Tháp Chót Mạt: Dấu ấn văn hóa Óc Eo nghìn năm tại Tây Ninh

Nằm giữa cánh đồng bao la tại huyện Tân Biên, tháp cổ Chót Mạt (hay còn gọi là tháp Chóp Mạt) là một trong những di sản quý hiếm của nền văn hóa Óc Eo còn sót lại tại miền Nam. Đây không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là kho tàng lịch sử dành cho những du khách yêu thích khám phá cội nguồn vương quốc Phù Nam xưa.

Tháp Chót Mạt tọa lạc tại huyện Tân Biên cũ của tỉnh Tây Ninh, cách trung tâm thành phố Tây Ninh cũ khoảng hơn 20km về phía Tây Bắc. Tháp được xây trên một gò đất hình chữ nhật hơi nhô lên, xung quanh là tường gạch thấp. Do nằm biệt lập giữa đồng ruộng, du khách có thể dễ dàng nhận ra dáng hình ngôi tháp cổ từ xa.

Kiến trúc nghìn năm không chất kết dính

Được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ 8 trong thời kỳ hậu Óc Eo, tháp Chót Mạt mang vẻ đẹp trầm mặc của thời gian. Mãi đến đầu thế kỷ 20, công trình này mới được các nhà khảo cổ phát hiện trong tình trạng hư hại nặng. Trải qua nhiều đợt trùng tu và bảo tồn, ngôi tháp hiện nay đã lấy lại được dáng vẻ nguyên bản.

Ngôi tháp có hình vuông với chiều cao 10m, gồm 3 tầng xếp chồng lên nhau và nhỏ dần về phía đỉnh. Cửa ra vào duy nhất của tháp hướng về phía Đông, đón những tia nắng đầu tiên của ngày mới. Điểm đặc biệt nhất chính là cái tên Chót Mạt, bắt nguồn từ việc ngôi tháp bị mất phần chóp khi được tìm thấy.

Tương tự như các tháp Chăm cổ tại miền Trung, tháp Chót Mạt thể hiện trình độ xây dựng bậc thầy của người xưa. Các phiến đá và gạch nung được xếp chồng khít lên nhau mà không hề sử dụng bất kỳ chất kết dính nào, không để lộ kẽ hở, tạo nên một kết cấu vững chắc qua nhiều thế kỷ.

Nghệ thuật chạm khắc và di vật cổ

Mặt ngoài của tháp là một tác phẩm nghệ thuật với các bức phù điêu chạm khắc nổi hình hoa lá, chim muông và các vị thần. Những chi tiết này không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn tái hiện sống động đời sống văn hóa, tâm linh của vương quốc Phù Nam cổ đại.

Bên trong tháp, không gian thờ cúng khá đơn giản nhưng linh thiêng. Các nhà khảo cổ đã tìm thấy bệ thờ Yoni và một số bức tượng thần Vishnu bằng sa thạch, minh chứng cho việc đây từng là nơi thờ phụng thần Vishnu tối cao trong tín ngưỡng cổ xưa.

Di tích lịch sử văn hóa quốc gia

Năm 1993, tháp Chót Mạt chính thức được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia. Đây là niềm tự hào của vùng đất Tây Ninh, đóng vai trò như một nhân chứng sống cho sự phát triển rực rỡ của văn hóa Óc Eo.

Nếu có dịp ghé thăm xứ Tây Ninh, bên cạnh núi Bà Đen hay Tòa Thánh Tây Ninh, tháp cổ Chót Mạt chính là điểm dừng chân lý tưởng để du khách tìm về những giá trị lịch sử lâu đời và chiêm ngưỡng kỹ thuật kiến trúc độc đáo của tiền nhân.