Tăng tốc tái định cư cho Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Tập trung tháo gỡ vướng mắc từ cơ sở

Việc triển khai công tác tái định cư phục vụ Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trên địa bàn tỉnh đang bước vào giai đoạn then chốt. Đây là dự án có quy mô lớn, tuyến đường đi qua nhiều địa phương, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng trăm hộ dân. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm tiến độ, mà còn phải giải quyết thấu đáo quyền lợi, đời sống và sinh kế lâu dài cho người dân sau khi di dời.

Tại xã An Châu, nơi tuyến đường sắt tốc độ cao dự kiến đi qua với chiều dài hơn 6,3 km, công tác tái định cư được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Dự án ảnh hưởng đến hàng trăm hộ dân, trong đó, có khoảng 18 hộ phải bố trí tái định cư.

Ông Nguyễn Huỳnh Trình - Phó Chủ tịch UBND xã An Châu cho biết: Ngay từ đầu, xã đã thành lập ban chỉ đạo, hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng và xây dựng kế hoạch tổng thể cho khu tái định cư. Đến nay, quy hoạch tổng mặt bằng khu tái định cư với diện tích 3,3 ha đã được phê duyệt; hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công và dự toán cơ bản hoàn thành.

Địa phương đang tổ chức lựa chọn nhà thầu, dự kiến khởi công trong tháng 4/2026 và hoàn thành vào khoảng tháng 6/2026. Song song với đó, phần lớn các thửa đất đã hoàn tất kiểm kê, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và chuẩn bị chi trả. Những vướng mắc còn lại đang được đối thoại, rà soát để tháo gỡ dứt điểm. Cách làm chủ động, bài bản này được xem là tiền đề quan trọng để người dân yên tâm, đồng thuận với chủ trương lớn.

Ở xã Diễn Châu, nơi tuyến đường sắt tốc độ cao chạy qua hơn 2 km, dự án ảnh hưởng khoảng 12,6 ha đất các loại và dự kiến bố trí tái định cư cho 50 hộ dân. Để bảo đảm chỗ ở ổn định cho người dân, địa phương đã quy hoạch 2 khu tái định cư tại xóm Phúc Thiêm và xóm Phúc Nguyên, với tổng diện tích gần 2 ha.

Đến thời điểm này, quy hoạch chi tiết các khu tái định cư đã được phê duyệt; báo cáo kinh tế - kỹ thuật, kế hoạch lựa chọn nhà thầu và kết quả đấu thầu xây lắp đã hoàn tất. Khu tái định cư xóm Phúc Thiêm đã phê duyệt phương án bồi thường, đang tổ chức chi trả và triển khai thi công hạ tầng. Với khu Phúc Nguyên, công tác kiểm kê, lập và công khai phương án bồi thường đang được đẩy nhanh.

Theo ông Trần Thanh Giáp - Phó Chủ tịch UBND xã Diễn Châu, kế hoạch, giải phóng mặt bằng các khu tái định cư trên địa bàn xã sẽ hoàn thành trong tháng 4/2026, hạ tầng kỹ thuật cơ bản hoàn thiện trước ngày 30/6/2026. Mốc thời gian này được xem là “điều kiện tiên quyết” để bảo đảm tiến độ thu hồi đất phục vụ Dự án Đường sắt tốc độ cao.

Trên địa bàn xã Hưng Nguyên, 3 dự án hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng đang được tập trung đẩy nhanh tiến độ. Theo báo cáo của UBND xã, địa phương phấn đấu khởi công đồng loạt trong tháng 4/2026.

Thực tế cho thấy, khu tái định cư xóm Ngọc Điền có quy mô hơn 6 ha với 163 lô đất ở, tổng mức đầu tư hơn 83,8 tỷ đồng. Công tác giải phóng mặt bằng cơ bản hoàn tất, chỉ còn 2 hộ vướng thủ tục thừa kế. Khi có thông báo giá quý I/2026, địa phương sẽ phê duyệt và lựa chọn nhà thầu để triển khai thi công.

Dự án tại xóm Nam Kẻ Gai có quy mô gần 10 ha, 261 lô đất ở, tổng mức đầu tư hơn 124,5 tỷ đồng. Hiện hồ sơ thiết kế - dự toán đang được thẩm định, công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng dự kiến hoàn thành trong tháng 4/2026.

Trong khi đó, khu tái định cư vùng Cồn Bến (xóm Hưng Đạo 7) có quy mô nhỏ hơn, 37 lô đất ở, vốn đầu tư 20 tỷ đồng. Hồ sơ thiết kế đã hoàn tất, chờ cập nhật giá để phê duyệt và lựa chọn nhà thầu.

Tại xã Yên Trung, công tác quy hoạch và giải phóng mặt bằng các khu tái định cư đang được triển khai đồng bộ. Trong năm 2025 và đầu năm 2026, địa phương đã hoàn thành phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đối với 4 khu tái định cư gồm Tùng Hiều, Điệp Điệp, Khu Bù và Đập Côi, với tổng diện tích gần 12,3 ha, tổng mức đầu tư dự kiến trên 195 tỷ đồng.

Hiện nay, các khu đang ở bước lập báo cáo nghiên cứu khả thi; công tác trích đo địa chính đã hoàn thành và được phê duyệt. Hai khu Tùng Hiều và Đập Côi đã niêm yết công khai dự thảo phương án bồi thường từ đầu tháng 4/2026; các khu còn lại dự kiến niêm yết trong thời gian ngắn tới. Việc chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 4/2026.

Tại xã Lam Thành, công tác xây dựng các khu tái định cư phục vụ Dự án Đường sắt tốc độ cao đang được triển khai khẩn trương, đồng bộ. Hiện nay, cả 5/5 khu tái định cư trên địa bàn đã bước vào giai đoạn thi công. Theo ghi nhận, các nhà thầu đang tập trung nhân lực, máy móc để hoàn thiện những hạng mục cơ bản như làm đường giao thông nội khu, đổ nền, xây dựng hệ thống mương, cống thoát nước. Với tiến độ hiện nay, xã Lam Thành được đánh giá là một trong những địa phương triển khai sớm và quyết liệt nhất các khu tái định cư của tỉnh, tạo tiền đề quan trọng bảo đảm tiến độ chung của dự án.

Vẫn còn "nút thắt"

Theo tổng hợp của Sở Xây dựng, công tác giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng các khu tái định cư trên địa bàn tỉnh đang được triển khai đồng bộ, song tiến độ giữa các khu vực còn chênh lệch. Ở khâu trích lục, trích đo địa chính, đã có 19 khu được phê duyệt; 7 khu đang trình thẩm định; 8 khu đang ký quy chủ. Tuy nhiên, vẫn còn 7 khu chưa triển khai lựa chọn đơn vị trích đo, ký quy chủ.

Về kiểm kê, kiểm đếm và họp dân, đã có 8 khu hoàn thành toàn bộ giải phóng mặt bằng; 6 khu hoàn thành kiểm kê, áp giá, công khai; 5 khu đang kiểm kê tại thực địa. Đáng chú ý, còn 22 khu chưa thể ban hành thông báo thu hồi đất do vẫn đang thực hiện trích đo. Đây chính là “nút thắt” lớn nhất hiện nay.

Trong thi công, đã có 8 khu tái định cư được triển khai xây dựng: Hoàng Mai 2 khu; Tân Châu 1 khu; Lam Thành 5 khu, cho thấy những địa phương làm tốt công tác chuẩn bị đang phát huy hiệu quả rõ rệt.

Thực tiễn cho thấy, nơi nào cấp ủy, chính quyền vào cuộc quyết liệt, làm tốt công tác tuyên truyền, đối thoại, công khai minh bạch chính sách thì tiến độ được đẩy nhanh. Trong thời gian tới, việc tập trung tháo gỡ khó khăn ở khâu trích đo, kiểm kê, đẩy nhanh thẩm định, phê duyệt các hồ sơ kỹ thuật, đồng thời, tăng cường đối thoại, tạo sự đồng thuận của người dân sẽ là yếu tố then chốt. Chỉ khi người dân có nơi ở mới ổn định, Dự án Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam mới có thể triển khai đúng kế hoạch, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu phát triển hạ tầng và an sinh xã hội.