Radar PhantomStrike nâng sức mạnh tiêm kích X-62A

Một công ty tại Massachusetts, Hoa Kỳ vừa nhận hợp đồng cung cấp radar PhantomStrike cho tiêm kích tự động X-62A VISTA của Không quân Mỹ. Đây là một loại radar điều khiển hỏa lực thế hệ mới, được Raytheon giới thiệu với ưu điểm nhỏ gọn, nhẹ, tiết kiệm năng lượng nhưng vẫn bảo đảm hiệu năng cao, hướng tới các nền tảng chiến đấu tự động và không người lái.

Tổng quan về PhantomStrike và X-62A VISTA

Theo Raytheon, PhantomStrike được thiết kế để có thể tích hợp lên nhiều loại nền tảng khác nhau, từ máy bay tấn công hạng nhẹ, trực thăng, máy bay không người lái (UAV) cho tới các trạm cố định. Việc một nền tảng thử nghiệm như X-62A VISTA được lựa chọn trang bị PhantomStrike cho thấy vai trò của radar này trong các chương trình phát triển tác chiến trên không tự động.

X-62A VISTA là một biến thể của F-16D Block 30, được nâng cấp với thiết bị điện tử Block 40 và tích hợp các gói phần mềm chuyên dụng. Máy bay này được dùng làm nền tảng thử nghiệm cho các thuật toán AI và các chế độ bay tự động, cho phép Không quân Mỹ đánh giá cách máy bay tự động ra quyết định trong môi trường tác chiến phức tạp.

Radar PhantomStrike nhỏ gọn, tiết kiệm năng lượng sẽ được trang bị cho tiêm kích tự động X-62A VISTA nhằm tăng cường khả năng nhận thức tình huống và sức mạnh chiến đấu trong các kịch bản bay do AI điều khiển.

Các đặc điểm kỹ thuật chính của radar PhantomStrike

Thông tin do Raytheon công bố cho thấy PhantomStrike tập trung vào sự cân bằng giữa kích thước, hiệu năng và chi phí vận hành, với một số đặc điểm đáng chú ý sau:

• Trọng lượng dưới 68 kg, chỉ bằng khoảng một nửa so với các radar mảng pha điện tử chủ động (AESA) hiện đại.
• Tiêu thụ ít năng lượng hơn so với các hệ thống radar AESA thông thường, giúp giảm yêu cầu về nguồn điện trên nền tảng mang.
• Sử dụng công nghệ làm mát hoàn toàn bằng không khí, không cần hệ thống làm mát lỏng phức tạp.
• Tích hợp vật liệu GaN (Gallium Nitride) cùng thiết kế đóng gói tiên tiến trong kiến trúc radar.
• Kiến trúc mở, cho phép nâng cấp phần mềm, phần cứng linh hoạt mà không cần quy trình bảo dưỡng phức tạp.
• Khả năng tạo chùm tia số hóa, điều khiển chùm tia linh hoạt, hoạt động ở nhiều chế độ.
• Có thể đồng thời theo dõi mục tiêu trên không và trên mặt đất, hỗ trợ nâng cao nhận thức tình huống cho tổ hợp mang.

Raytheon khẳng định PhantomStrike mang lại hiệu quả tác chiến vượt trội trong khi chi phí chỉ bằng khoảng một nửa so với các radar điều khiển hỏa lực thông thường. Điều này đặt radar vào phân khúc phù hợp cho các nền tảng chiến đấu cần hiệu suất tốt nhưng bị hạn chế về kinh phí hoặc tải trọng.

Thiết kế nhỏ gọn và tiết kiệm năng lượng

Với trọng lượng dưới 68 kg, PhantomStrike giúp giảm đáng kể khối lượng trang bị ở mũi hoặc trên giá treo của máy bay tấn công hạng nhẹ, trực thăng và UAV. Đối với các nền tảng nhỏ, mỗi kilogram tải trọng đều ảnh hưởng trực tiếp tới tầm bay, tải vũ khí và thời gian hoạt động, vì vậy việc cắt giảm khối lượng radar là một yếu tố quan trọng.

Tiêu thụ năng lượng thấp cùng hệ thống làm mát hoàn toàn bằng không khí cũng giúp đơn giản hóa cấu trúc hệ thống điện – điện tử trên máy bay. Thay vì phải dự trữ công suất lớn cho radar và duy trì các đường ống, bơm, dung dịch làm mát, nền tảng mang chỉ cần bảo đảm lưu thông không khí phù hợp. Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng thiết kế gọn nhẹ trên các máy bay chiến đấu tự động và UAV.

Kiến trúc mở và khả năng nâng cấp

PhantomStrike được xây dựng theo kiến trúc mở, cho phép cập nhật phần mềm, bổ sung chế độ làm việc mới, hoặc tích hợp với các hệ thống điện tử hàng không khác mà không yêu cầu can thiệp sâu, phức tạp vào phần cứng. Trong bối cảnh chiến trường thay đổi nhanh, khả năng nâng cấp như vậy giúp radar duy trì tính phù hợp trong nhiều năm mà không cần thay thế toàn bộ hệ thống.

Đối với nền tảng thử nghiệm như X-62A VISTA, kiến trúc mở đặc biệt quan trọng. Nó cho phép các nhóm phát triển dễ dàng kiểm tra những thuật toán xử lý tín hiệu, chiến thuật sử dụng radar mới, cũng như cách AI ưu tiên và khai thác thông tin cảm biến trong các tình huống mô phỏng tác chiến.

Vai trò trong tác chiến tự động và UAV

Raytheon cho biết PhantomStrike có thể lắp đặt trên nhiều loại máy bay tấn công hạng nhẹ, trực thăng, UAV và cả các trạm cố định. Khi kết hợp với các hệ thống điều khiển bay tự động và AI, radar này trở thành cảm biến chủ lực giúp nền tảng chiến đấu tự động xây dựng bức tranh tình huống tác chiến trên không và mặt đất.

Trên X-62A VISTA, PhantomStrike hỗ trợ các bài thử nghiệm về:

• Cách thuật toán AI ưu tiên, phân loại và bám bắt các mục tiêu khác nhau.
• Cách hệ thống tự động phối hợp radar với các cảm biến khác để ra quyết định điều khiển bay và sử dụng vũ khí.
• Khả năng duy trì nhận thức tình huống trong điều kiện môi trường phức tạp, với nhiều mục tiêu trên cả không và mặt đất.

Bằng việc sử dụng một radar điều khiển hỏa lực có khả năng đa chế độ như PhantomStrike trên máy bay thử nghiệm, Không quân Mỹ có thêm công cụ để đánh giá tiềm năng của các khái niệm tác chiến hợp nhất giữa người lái, máy bay tự động và UAV trong tương lai.

Khả năng xuất khẩu và tác động thị trường

PhantomStrike đã được chính phủ Mỹ phê duyệt cho phép bán thương mại trực tiếp, mở ra khả năng xuất khẩu cho nhiều quốc gia. Thiết kế nhỏ gọn, chi phí được Raytheon khẳng định là chỉ bằng khoảng một nửa radar điều khiển hỏa lực thông thường, cùng khả năng tích hợp trên nhiều nền tảng, khiến hệ thống này được kỳ vọng trở thành lựa chọn phổ biến trong các chương trình máy bay chiến đấu tự động và không người lái.

Ông Dan Theisen, Chủ tịch bộ phận Sản phẩm và Giải pháp tiên tiến của Raytheon, nhấn mạnh rằng máy bay tự động sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Mỹ duy trì ưu thế trên không, và PhantomStrike được thiết kế đặc biệt để phục vụ mục tiêu này. Như vậy, radar không chỉ là một sản phẩm cảm biến mới, mà còn là một mảnh ghép trong chiến lược rộng hơn về tác chiến tự động.

Đánh giá tổng quan

Sự xuất hiện của PhantomStrike cho thấy bước tiến về công nghệ trong lĩnh vực radar quân sự, tập trung vào các tiêu chí: nhỏ gọn, tiết kiệm năng lượng, kiến trúc mở và chi phí vận hành thấp. Khi được tích hợp trên X-62A VISTA, hệ thống này góp phần định hình cách Không quân Mỹ thử nghiệm và phát triển các khái niệm tác chiến tự động trong tương lai.

Theo IE, với những đặc tính nêu trên, PhantomStrike nhiều khả năng sẽ tiếp tục xuất hiện trong các chương trình phát triển máy bay chiến đấu tự động và UAV của cả Mỹ và các khách hàng nước ngoài, khi nhu cầu về các nền tảng chiến đấu thông minh, chi phí vừa phải ngày càng tăng.