SIPRI: Doanh thu vũ khí 2024 đạt 679 tỉ USD
Báo cáo SIPRI ghi nhận doanh thu của 100 nhà sản xuất vũ khí lớn nhất tăng 5,9% năm 2024 lên 679 tỉ USD; Mỹ và châu Âu dẫn dắt đà tăng, châu Á và châu Đại Dương giảm.
Theo Politico dẫn Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) ngày 30/11, doanh thu bán vũ khí và dịch vụ quân sự của 100 nhà sản xuất lớn nhất đạt 679 tỉ USD trong năm 2024, tăng 5,9% so với năm trước – mức cao nhất từng được SIPRI ghi nhận. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các công ty tại Mỹ và châu Âu, trong khi châu Á và châu Đại Dương ghi nhận sụt giảm.
Tổng quan khu vực và doanh nghiệp
Tại Mỹ, 30 trong số 39 công ty nằm trong nhóm 100 của SIPRI, gồm Lockheed Martin, Northrop Grumman và General Dynamics, ghi nhận tăng trưởng. Tổng doanh thu của 30 công ty này tăng 3,8% lên 334 tỉ USD. SIPRI đồng thời lưu ý tình trạng trì hoãn kéo dài và vượt ngân sách tiếp tục ảnh hưởng đến các chương trình do Mỹ dẫn dắt, trong đó có tiêm kích F-35.
Ở châu Âu (không tính Nga), 23 trong số 26 công ty tăng doanh thu, phản ánh đà chi tiêu quốc phòng gia tăng. Tổng doanh thu tăng 13% lên 151 tỉ USD, chủ yếu do nhu cầu liên quan đến chiến sự ở Ukraine. Czechoslovak Group (CH Séc) tăng 193%, một phần nhờ dự án do chính phủ đứng đầu nhằm tìm nguồn đạn pháo cho Ukraine. Doanh nghiệp quốc phòng Ukraine JSC Ukrainian Defense Industry tăng 41%.
Hai công ty Nga trong danh sách của SIPRI là Rostec và United Shipbuilding Corporation tăng doanh thu 23% lên tổng cộng 31,2 tỉ USD, bất chấp lệnh trừng phạt gây thiếu hụt linh kiện. SIPRI cho biết nhu cầu nội địa bù đắp cho xuất khẩu giảm, dù thiếu lao động có tay nghề vẫn là thách thức.
Doanh thu vũ khí tại Trung Đông cũng tăng. Ba công ty Israel trong bảng xếp hạng tăng 16% lên 16,2 tỉ USD. Theo nhà nghiên cứu SIPRI Zubaida Karim, phản ứng trước hành động của Israel ở Gaza dường như không làm giảm đáng kể sự quan tâm đối với vũ khí Israel khi nhiều nước vẫn tiếp tục đặt hàng.
Trái lại, châu Á và châu Đại Dương giảm 1,2% xuống 130 tỉ USD. SIPRI nêu nguyên nhân chủ yếu từ mức giảm 10% doanh thu của 8 công ty Trung Quốc trong danh sách, liên quan các vấn đề mua sắm khiến nhiều hợp đồng lớn bị trì hoãn hoặc hủy trong năm 2024.
Phân tích kỹ thuật: công nghiệp quốc phòng và chuỗi cung ứng
Dữ liệu của SIPRI cho thấy xu hướng mở rộng công suất tại châu Âu nhằm đáp ứng nhu cầu đạn dược và khí tài gia tăng. Việc Czechoslovak Group tăng mạnh 193% gắn với dự án tìm nguồn đạn pháo cho Ukraine phản ánh ưu tiên sản lượng đạn pháo – loại vũ khí tiêu thụ nhiều trong chiến sự cường độ cao.
SIPRI cảnh báo rủi ro chuỗi cung ứng và nguyên liệu. Nhà nghiên cứu Jade Guiberteau Ricard lưu ý quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng có thể trở nên phức tạp trong bối cảnh Trung Quốc hạn chế xuất khẩu. Điều này có thể làm tăng thời gian chờ và chi phí đầu vào đối với các hạng mục cần vật liệu chiến lược.
Ở Mỹ, dù quy mô doanh thu lớn, SIPRI ghi nhận các chương trình phức tạp như F-35 tiếp tục chịu tác động của chậm tiến độ và vượt ngân sách. Đây là rủi ro kỹ thuật – công nghiệp quen thuộc với chương trình công nghệ cao, kéo theo áp lực lên lịch bàn giao và chi phí vòng đời.
Hàm ý chiến thuật và khả năng sẵn sàng
Đà tăng chi tiêu tại châu Âu có khả năng củng cố năng lực duy trì tồn kho đạn dược và bảo đảm chu kỳ bổ sung nhanh hơn cho lực lượng tiền phương. Việc các nhà sản xuất mở rộng công suất, nếu duy trì ổn định nguồn nguyên liệu, có thể rút ngắn thời gian cung ứng cho các nhu cầu khẩn cấp.
Ở Nga, tăng trưởng doanh thu nhờ nhu cầu nội địa cho thấy ưu tiên duy trì sản lượng trong nước để bù đắp xuất khẩu giảm. Tuy nhiên, thiếu hụt linh kiện và nguồn nhân lực có tay nghề mà SIPRI nêu ra là hạn chế có thể ảnh hưởng đến chất lượng và tốc độ bàn giao.
Châu Á và châu Đại Dương giảm doanh thu, chủ yếu do các vấn đề mua sắm tại Trung Quốc, cho thấy tiến độ đưa hệ thống mới vào biên chế có thể chậm hơn dự kiến nếu các hợp đồng tiếp tục bị trì hoãn hoặc hủy.
Số liệu chính
| Khu vực/Quốc gia | Doanh thu/Quy mô | Biến động | Ghi chú từ SIPRI |
|---|---|---|---|
| Top 100 toàn cầu | 679 tỉ USD | +5,9% | Mức cao nhất SIPRI từng ghi nhận |
| Mỹ (30 công ty) | 334 tỉ USD | +3,8% | Trì hoãn/vượt ngân sách ở các chương trình như F-35 |
| Châu Âu (không tính Nga) | 151 tỉ USD | +13% | Nhu cầu liên quan Ukraine; mở rộng năng lực sản xuất |
| Nga (2 công ty) | 31,2 tỉ USD | +23% | Nhu cầu nội địa bù xuất khẩu giảm; thiếu linh kiện và lao động tay nghề |
| Israel (3 công ty) | 16,2 tỉ USD | +16% | Đơn hàng mới duy trì; nhu cầu ít bị tác động |
| Châu Á và châu Đại Dương | 130 tỉ USD | -1,2% | 8 công ty Trung Quốc giảm 10%; trì hoãn/hủy hợp đồng lớn |
Góc so sánh
So với Mỹ, châu Âu tăng trưởng nhanh hơn nhờ nhu cầu trực tiếp từ xung đột tại Ukraine và đầu tư mở rộng công suất. Ngược lại, châu Á và châu Đại Dương suy giảm do các vấn đề mua sắm ở Trung Quốc, trái chiều với đà tăng tại Trung Đông và Nga.
Kết luận
Số liệu của SIPRI cho thấy quỹ đạo hai tốc độ trong ngành: Mỹ và châu Âu duy trì tăng trưởng nhờ nhu cầu và đầu tư công nghiệp, trong khi châu Á và châu Đại Dương giảm do chậm trễ mua sắm. Các rủi ro chuỗi cung ứng và chi phí dự án phức tạp vẫn là biến số quan trọng cần theo dõi trong năm tới.
