SIPRI: Doanh thu vũ khí toàn cầu đạt kỷ lục 2024
Báo cáo SIPRI cho biết doanh thu vũ khí và dịch vụ quân sự của 100 công ty hàng đầu đạt 679 tỷ USD năm 2024, tăng 5,9%. Mỹ, châu Âu dẫn dắt; châu Á - Thái Bình Dương giảm do Trung Quốc; SpaceX lần đầu vào top 100.
Doanh thu từ bán vũ khí và dịch vụ quân sự của 100 tập đoàn quốc phòng lớn nhất thế giới đạt kỷ lục 679 tỷ USD năm 2024, tăng 5,9% so với 2023, theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI). Động lực chính đến từ xung đột tại Gaza, Ukraine, căng thẳng địa chính trị gia tăng và chi tiêu quốc phòng cao hơn.
Bức tranh theo khu vực và doanh nghiệp
Mỹ và châu Âu là hai động lực tăng trưởng chính, trong khi doanh thu khu vực châu Á - Thái Bình Dương giảm do sự suy yếu của các nhà sản xuất Trung Quốc. Nga ghi nhận mức tăng, bất chấp các lệnh trừng phạt.
| Khu vực/nhóm | Doanh thu 2024 | Mức thay đổi | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Toàn cầu (Top 100) | 679 tỷ USD | +5,9% | Theo SIPRI |
| Mỹ (39 công ty) | 334 tỷ USD | +3,8% | 30/39 công ty tăng doanh thu |
| Châu Âu (không gồm Nga) | 151 tỷ USD | +13% | 26 công ty, 23 công ty tăng doanh thu |
| Châu Á - Thái Bình Dương | 130 tỷ USD | -1,2% | Doanh thu 8 công ty Trung Quốc giảm 10% |
| Nga (2 công ty) | 31,2 tỷ USD | +23% | Rostec, United Shipbuilding Corporation |
| Nhật Bản (5 công ty) | 13,3 tỷ USD | +40% | Nhu cầu trong nước và châu Âu |
| Hàn Quốc (4 công ty) | 14,1 tỷ USD | +31% | Hanwha tăng 42%, hơn nửa từ xuất khẩu |
Mỹ: Doanh thu lớn song đối mặt chậm tiến độ
Tại Mỹ, Lockheed Martin, Northrop Grumman và General Dynamics dẫn đầu tăng trưởng; tổng doanh thu vũ khí của các công ty Mỹ trong top 100 đạt 334 tỷ USD, tăng 3,8%. Dù vậy, SIPRI ghi nhận nhiều chương trình trọng điểm tiếp tục chậm tiến độ và vượt ngân sách, gồm F-35, tàu ngầm lớp Columbia, lớp Virginia và tên lửa đạn đạo liên lục địa Sentinel. SpaceX lần đầu góp mặt trong danh sách khi doanh thu quốc phòng đạt 1,8 tỷ USD, hơn gấp đôi 2023.
Châu Âu và Ukraine: Mở rộng công suất, nhu cầu đạn dược cao
Châu Âu (không tính Nga) có 26 công ty trong top 100, 23 công ty tăng doanh thu; tổng đạt 151 tỷ USD, tăng 13%. Czechoslovak Group của Cộng hòa Séc tăng 193% lên 3,6 tỷ USD nhờ sản xuất đạn pháo cho Ukraine. Tổng công ty Công nghiệp Quốc phòng Ukraine (JSC Ukrainian Defense Industry) tăng 41% lên 3 tỷ USD trong bối cảnh giao tranh ở phía Đông tiếp diễn.
SIPRI cho biết các công ty châu Âu đang đầu tư mở rộng năng lực sản xuất để đối phó Nga, song cảnh báo thách thức ngày càng lớn về nguồn cung vật liệu, đặc biệt là khoáng sản quan trọng, khi Trung Quốc siết chặt xuất khẩu.
Nga: Tăng doanh thu bất chấp trừng phạt
Hai công ty Nga là Rostec và United Shipbuilding Corporation vẫn tăng tổng doanh thu 23% lên 31,2 tỷ USD, bất chấp các lệnh trừng phạt liên quan đến chiến sự Ukraine.
Châu Á - Thái Bình Dương: Suy giảm do Trung Quốc, Nhật - Hàn đi ngược chiều
Doanh thu các nhà sản xuất vũ khí tại châu Á - Thái Bình Dương đạt 130 tỷ USD, giảm 1,2% so với 2023. Nguyên nhân chính đến từ sự sụt giảm 10% doanh thu của tám công ty Trung Quốc trong danh sách; NORINCO giảm 31%.
Ông Nan Tian, Giám đốc Chương trình Chi tiêu Quân sự và Sản xuất Vũ khí của SIPRI, cho biết: “Hàng loạt cáo buộc tham nhũng trong mua sắm vũ khí tại Trung Quốc khiến nhiều hợp đồng lớn bị hoãn hoặc hủy năm 2024. Điều này làm gia tăng sự bất ổn xung quanh tiến trình hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc và thời điểm các năng lực mới xuất hiện.”
Ngược lại, Nhật Bản và Hàn Quốc tăng mạnh nhờ nhu cầu trong nước và từ châu Âu. Năm công ty Nhật tăng tổng doanh thu 40% lên 13,3 tỷ USD; bốn công ty Hàn Quốc tăng 31% lên 14,1 tỷ USD. Hanwha tăng 42%, hơn một nửa doanh thu đến từ xuất khẩu, trong bối cảnh căng thẳng quanh Đài Loan (Trung Quốc) và Triều Tiên.
Góc nhìn công nghiệp và tác động
Dữ liệu của SIPRI cho thấy xu hướng kép: nhu cầu cao thúc đẩy các nhà sản xuất ở Mỹ và châu Âu mở rộng công suất, trong khi những bất định về chuỗi cung ứng và vật liệu chiến lược có thể kìm hãm tốc độ giao hàng. Việc một số chương trình lớn ở Mỹ chậm tiến độ đặt ra yêu cầu củng cố quản trị dự án và năng lực nhà thầu.
Tại châu Âu, dòng đơn hàng đạn dược và khí tài cho Ukraine tiếp tục là động lực chính. Với châu Á - Thái Bình Dương, hiệu ứng trái chiều thể hiện rõ: Trung Quốc đối mặt trì hoãn hợp đồng, trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc tận dụng nhu cầu khu vực và xuất khẩu để tăng trưởng.
Theo SIPRI và Al Jazeera.
