỹ cũng đang đối mặt với tình trạng cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn. Trong các đợt giao tranh cường độ cao vào tháng 6/2025, Mỹ đã tiêu thụ hơn 150 tên lửa THAAD, tương đương 25% tổng kho dự trữ toàn cầu, chỉ trong vòng 12 ngày. Với mức giá 15,5 triệu USD cho mỗi quả tên lửa, chi phí duy trì mạng lưới phòng thủ đang gia tăng nhanh chóng.
Hiện nay, quân đội Mỹ chỉ vận hành khoảng 8 hệ thống THAAD trên toàn thế giới. Việc mất đi một radar quan trọng tại Trung Đông, kết hợp với tốc độ tiêu hao tên lửa nhanh chóng, đang đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với khả năng duy trì an ninh tại các khu vực trọng yếu trước các cuộc tấn công quy mô lớn bằng tên lửa đạn đạo và UAV.
