Su-34 và bom lướt FAB-500 trong chiến thuật Nga

Theo Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang Ukraine, Không quân - Vũ trụ Nga (VKS) đã tiến hành chiến dịch không kích được mô tả là lớn nhất kể từ khi xung đột bùng nổ vào tháng 2/2022. Chỉ trong ngày 17/10, Nga thực hiện tới 109 đợt ném bom trên khắp lãnh thổ Ukraine, đồng thời triển khai hơn 6.000 UAV cảm tử và gần 5.000 cuộc pháo kích vào các vị trí quân sự cùng cơ sở hạ tầng đối phương.

Nguồn tin cho biết phần lớn số bom trong các đợt ném bom nói trên được thả từ tiêm kích-ném bom Su-34, loại máy bay được mô tả là “xương sống” của lực lượng tấn công đường không Nga trong hơn ba năm qua. Điểm đáng chú ý trong các báo cáo từ tiền tuyến là tần suất sử dụng bom lướt FAB-500, loại vũ khí được cho là đang giúp mở rộng “vùng an toàn” cho máy bay mang bom khi hoạt động trước lưới phòng không đối phương.

Nền tảng mang bom: Su-34 và các điểm nhấn kỹ thuật

Su-34 được mô tả là biến thể tấn công mặt đất của dòng Su-27, nhưng có trọng lượng lớn hơn khoảng 50%, đạt tới hơn 45 tấn khi mang đầy tải. Nguồn tin cũng nhận định đây là tiêm kích-ném bom có tầm bay xa và khả năng mang vũ khí lớn nhất trong các loại chiến đấu cơ hiện nay, vượt cả F-15E của Mỹ.

Về tầm hoạt động, Su-34 được cho là có thể hoạt động ở tầm xa tới 4.000 km mà không cần tiếp dầu, nhờ khoang nhiên liệu mở rộng và động cơ AL-31F-M1. Trong khung tác chiến đường không, tầm bay lớn giúp máy bay có thêm lựa chọn về sân bay xuất phát, tuyến bay và thời gian on-station, qua đó tăng nhịp độ xuất kích khi chiến dịch kéo dài.

Một điểm kỹ thuật khác được nhấn mạnh là cấu hình hướng tới khả năng sống sót: thân máy bay được tối ưu giảm diện tích phản xạ radar, trong khi hệ thống tác chiến điện tử Khibiny tích hợp có thể gây nhiễu radar và tên lửa đối phương. Nguồn tin mô tả sự kết hợp giữa khả năng mang tải lớn và năng lực tác chiến điện tử khiến Su-34 có thể hoạt động sát tuyến đầu với rủi ro được kiểm soát tốt hơn so với các nền tảng không có hỗ trợ gây nhiễu tích hợp.

Bom lướt FAB-500: Cơ chế tăng tầm và hệ quả chiến thuật

Các báo cáo từ tiền tuyến Ukraine mô tả các đợt tấn công của Su-34 bằng bom lướt FAB-500 như “cơn ác mộng không có lời cảnh báo”. Theo thông tin nêu trong nguồn, FAB-500 được trang bị cánh điều hướng và bộ điều khiển quán tính, có thể lướt hơn 70 km tới mục tiêu với độ chính xác cao.

Về hiệu ứng mục tiêu, mỗi quả bom được mô tả chứa tới nửa tấn thuốc nổ, đủ sức phá hủy công sự ngầm và công trình kiên cố. Khi kết hợp tầm lướt hơn 70 km với tải trọng thuốc nổ lớn, bộ đôi Su-34 và FAB-500 tạo ra một mô hình tấn công đáng chú ý: máy bay mang bom có thể thả vũ khí từ cự ly lớn hơn, trong khi đầu đạn vẫn giữ sức công phá cao ở điểm rơi.

Một binh sĩ Ukraine được tờ The Telegraph dẫn lời ví von: “Khi Su-34 xuất hiện, mặt đất rung chuyển như địa ngục mở ra. Bom rơi từng cặp, từng loạt, trong một giờ có thể tới tám đợt, không có nơi nào trú ẩn an toàn”. Trích dẫn này phản ánh cảm nhận về cường độ và nhịp độ tấn công, hơn là mô tả chi tiết quy trình tác chiến; tuy nhiên, nó cho thấy yếu tố “lặp lại nhanh” có thể là một phần quan trọng trong áp lực chiến trường.

Phòng không Ukraine và vấn đề đánh chặn ngoài tầm

Nguồn tin cho rằng lưới phòng không Ukraine đang chịu áp lực lớn, trong bối cảnh phụ thuộc nhiều vào các hệ thống phương Tây như Patriot, NASAMS hay IRIS-T. Khi máy bay mang bom có thể thả vũ khí từ khoảng cách xa, bài toán chuyển từ “đánh chặn bom” sang “đe dọa được máy bay mang bom” trở nên khó hơn, vì mục tiêu (Su-34) có thể đứng ngoài một số vùng hỏa lực đánh chặn tối ưu.

Đại tá Yuri Ignat, người phát ngôn Không quân Ukraine, được dẫn lời: “Chúng tôi không có biện pháp nào ngăn được bom lượn. Phòng không chỉ có thể cố gắng bắn hạ máy bay mang chúng, nhưng điều đó rất khó khi Su-34 thả bom từ khoảng cách ngoài tầm đánh chặn”. Ở góc độ tác chiến, phát biểu này nhấn mạnh một giới hạn mang tính cấu trúc: nếu không thể tác động vào pha tiếp cận của bom lướt, phòng không buộc phải đẩy nhiệm vụ sang pha trước đó là răn đe/tiêu diệt nền tảng phóng.

Ông Yuri Ignat cũng so sánh loại bom lướt của Nga với JDAM của Mỹ, tức mô hình gắn cánh và thiết bị dẫn đường để biến vũ khí rơi tự do thành đạn chính xác. Theo lời dẫn trong nguồn: “Người Nga đã làm điều tương tự với FAB-500. Giờ đây mỗi quả bom có thể được điều khiển, và chúng bay xa tới 70 km”.

Tổ hợp hỏa lực: bom lướt, UAV cảm tử và tên lửa

Nguồn tin nêu rằng chiến thuật “bão bom lướt” đang giúp Nga tiết kiệm kho tên lửa hành trình đắt đỏ nhưng vẫn duy trì cường độ tấn công cao. Trong ngày 17/10, hoạt động ném bom đi cùng hơn 6.000 UAV cảm tử và gần 5.000 cuộc pháo kích; ngoài ra còn có kết hợp với tên lửa đạn đạo chiến thuật theo mô tả trong bài.

Từ góc nhìn kỹ thuật – chiến thuật, cách phối hợp nhiều lớp hỏa lực có thể tạo ra các “bài toán quá tải” cho phòng thủ: mục tiêu phải phân bổ radar, đạn đánh chặn và hỏa lực phòng không cho nhiều loại mối đe dọa khác nhau, trong khi nhịp độ tấn công được duy trì ở mức cao. Dữ liệu định lượng về hiệu quả đánh chặn hay thiệt hại cụ thể không được nêu trong nguồn, vì vậy không thể kết luận mức độ thành công của từng lớp vũ khí.

Năng lực duy trì chiến dịch và yếu tố công nghiệp

Một phần then chốt của bài viết là năng lực sản xuất. Nguồn tin cho biết từ đầu năm 2022, năng lực sản xuất Su-34 đã tăng gấp đôi, ước tính đạt khoảng 30 chiếc mỗi năm. Bài viết cũng nhận định đây là loại tiêm kích được chế tạo với số lượng lớn nhất trong thế hệ hậu Xô Viết, vượt qua cả Su-30SM và Su-35.

Về nâng cấp, các phiên bản mới như Su-34M được mô tả có radar Sh141 cải tiến, buồng lái kỹ thuật số và khả năng mang vũ khí dẫn đường tầm xa. Nếu các năng lực này được triển khai đồng bộ, chúng có thể hỗ trợ chu trình tác chiến từ phát hiện – xác định mục tiêu – thả vũ khí ở khoảng cách lớn, đồng thời giảm phụ thuộc vào những phương án tấn công tiêu tốn tên lửa hành trình.

Bảng tóm tắt thông số và đặc tính được nêu trong nguồn

Kết luận theo dữ liệu hiện có

Những thông tin được nêu trong nguồn cho thấy Su-34 và bom lướt FAB-500 đang đóng vai trò nổi bật trong các đợt tấn công đường không mà Ukraine thống kê trong ngày 17/10, bên cạnh UAV cảm tử và hỏa lực pháo binh. Trọng tâm kỹ thuật nằm ở khả năng thả bom từ cự ly xa (hơn 70 km), cùng các yếu tố hỗ trợ sống sót như tác chiến điện tử Khibiny.

Tuy vậy, bài viết không cung cấp dữ liệu độc lập về mức độ thiệt hại, tỷ lệ đánh chặn hay hiệu suất tác chiến theo mục tiêu cụ thể. Do đó, đánh giá ở đây chỉ có thể dừng ở việc mô tả cấu hình vũ khí, thông số được nêu và các hệ quả chiến thuật trực tiếp: tăng nhịp độ tấn công, tạo áp lực lên phòng không, và giảm phụ thuộc vào tên lửa hành trình trong một số nhiệm vụ.