Taliban giành lãnh địa thần tốc như thế nào?

vietnamnet.vn

Tốc độ tiến công của Taliban ở Afghanistan khiến nhiều người ngạc nhiên, với một loạt tỉnh thành lần lượt rơi vào tay lực lượng này chỉ trong thời gian ngắn.

Rõ ràng là quân nổi dậy luôn ở thế thượng phong, còn phía chính phủ phải vật lộn để giữ quyền kiểm soát.

Tuần này, một báo cáo tình báo của Mỹ bị rò rỉ cho rằng Kabul có thể bị tấn công trong vòng vài tuần nữa, và chính phủ có thể sụp đổ trong vòng 90 ngày.

Vậy làm thế nào mà Taliban lại giành chiến thắng nhanh đến như vậy?

Taliban giành lãnh địa thần tốc như thế nào? ảnh 1
Taliban có sức mạnh nòng cốt gồm khoảng 60.000 chiến binh. Ảnh: EPA

Theo BBC, phần lớn thời gian trong 20 năm qua, Mỹ và các đồng minh NATO đã ra sức đào tạo và trang bị cho lực lượng an ninh Afghanistan. Nhiều vị tướng của cả Mỹ và Anh đều tuyên bố đã tạo ra một quân đội Afghanistan đầy sức mạnh và năng lực.

Nhưng, những tuyên bố đó ngày nay dường như chỉ là lời sáo rỗng. 

Sức mạnh của Taliban

Về lý thuyết, Chính phủ Afghanistan vẫn đang nắm giữ lợi thế với một lực lượng lớn hơn. Đội quân an ninh gồm ít nhất 300.000 người, ít nhất là trên giấy tờ. Con số này bao gồm Lục quân, Không quân và cảnh sát.

Nhưng trên thực tế, quốc gia Nam Á này đã luôn phải vật lộn để đạt được chỉ tiêu tuyển dụng.

Quân đội và cảnh sát Afghanistan có tiếng xấu về thương vong cao, đào ngũ và tham nhũng - với một số chỉ huy hàng tháng vẫn nhận lương của những binh sĩ mà trên thực tế không hề tồn tại - được gọi là "lính ma".

Trong báo cáo mới nhất trước Quốc hội Mỹ, Tổng thanh tra đặc biệt về Afghanistan (SIGAR) bày tỏ "những quan ngại nghiêm trọng về tác động ăn mòn của nạn tham nhũng ... và mức chính xác đáng ngờ của dữ liệu về sức mạnh thực tế của các lực lượng này".

Jack Watling thuộc Viện Nghiên cứu Dịch vụ Hoàng gia Anh (Royal United Services Institute) nhận định, thậm chí quân đội Afghanistan chưa bao giờ biết chắc họ thực sự có bao nhiêu quân lính.

Chưa kể, còn có rất nhiều vấn đề về giữ gìn trang thiết bị và tinh thần. Binh sĩ thường được điều đến những khu vực mà họ không hề có mối liên hệ nào về gia đình hay bộ tộc. Đó là lý do một số có thể đã quá nhanh chóng từ bỏ vị trí mà không chiến đấu chống Taliban.

Trong khi đó, ngày càng khó định lượng được sức mạnh của Taliban.

Theo Trung tâm Chống khủng bố Mỹ ở West Point, các ước tính chỉ ra rằng lực lượng này bao gồm 60.000 chiến binh nòng cốt. Cộng với các nhóm ủng hộ và các cánh quân nổi dậy khác, quân số có thể vượt quá mốc 200.000. 

Tiến sĩ Mike Martin - một cựu sĩ quan quân đội Anh nói tiếng Pashto – đã lên tiếng cảnh báo về những nguy cơ khi xác định Taliban là một nhóm đơn lẻ duy nhất. Ông mô tả "Taliban đang tiến gần hơn tới liên minh của những người nắm đặc quyền độc lập liên kết với nhau một cách lỏng lẻo và có lẽ là tạm thời".

Theo vị tiến sĩ, Chính phủ Afghanistan cũng đang bị chia rẽ bởi các động cơ phe phái địa phương. Lịch sử Afghanistan cho thấy các gia đình, bộ tộc và kể cả giới chức chính phủ thường đổi phe, chủ yếu là để đảm bảo sự tồn tại của chính họ. 

Tiếp cận vũ khí 

Chính phủ Afghanistan lẽ ra phải nắm lợi thế cả về kinh phí và vũ khí. Họ đã nhận được hàng tỷ đôla để trả lương và trang bị cho binh lính - phần lớn là từ Mỹ. Trong báo cáo tháng 7/2021, SIGAR chỉ ra hơn 88 tỷ USD đã được rót cho an ninh của Afghanistan. Nhưng SIGAR đặt ra: "Vấn đề số tiền đó có được chi tiêu hợp lý hay không cuối cùng sẽ được trả lời bằng kết quả của cuộc chiến trên thực địa".

Taliban giành lãnh địa thần tốc như thế nào? ảnh 2
Taliban đã chiếm được một loạt tỉnh thành của Afghanistan chỉ trong thời gian ngắn. Ảnh: AP

Và, lẽ ra Không quân Afghanistan phải đảm bảo cho mình một ưu thế quan trọng trên chiến trường. Nhưng họ lại liên tục gặp khó khăn trong duy trì và vận hành 211 chiếc máy bay của mình (một vấn đề ngày càng trở nên nghiêm trọng khi Taliban cố tình nhắm mục tiêu vào các phi công), cũng không có khả năng đáp ứng các yêu cầu từ các chỉ huy trên mặt đất. Lực lượng này cũng chẳng thể đáp ứng yêu cầu từ các chỉ huy trên mặt đất.  

Vì thế mà Không lực Mỹ mới đây đã phải tham gia trên bầu trời các thành phố như Lashkar Gah, nơi đang bị Taliban tấn công. Nhưng chưa rõ Washington sẵn sàng cung cấp sự yểm trợ đó trong bao lâu.

Taliban thường dựa vào doanh thu từ buôn bán ma túy, nhưng lực lượng này còn nhận được sự hỗ trợ từ bên ngoài.

Gần đây, Taliban đã chiếm được nhiều vũ khí và trang thiết bị từ lực lượng an ninh Afghanistan, một số được Mỹ cung cấp như xe quân sự Humvee, ống ngắm ban đêm, súng máy, súng cối và pháo. Ngoài công lực chết chóc của Thiết bị nổ cải tiến (IED), kiến thức địa phương và sự hiểu biết về địa hình đã mang lại lợi thế cho lực lượng này.

Hướng trọng tâm vào miền Bắc và miền Tây

Một số chuyên gia đã nhìn thấy bằng chứng về một kế hoạch phối hợp trong đà tiến gần đây của Taliban. 

Ben Barry – một thiếu tướng quân đội Anh và hiện là thành viên cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chiến lược – cho rằng thành tích của Taliban có thể mang tính cơ hội. Nhưng ông thừa nhận: "Nếu bạn phải viết một kế hoạch chiến dịch, tôi thấy khó nghĩ ra điều gì tốt hơn thế này". 

Vị tướng chỉ ra trọng tâm các cuộc tấn công của Taliban ở miền Bắc và miền Tây, chứ không phải ở các thành trì truyền thống ở miền Nam, và lần lượt thâu tóm được một loạt tỉnh thành.

Taliban còn chiếm giữ các chốt kiểm tra và cửa khẩu biên giới then chốt, "nẫng" nhiều nguồn tiền hải quan khỏi chính phủ vốn đang thiếu tiền mặt. Lực lượng này còn tăng cường các vụ giết hại có chủ đích, nhằm vào các quan chức, nhà hoạt động và phóng viên.

Chậm rãi, nhưng Taliban đã xóa sổ những thành tích nhỏ mà chính phủ đã đạt được trong 20 năm qua. 

Về chiến lược của Kabul, càng khó định nghĩa hơn. 

Các cam kết giành lại những lãnh địa mà Taliban chiếm giữ dường như ngày càng trở nên vô nghĩa. 

Ông Barry nói rằng, dường như chính phủ đang có một kế hoạch để giữ các thành phố lớn hơn. Lực lượng biệt kích Afghanistan đã được triển khai để ngăn Lashkar Gah ở Helmand thất thủ.

Taliban giành lãnh địa thần tốc như thế nào? ảnh 3
Taliban giành lãnh địa thần tốc như thế nào?

Nhưng sẽ trụ được bao lâu? 

Lực lượng đặc nhiệm Afghanistan có quân số tương đối nhỏ, khoảng 10.000 người, và họ đã bị kéo căng hết sức.

Taliban dường như còn giành thắng lợi về mặt tuyên truyền, giúp nâng cao tinh thần trên chiến trường và tạo cảm giác đoàn kết. Trái lại, Chính phủ Afghanistan đang trong tình thế nguy hiểm nhưng bị chia rẽ và liên tiếp sa thải các tướng lĩnh. 

Kết cục ra sao?

Về phía Chính phủ Afghanistan, tình thế rất ảm đạm. Tuy nhiên, theo Jack Watling thuộc Viện Nghiên cứu Dịch vụ Hoàng gia Anh, "tình hình vẫn có thể được cứu vãn bằng chính trị". Ông cho rằng, nếu chính phủ có thể thu phục được các thủ lĩnh bộ lạc thì cơ hội vẫn còn đó.  

Thời điểm giao chiến mùa hè sẽ sớm kết thúc khi mùa đông Afghanistan bắt đầu – khiến việc điều động các lực lượng trên bộ trở nên khó khăn hơn. Khả năng vẫn sẽ có bế tắc vào cuối năm nay, và chính phủ sẽ cố giữ Kabul cùng các thành phố lớn hơn. Tình hình thậm chí có thể đổi chiều nếu Taliban rạn nứt.

Nhưng hiện tại, dường như các nỗ lực của Mỹ và NATO nhằm mang lại hòa bình, an ninh và bình ổn cho Afghanistan đã trở nên vô ích.   

Tin mới

Xử lý, ngăn chặn triệt để vi phạm xâm lấn kênh thuỷ lợi

Xử lý, ngăn chặn triệt để vi phạm xâm lấn kênh thuỷ lợi

(Baonghean.vn) - Hệ thống kênh mương thuỷ lợi chính là mạch máu cung cấp nguồn sống cho những mùa vụ bội thu. Nếu hệ thống kênh mương thuỷ lợi bị xâm hại, cản trở dòng chảy sẽ gây ảnh hưởng đến tưới tiêu, chất lượng mùa vụ. Vì vậy, ngoài việc xử lý nghiêm, dứt điểm các vi phạm xâm lấn kênh thuỷ lợi, cần phát hiện và ngăn chặn các vi phạm mới.
Giao thông đường thủy nội địa: Nhiều bất cập! Bài 2: Sạt lở dòng sông, bồi lắng luồng lạch

Giao thông đường thủy nội địa: Nhiều bất cập! Bài 2: Sạt lở dòng sông, bồi lắng luồng lạch

(Baonghean.vn) - Hoạt động vận tải đường thủy nội địa trên địa bàn Nghệ An lâu nay chủ yếu đang là hoạt động khai thác, vận chuyển cát, sạn trên sông. Các hoạt động này dù đã được quản lý, kiểm tra chặt chẽ, thế nhưng vẫn thường xuyên xuất hiện tình trạng khai thác trái phép gây sạt lở hai bên bờ sông.
Phối hợp xây dựng lực lượng Công an Nghệ An thật sự trong sạch, vững mạnh

Phối hợp xây dựng lực lượng Công an Nghệ An thật sự trong sạch, vững mạnh

(Baonghean.vn) - Quán triệt sâu sắc quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng lực lượng Công an nhân dân, là cơ quan tham mưu giúp việc Tỉnh ủy về công tác tổ chức cán bộ, trong thời gian qua, Ban Tổ chức Tỉnh ủy đã thường xuyên quan tâm phối hợp với Đảng ủy Công an Nghệ An trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân.
Phủ Tương thiên đường du lịch miền Tây xứ Nghệ

Phủ Tương thiên đường du lịch miền Tây xứ Nghệ

(Baonghean.vn) -  Tương Dương là đơn vị cấp huyện có diện tích lớn nhất Việt Nam. Nơi này núi non hùng vĩ, hoang sơ, nhiều thắng cảnh tuyệt mỹ, địa bàn cư trú của 6 dân tộc thiểu số với những nét văn hoá đặc sắc. Phủ Tương thực sự là “thiên đường du lịch ” ở miền Tây xứ Nghệ.  
Ông Thắng

Những cựu binh đi qua nỗi đau, tỏa sáng giữa cộng đồng

(Baonghean.vn) - Đi ra từ cuộc chiến tranh chống Mỹ, cứu nước, cùng mang trên mình thương tật và gánh chịu “nỗi đau da cam”, các ông Nguyễn Đình Thắng và Phan Thanh Lơn lại gượng lên để làm trụ cột của gia đình và trở thành những tấm gương giàu nghị lực, vượt lên hoàn cảnh, tích cực đóng góp cho cộng đồng, xã hội.
Bàn thắng đầu tiên giúp Đình Bắc giải toả áp lực.

U19 Việt Nam sẽ gặp U19 Malaysia ở trận chung kết; Thủ môn Văn Chuẩn đặt mục tiêu trình làng Hà Nội FC

(Baonghean.vn) - Với ba trận toàn thắng, đoàn quân của ông Đinh Thế Nam sẽ gặp U19 Malaysia trong trận chung kết; Thủ môn Văn Chuẩn đặt mục tiêu có thể được bắt chính một trận đấu trong màu áo Hà Nội FC tại V.League 2022. Đó là những thông tin thể thao đáng chú ý trong 24h qua.
Bão số 2 mạnh cấp 8, giật cấp 10

Bão số 2 mạnh cấp 8, giật cấp 10

Theo Trung tâm dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, hồi 4h sáng nay 10/8, bão số 2 cách đảo Hải Nam (Trung Quốc) khoảng 160km về phía Đông, sức gió mạnh nhất gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10.
Gõ cửa ngày sang Thu

Gõ cửa ngày sang Thu

(Baonghean.vn) - Tháng Tám, mùa Thu mấp mé nơi đầu ngõ. Lũ trẻ kéo nhau ra vườn, chọn những quả còn sót lại, có đứa trèo tót lên cây, cười hể hả. Tận dụng những ngày thảnh thơi còn sót lại của mùa Hè, thoải mái vui chơi, leo trèo. Khám phá những khoảng không dịu mát ngày Thu sang.
Thông tin nổi bật ngày 9/8

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 9/8

(Baonghean.vn) - Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh cho ý kiến báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị; Chốt phương án mở rộng địa giới hành chính thành phố Vinh; Tỉnh ủy Nghệ An đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới; Nghệ An ra công điện ứng phó với bão số 2; Bắt đối tượng chém 1 người tử vong, 2 người bị thương ở Quỳ Hợp... là những thông tin nổi bật ngày 9/8.
Tỉnh uỷ Nghệ An đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới

Tỉnh uỷ Nghệ An đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới

(Baonghean.vn) - Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Văn Thông - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ khẳng định công tác tuyên truyền nói chung và tuyên truyền miệng nói riêng phải tiếp tục được thực hiện tốt nhất, hiệu quả nhất, giúp sự lãnh đạo của Đảng đạt kết quả và hiệu quả cao; đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh của tỉnh, của ngành, địa phương, đơn vị.
Góp tranh, tre, nứa dựng nhà đọc sách cho học sinh vùng cao trước thềm năm học mới

Góp tranh, tre, nứa dựng nhà đọc sách cho học sinh vùng cao trước thềm năm học mới

(Baonghean.vn) - Những ngày này, 7 điểm bản của trường Tiểu học Lượng Minh (huyện Tương Dương) đang huy động giáo viên và phụ huynh cùng góp tranh, tre, nứa để dựng nhà đọc sách cho học sinh trước thềm năm học mới. Đây là hoạt động có ý nghĩa để tạo không gian thoáng đãng cho các em nhằm nâng cao kiến thức.
Đại hội Đoàn Thanh niên Công an tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2022-2027 thành công tốt đẹp

Đại hội Đoàn Thanh niên Công an tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2022-2027 thành công tốt đẹp

(Baonghean.vn) - Với tinh thần đoàn kết, thống nhất cao, Đại hội đã bầu ra Ban Chấp hành Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Công an tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2022-2027 gồm 17 đồng chí. Thiếu tá Nguyễn Đình Khánh được Đại hội tín nhiệm bầu chức danh Bí thư Đoàn thanh niên Công an tỉnh lần thứ XIV nhiệm kỳ 2022-2027.
V-League 2022: Khi các nhân tố trẻ vào trận

V-League 2022: Khi các nhân tố trẻ vào trận

(Baonghean.vn) - Vòng 11 V-League 1-2022 chứng kiến 2 tình huống đối lập nhau trong sử dụng nhân sự. Đó là đội bóng đất Thủ, Becamex Bình Dương ở phút 85 trong trận đấu gặp câu lạc bộ Viettel đã tung tiền đạo Huỳnh Kesly, 41 tuổi vào sân và giúp đội khách giữ được 3 điểm quý giá trước đội bóng áo lính đang dần tụt dốc trong những trận đấu gần đây.
Giao thông đường thủy nội địa: Nhiều bất cập! Bài 1: Ẩn họa những bến đò

Giao thông đường thủy nội địa: Nhiều bất cập! Bài 1: Ẩn họa những bến đò

(Baonghean.vn) - Mặc dù có 15 tuyến sông, kênh với tổng chiều dài khoảng 1.159,6km, nhưng trên thực tế, hệ thống giao thông đường thủy nội địa ở Nghệ An chủ yếu phục vụ cho hoạt động khai thác cát, sạn, cùng một số bến đò ngang nằm rải rác tại các huyện. Hành khách qua sông trên đò ngang thì chủ quan không mặc áo phao; bến đò chở khách thì chưa có giấy phép vẫn hoạt động; cát, sạn thì khai thác tràn lan gây sạt lở bờ sông, ảnh hưởng đến dòng chảy... điều này đang gây nên tình trạng lộn xộn trên hệ thống đường thủy nội địa.