Tái phong tỏa eo biển Hormuz: Iran và phép thử với Mỹ?

Theo RIA Novosti, chuyên gia quân sự của Nga Yuri Lyamin chia sẻ trên tờ VZGLYAD, tương lai của cuộc khủng hoảng hiện nay phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến trên bàn đàm phán giữa Iran và Mỹ. Hiện tại, hai bên đang nỗ lực tìm kiếm một thỏa thuận khung sơ bộ nhằm xác lập các nguyên tắc cơ bản.

Nếu thành công, thỏa thuận này có thể giúp kéo dài lệnh ngừng bắn thêm một tháng hoặc lâu hơn, tạo khoảng thời gian cần thiết để tiến tới các văn kiện cuối cùng. Ngược lại, nếu tiến trình đàm phán bị đình trệ, các hoạt động quân sự chống lại Iran có thể bùng phát chỉ trong vài ngày tới.

"Hiện tại, không ai có thể khẳng định chắc chắn phương án nào sẽ thắng thế. Tình hình vẫn đang cực kỳ bất ổn” – chuyên gia Lyamin nhận định.

Một trong những điểm đáng chú ý là năng lực thực tế của Hải quân Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Theo ông Lyamin, Iran sở hữu nguồn lực dư thừa để duy trì việc phong tỏa eo biển Hormuz trong thời gian dài, bất chấp sự hiện diện của Hạm đội 5 Mỹ hay các liên minh rà phá bom mìn quốc tế.

Iran không cần sử dụng các khí tài quá phô trương để làm tê liệt huyết mạch dầu mỏ này. Khoảng 1.000 xuồng máy cao tốc có khả năng chở 2-4 quả thủy lôi mỗi chiếc. Các đội tàu này được triển khai tại các căn cứ ẩn sâu trong lòng núi dọc bờ biển. Iran có thể phong tỏa toàn bộ Vịnh Ba Tư, khiến mọi hoạt động vận tải biển phải dừng lại hoàn toàn.

Ngoài thủy lôi, Iran còn triển khai các tổ hợp tên lửa bờ biển và máy bay không người lái (drone) tự sát. Chính hỏa lực này đã buộc các tàu chiến Mỹ phải duy trì khoảng cách an toàn, chủ yếu tập trung tại vịnh Oman và biển Ả Rập, thay vì áp sát eo biển Hormuz.

Việc Iran tái lập kiểm soát quân sự tại eo biển Hormuz – nơi trung chuyển 1/5 lượng dầu thô thế giới, là lời đáp trả trực tiếp đối với lệnh phong tỏa các cảng biển Iran mà Mỹ thực hiện từ ngày 13/4/2026.

Hiện tại, Mỹ khẳng định các tàu không liên quan đến Iran có thể tự do qua lại nếu không nộp phí cho Tehran. Mặc dù Iran chưa chính thức thu phí, nhưng các kế hoạch này đã được thảo luận công khai, tạo thêm áp lực lên an ninh hàng hải quốc tế.

Nguồn tin từ Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết, quyền tự do hàng hải trong khu vực hiện gắn liền chặt chẽ với lệnh ngừng bắn giữa Liban và Israel. Nếu thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah bị phá vỡ, Iran sẽ ngay lập tức đóng cửa hoàn toàn lộ trình thủy quân sự quan trọng này.

Đáng chú ý, năm 2026 đánh dấu một cột mốc, khi lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, Iran đã thực hiện phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz vào cuối tháng 2, điều mà trước đó Tehran chỉ dùng như một lời cảnh báo trong suốt nhiều thập kỷ.