Sơn Tây Thượng: ngắm ruộng bậc thang mùa nước đổ đẹp

Những ngày mùa nước đổ, ruộng bậc thang ở xã vùng cao Sơn Tây Thượng (Quảng Ngãi) như khoác lên mình tấm áo mới. Màu đất, màu nước hòa cùng sắc trời và nắng ban mai tạo nên bức tranh núi rừng vừa kỳ vĩ vừa mộc mạc. Với nhiều du khách, đây là thời khắc đẹp và lắng sâu nhất trong vòng đời cây lúa trên mảnh đất này.

Mùa nước đổ trên sườn núi Sơn Tây Thượng

Mùa nước đổ mang đến cho các thửa ruộng bậc thang một gam màu trầm, gợi cảm giác hoang sơ, mộc mạc của đồng bào Cadong. Nước được dẫn từ trên những ngọn suối cao, men theo sườn đồi, len lỏi vào từng thửa ruộng, phủ lên mặt đất lớp nước vàng ươm trong veo, phản chiếu bầu trời.

Theo nhịp chuyển của thời gian và ánh sáng trong ngày, ruộng bậc thang Sơn Tây Thượng liên tục đổi sắc. Buổi sớm, mặt ruộng dịu lại trong làn sương mỏng; giữa trưa, nước lấp lánh ánh bạc; chiều về, hoàng hôn nhuộm vàng cam rồi tím sẫm. Những dải ruộng cong cong bám theo triền núi khi ấy giống như các dải lụa vắt ngang lưng trời, sống động và cuốn hút.

Ruộng bậc thang và nhịp sống người Cadong

Giống nhiều vùng núi khác của Việt Nam, Sơn Tây Thượng sở hữu những thửa ruộng bậc thang trải dọc theo sườn núi, ven các bản làng và cả bên những con đường nhỏ quanh co. Diện tích không lớn, nhưng chính sự uốn lượn mềm mại theo địa hình đồi núi đã tạo nên vẻ tạo hình riêng, khó lẫn. Vào mùa nước đổ và mùa lúa chín, những thửa ruộng trở thành điểm nhấn nổi bật của cả vùng.

Do địa hình dốc, nguồn nước phụ thuộc nhiều vào tự nhiên, người dân nơi đây phải chủ động dẫn nước từ khe suối, mạch nguồn về ruộng. Việc canh tác đòi hỏi sự linh hoạt, khả năng thích ứng cao. Trên những thửa ruộng loang loáng nước, hình ảnh người nông dân cần mẫn be bờ, dẫn nước, cày xới cho đất tơi xốp, chuẩn bị cho vụ mùa mới mở ra không gian lao động bình dị, gần gũi, thuần khiết.

Dấu ấn văn hóa và trí tuệ trên từng thửa ruộng

Không chỉ là kết quả của phương thức sản xuất nông nghiệp, ruộng bậc thang Sơn Tây Thượng còn mang trong mình vẻ đẹp kỳ vĩ, thơ mộng, thấm đẫm giá trị văn hóa và lịch sử. Những tầng ruộng nối tiếp nhau là minh chứng cho tinh thần gắn kết cộng đồng, ý chí và sức sáng tạo của con người vùng núi trong hành trình vượt qua khó khăn.

Theo ông Phạm Hồng Khuyến, Chủ tịch xã Sơn Tây Thượng, ruộng bậc thang là hình thức canh tác mang đậm dấu ấn của cư dân vùng cao Đông Nam Á. Khác với nhiều quốc gia trong khu vực thường sử dụng hệ thống bơm nước phức tạp, ruộng bậc thang ở miền núi Việt Nam, trong đó có Sơn Tây Thượng, gần như hoàn toàn được tạo dựng bằng phương thức thủ công. Từng bờ ruộng, từng thửa đất là kết tinh của mồ hôi, công sức và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ.

Cũng theo ông Khuyến, những thửa ruộng uốn lượn, trải dài theo sườn núi không chỉ đem lại mùa vàng no ấm mà còn giống như các tác phẩm nghệ thuật của thiên nhiên và con người. Ruộng bậc thang thể hiện tri thức bản địa, cách ứng xử hài hòa với tự nhiên, là sản phẩm trí tuệ chứng minh năng lực chinh phục núi rừng mà vẫn giữ được sự cân bằng sinh thái.

Từ nương rẫy đến di sản sống và tiềm năng du lịch

Từ phương thức canh tác ruộng bậc thang, tập quán sản xuất ở Sơn Tây Thượng dần thay đổi. Lúa nương gieo khô, phụ thuộc hoàn toàn vào mưa rừng, lùi dần vào quá khứ. Nạn phá rừng để canh tác cũng từng bước được hạn chế. Qua thời gian, ruộng bậc thang trở thành tài sản vô giá, nơi lưu giữ và truyền tải linh hồn văn hóa cộng đồng.

Những thửa ruộng bậc thang nơi đây mở ra tiềm năng để xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái, cộng đồng tại địa phương. Đến với Sơn Tây Thượng vào mùa nước đổ, du khách có thể cảm nhận vẻ đẹp trầm lắng của núi rừng, màu nước loang ánh trời và nhịp lao động chậm rãi nhưng bền bỉ trên từng bậc ruộng.