Tàu ngầm Velikiye Luki và năng lực Project 677 Lada

Ngày 16/12/2025, lễ thượng cờ Hải quân Nga diễn ra trên tàu ngầm diesel-điện cỡ lớn thế hệ mới Velikiye Luki, thuộc lớp Lada, Dự án 677. Con tàu được đóng cho Hạm đội Baltic tại Xưởng đóng tàu Admiralty (thuộc Tập đoàn đóng tàu Thống nhất Nga – USC) ở St. Petersburg; hãng TASS đã tổng hợp các thông tin chính về lớp tàu này.

Tổng quan: Project 677 Lada trong cấu trúc lực lượng tàu ngầm Nga

Theo TASS, tàu ngầm diesel-điện Project 677 Lada là phiên bản cải tiến từ Project 877 Paltus (hay Varshavyanka). Mục tiêu thiết kế được nêu rõ là thay thế toàn diện Project 877, với yêu cầu trọng tâm là giảm thiểu tiếng ồn.

Dự án do Cục Thiết kế Trung ương Rubin về Kỹ thuật Hàng hải (St. Petersburg) phát triển từ những năm 1990 dưới sự giám sát của Kỹ sư trưởng Yury Kormilitsyn. Xưởng đóng tàu Admiralty là nhà sản xuất tất cả tàu ngầm thuộc dự án này.

Phân tích kỹ thuật: điểm nhấn của thiết kế và hệ thống

Thân tàu và định hướng giảm tiếng ồn

TASS nêu Project 677 có cấu trúc thân đơn. So với tàu ngầm Lada Dự án 877, các tàu Project 677 được mô tả có độ ồn thấp hơn và mức độ tự động hóa cao hơn. Đây là những yếu tố trực tiếp tác động đến khả năng sống còn khi hoạt động trong môi trường chống ngầm, nơi ưu thế thường thuộc về bên phát hiện trước.

Trọng lượng rẽ nước khi nổi và tốc độ khi lặn

Nguồn tin cho biết trọng lượng rẽ nước khi nổi của Project 677 giảm gần 1,3 lần so với Project 877, đồng thời tốc độ khi lặn nhanh hơn. Với tàu ngầm diesel-điện, hai tham số này thường gắn với cách tối ưu hóa thiết kế tổng thể, có thể ảnh hưởng tới hồ sơ hoạt động và phương án cơ động trong các nhiệm vụ tuần tra hoặc tiếp cận mục tiêu.

Động lực: diesel-điện và khả năng tích hợp hệ thống kỵ khí

Hệ thống động cơ đẩy chính của Project 677 là diesel-điện. TASS cũng nêu lớp tàu này có thể được trang bị hệ thống động cơ đẩy kỵ khí (không cần không khí) với máy phát điện hóa học nhằm tăng sức bền và tầm hoạt động; Cục Thiết kế Trung ương Rubin đang phát triển hệ thống này.

Thông tin trên cho thấy định hướng mở để nâng cấp, nhưng ở mức “có thể được trang bị” và “đang phát triển”, vì vậy cần tách bạch với cấu hình đã được xác nhận đang vận hành trên từng tàu cụ thể.

Vũ khí: hệ thống tên lửa hành trình Kalibr

Vũ khí chính được TASS nêu là hệ thống tên lửa hành trình Kalibr, với khả năng phóng nhiều tên lửa cùng lúc trên biển. Trong khung nhiệm vụ của tàu ngầm diesel-điện, năng lực phóng loạt giúp tăng xác suất xuyên thủng phòng thủ và mở rộng các phương án sử dụng hỏa lực từ trạng thái ẩn mình, tùy điều kiện tác chiến và chỉ thị mục tiêu.

Biến thể xuất khẩu

Theo TASS, các phiên bản xuất khẩu Amur-950 và Amur-1650 của Dự án 677 đã được phát triển. Tuy nhiên, nguồn tin không cung cấp thông số chi tiết hay khác biệt cấu hình, nên việc đánh giá sâu về mức độ tương thích hoặc thay đổi hệ thống cần dựa trên tài liệu kỹ thuật chính thức khác.

Bảng tóm tắt: Project 677 Lada so với Project 877 theo TASS

Góc nhìn chiến thuật: kiểu nhiệm vụ và môi trường hoạt động

TASS mô tả Project 677 được thiết kế để tiêu diệt tàu nổi của đối phương, tuần tra, trinh sát, bảo vệ các tuyến đường biển, rải thủy lôi và thực hiện các nhiệm vụ khác. Lớp tàu này có thể hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết, ở vùng nước nông và sâu trên khắp các đại dương trên thế giới, ngoại trừ các khu vực băng giá liên tục.

Về mặt sử dụng lực lượng, các nhiệm vụ nêu trên phù hợp với vai trò thường thấy của tàu ngầm diesel-điện: hoạt động bí mật, rình chờ tại khu vực mục tiêu, kiểm soát tuyến hàng hải và tạo sức ép răn đe bằng khả năng tấn công từ dưới mặt nước. Những cải tiến về độ ồn và tự động hóa (như TASS đề cập) có thể giúp tăng hiệu quả trực chiến và giảm tải kíp tàu, đặc biệt trong các phiên tuần tra dài ngày.

Tiến trình đóng mới và biên chế: các tàu đã được nêu

TASS liệt kê một loạt tàu thuộc dự án với các mốc chính:

• Saint Petersburg (số hiệu 01570): khởi công 26/12/1997, hạ thủy 28/10/2004. Thử nghiệm cuối những năm 2000 phát hiện vấn đề với hệ thống động cơ đẩy chính, nhưng tàu vẫn được biên chế vào Hạm đội phương Bắc ngày 8/5/2010. Tháng 11/2011 có quyết định cấu hình lại và hoàn thiện các tàu theo thiết kế sửa đổi (nâng cấp hệ thống điều khiển, động cơ đẩy điện, định vị). Ngày 5/2/2024 có thông báo tàu bị loại biên và sẽ bị tháo dỡ; một nguồn tin thân cận Hải quân nói với TASS rằng việc hiện đại hóa “rất tốn kém; một tàu ngầm mới có thể được chế tạo với cùng số tiền đó”.
• Kronshtadt (số hiệu 01571): khởi công 28/7/2005; tạm dừng 2009, nối lại 9/7/2013 sau khi xem xét kết quả thử nghiệm tàu đầu tiên; hạ thủy 20/9/2018; biên chế Hạm đội phương Bắc 31/1/2024.
• Velikiye Luki (số hiệu 01572): khởi công 10/11/2006 với tên Sevastopol; tạm dừng 2009; hạ thủy trở lại 19/3/2015 với tên Velikiye Luki; đưa vào biên chế 23/12/2022; lễ thượng cờ diễn ra 16/12/2025.
• Vologda (số hiệu 01573): khởi công 12/6/2022.
• Yaroslavl (số hiệu 01574): khởi công 12/6/2022.

Bối cảnh Hạm đội Baltic theo thông tin nguồn

Theo nội dung được trích dẫn, trong các hạm đội của Hải quân Nga, Hạm đội Baltic được mô tả có cơ sở hạ tầng đào tạo huấn luyện phát triển nhất, gồm các trung tâm khoa học huấn luyện quân sự ở St. Petersburg và Kaliningrad. Soái hạm được nêu là tàu khu trục Nastoichivy lớp Sovremenny Đề án 956.

Bộ Quốc phòng Nga cũng thông báo từ năm 2017 đội phụ trợ của Hạm đội Baltic được cấp thêm một số tàu hỗ trợ mới, tàu ngầm; lực lượng hàng không nhận máy bay chiến đấu đa nhiệm Su-30SM và trực thăng phiên bản cải tiến Ka-29. Hạm đội tham gia các hoạt động như tập trận chung với Hải quân Trung Quốc “Liên hợp trên biển-2017”, diễn tập chung Nga-Belarus “Zapad-2017” và “nhiều cuộc diễn tập quy mô lớn khác”, đồng thời “nhiều lần” thực hiện nhiệm vụ đặc biệt ở Địa Trung Hải.

Trong bức tranh này, việc Velikiye Luki hoàn tất lễ thượng cờ bổ sung thêm một nền tảng tàu ngầm diesel-điện Project 677 cho lực lượng, với các đặc trưng mà TASS nhấn mạnh là độ ồn thấp hơn, tự động hóa cao hơn và khả năng tích hợp nâng cấp động lực trong tương lai, đi kèm hệ thống Kalibr làm vũ khí chính.