Pháp luật

Sự cố cá chết phải được làm rõ!

Nội dung: Nhật Lân | Thiết kế: Hữu Quân • 10/05/2026 07:48

Những ngày qua, thông tin cá chết hàng loạt trên sông Lam và các nhánh liên quan tăng dày trên báo chí, mạng xã hội facebook. Cùng với thông tin cá chết, là sự thương cảm các hộ dân nuôi cá lồng trên sông gặp rủi ro; nỗi âu lo nước sông Lam ô nhiễm, hệ sinh thái trên sông bị hủy hoại.

Nội dung: Nhật Lân | Thiết kế: Hữu Quân • 10/05/2026

Những ngày qua, thông tin cá chết hàng loạt trên sông Lam và các nhánh liên quan tăng dày trên báo chí, mạng xã hội facebook. Cùng với thông tin cá chết, là sự thương cảm các hộ dân nuôi cá lồng trên sông gặp rủi ro; nỗi âu lo nước sông Lam ô nhiễm, hệ sinh thái trên sông bị hủy hoại. Đồng thời, đã dấy lên mối hoài nghi liên quan đến vụ vỡ bồn chứa mật rỉ Nhà máy đường Sông Lam, có những lời phàn nàn về sự chậm xác định nguyên nhân, chậm cảnh báo từ phía cơ quan chức năng...

Ngược dòng thời gian, sự cố vỡ bồn chứa mật rỉ Nhà máy đường Sông Lam (trên địa bàn xã Nhân Hòa) xảy ra vào lúc 17h15’ ngày 3/5. Còn tình trạng cá chết trên sông Lam, bắt đầu từ ngày 4/5 trên địa bàn xã Anh Sơn.

Báo cáo của xã Anh Sơn chi tiết: 13 lồng cá dân nuôi trên sông Lam thuộc các thôn Kim Nhan, Thạch Sơn 3 và Đức Sơn bị chết hàng loạt, với lượng cá chết lên đến hơn 8 tấn.

Nguyên nhân cá chết hàng loạt có thể do thời tiết, cũng có thể do nguồn nước sông bị ô nhiễm, nên xã Anh Sơn kiến nghị làm rõ để ổn định tâm lý nhân dân. Những ngày sau đó, diễn biến cá chết trên sông Lam tiếp tục lan rộng, xảy ra trên địa bàn xã Anh Sơn Đông, xã Bạch Ngọc rồi cả trên các nhánh kênh lớn dẫn nguồn nước từ sông Lam qua bara Đô Lương về huyện Yên Thành, Diễn Châu (cũ).

Về phía Công ty CP Mía đường Sông Lam, trong các ngày 3/5 và ngày 5/5 có báo cáo gửi cơ quan chức năng. Doanh nghiệp xác định, sự cố vỡ bồn làm khoảng 2000 tấn mật rỉ tràn ra khuôn viên, nhưng được cô lập không để mật rỉ tràn ra môi trường tự nhiên. Đến 17h ngày 4/5, sự cố được khắc phục, mật rỉ được thu gom, đảm bảo an toàn vệ sinh môi trường, không ghi nhận ảnh hưởng nguồn nước tự nhiên, và đời sống người dân.

Tuy nhiên, Nhà máy đường Sông Lam nằm phía trên nguồn nước, diễn biến cá chết bắt đầu sau thời điểm xảy ra sự cố một khoảng thời gian; một số địa phương ở Đồng Nai, Hậu Giang đã gặp sự cố môi trường do nhà máy đường tràn mật rỉ…

Vì vậy, đã rộ lên nghi vấn sự cố vỡ bồn chứa khiến rỉ mật tràn ra môi trường, ảnh hưởng đến nước trên sông Lam. Nghi vấn còn tăng thêm khi ngày 6/5, một nhà máy nước ra thông báo dừng lấy nước thô vì cho rằng có ô nhiễm?

Trong khi đó, từ kiểm tra của các đoàn công tác, Sở Nông nghiệp và Môi trường có báo cáo ngày 6/5, với nhận định: Qua các dấu hiệu cá bỏ ăn, nổi đầu, chết nhanh, màu sắc và nội tạng cá không có dấu hiệu xuất huyết, xảy ra với nhiều đối tượng và đồng loạt trên diện rộng, cá tự nhiên cũng bị ảnh hưởng tương tự.

Do vậy nguyên nhân cá chết có thể do suy giảm oxy hòa tan đột ngột bởi tải lượng hữu cơ lớn sau mưa hoặc liên quan đến nguồn thải từ thượng nguồn. Đây là hiện tượng bất thường, xảy ra trên khu vực sông có dòng chảy mạnh, diễn biến nhanh, hiện không có cá nuôi trong lồng, rất khó nhận định nguyên nhân cụ thể gây ra sự cố.

Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, đã giao Trung tâm Quan trắc tài nguyên và môi trường thực hiện lấy mẫu để phân tích đánh giá chất lượng nước sông Lam để làm cơ sở giải quyết các nội dung liên quan. Đồng thời, sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để xác định phạm vi ảnh hưởng, nguyên nhân gây ra hiện tượng cá chết đồng loạt…

Như vậy có thể khẳng định, cá nuôi lồng và cá tự nhiên trên sông Lam ở một số khu vực dưới Nhà máy đường Sông Lam chết đồng loạt là sự thật. Còn nguyên nhân dẫn đến hiện tượng cá chết hàng loạt và chất lượng nguồn nước sông Lam có bị ảnh hưởng hay không, thì cần thêm thời gian để xác minh, làm rõ.

Điều muốn nói, mọi nghi vấn đều cần phải được làm rõ. Tuy nhiên, khi chưa có một cơ quan đủ thẩm quyền kết luận về nguyên nhân dẫn đến sự cố cá chết, thì khoan hẵng vội vàng quy kết. Trường hợp nhà máy nước, lo lắng chất lượng nước sinh hoạt cung ứng cho người dân có thể bị ảnh hưởng, tạm dừng lấy nguồn nước thô sông Lam phục vụ sản xuất là hành động đúng đắn. Nhưng việc đưa ra thông tin nguyên nhân ô nhiễm nguồn nước, là thiếu căn cứ. Quy kết vội vàng như vậy, sẽ ảnh hưởng đến đối tượng liên quan, đáng nói hơn, tạo dư luận không hay trong xã hội.

Trước sự cố cá chết hàng loạt, ai cũng thương cảm các hộ dân nuôi cá lồng trên sông gặp rủi ro, ai cũng âu lo nguồn nước sông Lam bị ô nhiễm. Vì vậy, đều có nhu cầu mong muốn biết rõ nguyên nhân cùng các biện pháp xử lý tiếp theo. Đây là nhu cầu tự nhiên, và hoàn toàn chính đáng. Do đó, các cơ quan chức năng cần tăng trách nhiệm, tập trung xác minh, sớm có kết luận để công khai nguyên nhân dẫn đến sự cố này!