Thanh Quý và những nợ duyên với dân ca
Từ những câu dân ca thuộc nằm lòng khi còn nhỏ ở vùng biển Thạch Văn (Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh), Thanh Quý từng bước đến với sân khấu chuyên nghiệp và chọn dân ca làm con đường nghệ thuật. Sau nhiều năm gắn bó, nữ ca sĩ vẫn cho rằng, mình chưa thể trả hết “món nợ” với những câu hát quê hương - một món nợ càng hát, càng khám phá càng thấy muốn được tiếp nối.
Nội dung: Thanh Nga - Trình bày: Hồng Toại • 31/8/2026
*****
Từ những câu dân ca thuộc nằm lòng khi còn nhỏ ở vùng biển Thạch Văn (Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh), nay là xã Đồng Tiến, Thanh Quý từng bước đến với sân khấu chuyên nghiệp và chọn dân ca làm con đường nghệ thuật. Sau nhiều năm gắn bó, nữ ca sĩ vẫn cho rằng, mình chưa thể trả hết “món nợ” với những câu hát quê hương - một món nợ càng hát, càng khám phá càng thấy muốn được tiếp nối.
.png)
Những ngày nghỉ lễ, Thanh Quý đang tất bật cho những dự án âm nhạc mới và những sân khấu khắp mọi miền đất nước. Giữa guồng quay của đời sống âm nhạc hiện đại, cô vẫn trở về với những giai điệu đã theo mình từ thuở nhỏ.
Thanh Quý cho biết, cô đã đi một chặng đường khá dài với dân ca, nhưng càng đi lại càng cảm thấy mình còn "nợ" những câu hát quê hương. Đó là món nợ không phải để trả một lần mà càng hát, càng khám phá lại càng thấy còn nhiều điều muốn làm. Bởi với cô, dân ca chính là quê hương, là ký ức, là máu thịt và cũng là nền tảng tạo nên sự nghiệp ca hát hôm nay. Có lẽ vì thế, câu hỏi "Tôi chọn dân ca hay dân ca chọn tôi?" với Thanh Quý không dễ có một câu trả lời rạch ròi.
Sinh ra và lớn lên tại vùng biển Thạch Văn, Thạch Hà, Hà Tĩnh, nay là xã Đồng Tiến, Hà Tĩnh - vùng đất quanh năm chịu ảnh hưởng của gió Lào, mưa bão - Thanh Quý từ nhỏ đã được sống trong một không gian văn hóa đậm đặc những câu hát dân gian. Những làn điệu quê nhà len vào đời sống một cách tự nhiên, từ sinh hoạt gia đình đến những buổi văn nghệ trường lớp, thôn, xóm.
Cô thuộc làu những câu dân ca cổ như Thập ân phụ mẫu, Mẹ dòng than thở cùng con, xẩm Nghệ. Điều đặc biệt là những bài hát chỉ cần nghe qua vài lần, Thanh Quý đã có thể nhớ lời, kể cả những ca khúc mới được đặt lời trên những giai điệu cổ. Không ai khi ấy biết cô bé Thanh Quý sau này sẽ trở thành một ca sĩ chuyên nghiệp. Nhưng ước mơ được đứng trên sân khấu và hát dân ca đã âm thầm hình thành từ những ngày như thế.
Sau khi tốt nghiệp phổ thông, Thanh Quý thi đỗ vào Khoa Thanh nhạc, Trường Cao đẳng Văn hóa, Nghệ thuật Nguyễn Du, tỉnh Hà Tĩnh. Những năm tháng học tập tại quê nhà giúp cô có thêm nền tảng thanh nhạc và cơ hội bước ra khỏi những sân khấu phong trào.
Năm 2013, thành công đầu tiên đến khi Thanh Quý giành giải A Liên hoan Hội Nhạc sĩ Việt Nam khu vực Bắc miền Trung. Đây cũng là dấu mốc giúp tên tuổi cô được biết đến rộng rãi hơn trong đời sống âm nhạc Hà Tĩnh, đặc biệt ở dòng dân ca. Nhưng Thanh Quý không dừng lại ở những thành tích đầu tiên như vậy, với cô những cuộc thi chính là nơi thử thách bản thân và giúp bản thân tìm ra giới hạn của mình. “Mình phải biết mình có thể đi được những đâu để biết nơi mình thuộc về”, Thanh Quý cho biết.
Sau khi tốt nghiệp, cô quyết định một mình ra Hà Nội ôn thi và thi đỗ vào Khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Với một cô gái trẻ, quyết định ấy đồng nghĩa với việc bắt đầu lại gần như từ đầu ở một môi trường hoàn toàn mới. Những ngày đầu ở Hà Nội, Thanh Quý không có tiền, cũng không có nhiều mối quan hệ. Để có tiền trang trải cuộc sống, học tập và theo đuổi giấc mơ âm nhạc, cô vừa học, vừa đi hát, thu âm thuê các ca khúc mới cho nhạc sĩ.
Những khoản thu nhập nhỏ từ việc đi hát, thu âm trở thành nguồn lực để cô tiếp tục học và từng bước thực hiện những sản phẩm âm nhạc của riêng mình. Thanh Quý nhớ lại chặng đường ấy bằng một niềm tin giản dị: "Nếu bạn có một niềm yêu nghề đến cháy bỏng và một nỗ lực đến tột cùng, chắc chắn bạn sẽ thành công". Niềm tin ấy được chứng minh bằng những bước tiến tiếp theo.
Dưới sự dìu dắt của các thầy, cô tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, đặc biệt là tiến sĩ, ca sĩ Tân Nhàn - Phó trưởng Khoa Thanh nhạc của Học viện, Thanh Quý tiếp tục hoàn thiện kỹ thuật và bản lĩnh biểu diễn. Năm 2016, cô bắt đầu thử sức tại những sân chơi âm nhạc lớn và giành Huy chương Bạc Cuộc thi "Tài năng Âm nhạc trẻ" toàn quốc do Bộ Văn hóa, Thông tin tổ chức. Từ đó, những dấu mốc mới liên tục đến. Năm 2018, Thanh Quý tham gia Cuộc thi "Tuyệt đỉnh song ca". Không đóng khung mình trong một màu sắc duy nhất, cô thử sức với dân ca, chầu văn và cả bolero. Cùng bạn diễn, Thanh Quý giành giải Á quân 1. Nói về cuộc thi này, Thanh Quý cho biết: Mỗi lần được lên sân khấu để biểu diễn bài hát mới là một lần tôi được thử thách.
Đến Sao Mai 2019, nữ ca sĩ tiếp tục cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận âm nhạc dân gian. Cô lần lượt thể hiện Đừng ví em là biển, Cung đàn Thúy Kiều - ca khúc từng giúp cô giành giải Nhì tại Sao Mai Hải Phòng 2018.
Dù được biết đến với chất giọng ngọt ngào khi hát Dân ca xứ Nghệ, nhưng tại vòng chung kết Liên hoan Tiếng hát truyền hình toàn quốc - Sao Mai 2019, cô quyết định thử sức với nhiều thể loại dân ca khác nhau, trong đó có những dòng hát đòi hỏi kỹ thuật và bản lĩnh biểu diễn như hát văn, xẩm chợ, chầu văn.
Đó là những lựa chọn "lạ" ở một cuộc thi mà các thí sinh thường có xu hướng lựa chọn những tiết mục an toàn, phù hợp với sở trường. Thanh Quý thì khác. Cô muốn mở rộng biên độ của chính mình và chứng minh rằng, một ca sĩ dân gian hoàn toàn có thể bước ra khỏi khuôn khổ quen thuộc.
Với khả năng biểu diễn, giọng hát và ngoại hình sáng sân khấu, Thanh Quý được đánh giá là một trong những thí sinh nổi bật. Kết quả, cô giành 2 giải thưởng: Giải Thí sinh có phong cách trình diễn ấn tượng nhất và giải Ba dòng Dân ca Sao Mai 2019.
Những giải thưởng ấy không chỉ là sự ghi nhận cho một giọng hát mà còn đánh dấu một hành trình: Từ cô gái miền biển Hà Tĩnh thuộc những câu hát dân gian đến một ca sĩ trẻ có khả năng làm mới cách tiếp cận với âm nhạc truyền thống.
.png)
Sau những cuộc thi, giải thưởng và nhiều năm đứng trên sân khấu, Thanh Quý không chọn cách dừng lại để tận hưởng những thành quả đã có.
Hai MV Bến đợi và Đôi bờ sông Lam là những dấu ấn trong hành trình đưa tiếng hát của cô đến gần hơn với công chúng. Nhưng với nữ ca sĩ, đó mới chỉ là những bước đầu.
Thời gian tới, Thanh Quý dự định tiếp tục thực hiện các MV mới với những ca khúc về quê hương, đất nước. Xa hơn, cô hướng tới việc thực hiện Album đầu tay của riêng mình.
Đó là một kế hoạch không đơn giản, nhất là trong một thị trường âm nhạc mà thị hiếu công chúng liên tục thay đổi. Những dòng nhạc hiện đại, những sản phẩm được đầu tư mạnh về hình ảnh và cách thức quảng bá đang tạo ra sức ép không nhỏ đối với nghệ sĩ theo đuổi âm nhạc dân gian. Thanh Quý muốn tìm cách để những giá trị truyền thống có thể được kể bằng ngôn ngữ phù hợp với khán giả hôm nay.
Điều đó cũng lý giải vì sao trong hành trình nghệ thuật của mình, Thanh Quý luôn tìm cách mở rộng biên độ của dân gian. Cô hát dân ca xứ Nghệ, thử sức với chầu văn, xẩm, bolero và nhiều chất liệu khác. Sự đa dạng ấy không làm mất đi màu sắc dân gian trong giọng hát mà giúp cô hiểu hơn về những giá trị rộng lớn của âm nhạc truyền thống. Với Thanh Quý, giữ dân ca không có nghĩa là đứng yên với những gì đã có.
Đó có thể là việc tiếp nhận những giá trị cũ bằng tâm thế của một người trẻ, tìm ra cách thể hiện mới nhưng không đánh mất hồn cốt của những giai điệu đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Tôi luôn mong muốn mình sẽ trở thành một thế hệ mới của dòng nhạc dân gian Việt Nam, kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống của dòng nhạc dân tộc, đặc biệt với Dân ca xứ Nghệ luôn có vị trí vững chắc trong tiến trình phát triển sự nghiệp của tôi".
Thanh Quý chia sẻ
Có lẽ, đó cũng chính là cách cô trả lời cho câu hỏi mình đã đặt ra từ đầu: Cô chọn dân ca hay dân ca chọn cô?
Với một cô gái lớn lên từ những câu hát quê nhà, từng mang dân ca theo mình từ những sân khấu nhỏ ở Hà Tĩnh đến giảng đường Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, rồi bước lên những sân khấu lớn của các cuộc thi âm nhạc, ranh giới giữa lựa chọn và duyên nợ dường như đã không còn rõ ràng.
Dân ca đã chọn Thanh Quý từ những ngày thơ bé. Còn Thanh Quý, bằng những năm tháng học tập, lao động và không ngừng sáng tạo, đang lựa chọn cách viết tiếp câu chuyện của mình trong dòng chảy âm nhạc dân gian. Những MV mới, Album âm nhạc có màu sắc Dân ca xứ Nghệ và những dự định phía trước vẫn đang chờ. Nhưng có một điều dường như đã được xác định: Trên hành trình ấy, những câu hát quê hương vẫn sẽ là điểm trở về.
Với Thanh Quý: "Điều để bạn được nổi tiếng được nhiều người yêu quý chính là khi bạn "cá nhân hoá" được bản thân trong đời sống âm nhạc. Dù bạn hát hay, bạn nổi tiếng với những câu chuyện âm nhạc thì bạn vẫn phải có nét riêng trên sân khấu".
Đó chính là khi người ta nhắm mắt vẫn biết Thanh Quý đang hát, bằng âm thanh của một giọng hát ngọt ngào, và yêu tha thiết những khúc hát dân ca... Bởi với Thanh Quý, món nợ với dân ca không phải món nợ cần trả hết - Đó là một món nợ đẹp, càng đi xa càng muốn trở về, càng hát càng thấy quê hương gần hơn trong từng câu chữ, giai điệu.
