Tên lửa AGM-158 JASSM: Vũ khí tàng hình chiến lược trong xung đột tại Iran

AGM-158 JASSM là dòng tên lửa hành trình không đối đất tàng hình do Lockheed Martin phát triển, được thiết kế để tấn công các mục tiêu giá trị cao từ ngoài tầm hỏa lực của các hệ thống phòng không hiện đại. Trong Chiến dịch Cơn thịnh nộ tối thượng năm 2026, loại vũ khí này đã trở thành mũi nhọn chủ lực của Quân đội Mỹ nhằm vô hiệu hóa các cơ sở chiến lược sâu trong lãnh thổ Iran.

Khả năng tàng hình và bước tiến so với tên lửa Tomahawk

Được phát triển từ cuối thập niên 1990 để thay thế các dòng tên lửa cũ, JASSM giải quyết bài toán tấn công tầm xa với độ chính xác và khả năng sống sót cao. Khác với tên lửa Tomahawk vốn dễ bị radar phát hiện khi bay ở độ cao trung bình, JASSM sở hữu thiết kế góc cạnh kết hợp lớp phủ hấp thụ sóng radar tiên tiến.

Trọng lượng hơn 1 tấn với đầu đạn phá mảnh 450kg, tên lửa sử dụng động cơ phản lực cánh quạt để duy trì tốc độ cận âm (Mach 0,8 - 0,9). Đặc tính này kết hợp với khả năng bay bám địa hình ở độ cao cực thấp giúp JASSM khó bị phân biệt với nhiễu khí tượng hoặc các vật thể tự nhiên trên màn hình radar đối phương.

Độ chính xác và hệ thống dẫn đường phức hợp

Để đảm bảo sai số lệch mục tiêu (CEP) chỉ trong khoảng 3m, JASSM sử dụng hệ thống dẫn đường kết hợp giữa định vị vệ tinh (GPS) và quán tính (INS). Đặc biệt, ở pha cuối của hành trình, cảm biến hồng ngoại sẽ kích hoạt để đối chiếu hình ảnh thực tế với dữ liệu mục tiêu được lưu trữ sẵn, cho phép tiêu diệt chính xác các mục tiêu di động hoặc cố định trong mọi điều kiện thời tiết.

Phiên bản nâng cấp AGM-158 JASSM-ER (Extended Range) đã tăng tầm bắn từ 500km lên hơn 925km nhờ tối ưu hóa khí động học và tăng dung lượng nhiên liệu. Đáng chú ý, phiên bản này có khả năng mang theo cả đầu đạn hạt nhân chiến thuật W80-1 với sức công phá lên tới 150 kiloton, phục vụ các nhiệm vụ răn đe chiến lược.

Hiệu quả tác chiến trong chiến dịch tại Iran

Trong các đợt tấn công năm 2026, các máy bay ném bom chiến lược như B-1B, B-52H và tiêm kích F-15E đã triển khai JASSM từ khoảng cách an toàn, nằm ngoài tầm tác chiến của các tổ hợp phòng không Iran như S-300PMU2 (200km) hay Bavar-373. Cơ chế "bắn và quên" cho phép máy bay mẹ thoát ly ngay sau khi phóng, giảm thiểu tối đa rủi ro cho phi công.

Mục tiêu chính của JASSM là các cơ sở hạt nhân tại Fordow, Natanz và các kho tên lửa ngầm. Việc khai hỏa hàng loạt từ các vùng đợi an toàn đã gây áp lực cực lớn lên hệ thống radar trinh sát của Iran, vốn bị hạn chế bởi đường chân trời khi đối đầu với các vật thể bay thấp tận dụng địa hình che chắn.

Hạn chế về chi phí và khả năng bị đánh chặn tầm thấp

Mặc dù sở hữu công nghệ vượt trội, JASSM vẫn bộc lộ những điểm yếu nhất định. Với chi phí lên tới hơn 2 triệu USD mỗi quả, việc duy trì kho vũ khí này trong một cuộc chiến tiêu hao kéo dài là thách thức lớn về tài chính. Về mặt kỹ thuật, dù tàng hình trước radar, nhưng nhiệt lượng tỏa ra từ động cơ phản lực khiến JASSM dễ bị các hệ thống cảm biến quang-điện tử của phòng không tầm thấp phát hiện.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran từng công bố hình ảnh mảnh vỡ JASSM bị bắn hạ tại khu vực Markazi, minh chứng rằng các tổ hợp phòng không tầm ngắn vẫn có khả năng đánh chặn loại tên lửa cận âm này nếu được triển khai đúng vị trí đón lõng.