Thấp thỏm bên bờ sông Hiếu

Nỗi lo thường trực mỗi mùa mưa lũ

Những năm gần đây, mỗi khi bước vào mùa mưa lũ, người dân bản Ban (cụm cư dân bản Minh Tiến cũ), xã Châu Tiến lại sống trong tâm trạng thấp thỏm vì tình trạng sạt lở bờ sông Hiếu ngày càng nghiêm trọng. Khu dân cư nằm dọc khoảng 1,8 km ven sông, nhiều năm qua liên tục chịu tác động của mưa lũ, dòng chảy lớn, đặc biệt vào những thời điểm thủy điện điều tiết, xả lũ khiến bờ sông tiếp tục bị khoét sâu. Nhiều điểm sạt lở đã ăn sát tuyến Quốc lộ 48 - tuyến giao thông huyết mạch qua địa bàn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Có mặt tại khu vực này những ngày đầu tháng 8, không khó để bắt gặp những đoạn bờ sông Hiếu bị khoét sâu sau nhiều năm hứng chịu mưa lũ. Dù cây cối đã phủ xanh nhiều đoạn ven bờ, phần nào che lấp những vết sạt lở, nhưng nhiều vị trí vẫn tiếp tục bị dòng nước xâm thực. Có nơi, mép sông chỉ còn cách nhà dân vài mét, khiến nỗi lo sạt lở luôn thường trực mỗi khi mưa lớn kéo dài hoặc nước sông dâng cao.

Đứng bên mép bờ sông, ông Nguyễn Ngọc Quang, một người dân đã gắn bó nhiều năm với vùng đất này, không giấu được nỗi lo. Theo ông Quang, tình trạng sạt lở đã diễn ra từ nhiều năm nay nhưng vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Mỗi năm, dòng sông lại lấn thêm một ít, cuốn trôi thêm một phần đất.

"Mùa khô nhìn thì tưởng bình thường, nhưng chỉ cần vài trận mưa lớn ở thượng nguồn là nước lên rất nhanh. Mỗi lần như vậy, bà con đều mất ăn, mất ngủ. Chúng tôi chỉ mong sớm có tuyến kè kiên cố để yên tâm sinh sống", ông Quang chia sẻ.

Không riêng gia đình ông Quang, nhiều hộ dân khác cũng chung tâm trạng. Những năm qua, bà con đã chủ động góp công, góp sức gia cố bờ sông bằng nhiều cách như xếp rọ đá, trồng tre dọc bờ với hy vọng bộ rễ giữ đất, giảm sức dòng chảy. Tuy nhiên, tất cả chỉ là giải pháp tạm thời. Trong bối cảnh những trận mưa lớn, mưa cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều, dòng chảy liên tục thay đổi, nguy cơ sạt lở tiếp tục gia tăng khiến người dân luôn sống trong cảnh bất an.

Ông Nguyễn Tiến Hùng - Chủ tịch UBND xã Châu Tiến cho biết: Bản Minh Tiến (cũ), nay là bản Ban, hiện có khoảng 56 hộ dân chịu ảnh hưởng trực tiếp của sạt lở. Nhiều hộ nằm sát mép sông, nhiều hộ khác cũng chỉ cách bờ sông một đến hai dãy nhà. Không chỉ khu dân cư, nhiều vị trí trên Quốc lộ 48 - tuyến giao thông huyết mạch kết nối khu vực miền Tây Nghệ An cũng đã xuất hiện sạt lở sát mép đường.

Theo ông Hùng, mỗi khi bước vào mùa mưa lũ, UBND xã đều xây dựng phương án ứng phó; thường xuyên cử lực lượng kiểm tra, rà soát các hộ dân trong khu vực có nguy cơ sạt lở, theo dõi sát diễn biến mực nước sông Hiếu để kịp thời cảnh báo, di dời người dân đến nơi an toàn, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

"Tuy nhiên, đó cũng chỉ là những giải pháp tình thế. Muốn giải quyết căn cơ, địa phương rất cần được đầu tư xây dựng tuyến kè chống sạt lở dọc bờ sông Hiếu", ông Hùng nhấn mạnh.

Cần sớm đầu tư tuyến kè chống sạt lở

Theo tìm hiểu của phóng viên, tình trạng sạt lở bờ sông Hiếu đoạn qua bản Ban đã diễn ra nhiều năm. Trước đây, UBND xã Châu Tiến cũng nhiều lần kiến nghị UBND huyện Quỳ Châu (cũ) và các ngành chức năng quan tâm đầu tư xây dựng tuyến kè chống sạt lở nhằm bảo vệ khu dân cư và bảo đảm an toàn cho Quốc lộ 48.

Ngày 27/1/2026, Chi cục Thủy lợi đã ban hành Công văn số 33/CCTL-QLĐĐ ghi nhận phản ánh của người dân bản Minh Tiến (nay là bản Ban) về tình trạng sạt lở bờ sông Hiếu ảnh hưởng đến đời sống người dân cũng như đe dọa an toàn tuyến Quốc lộ 48. Trên cơ sở đó, Chi cục Thuỷ lợi đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND xã Châu Tiến báo cáo UBND tỉnh xem xét chủ trương đầu tư xây dựng kè chống sạt lở tại khu vực này.

Theo ông Nguyễn Tiến Hùng, địa phương xác định đây là công trình cấp thiết, song là dự án có yêu cầu kỹ thuật cao, vượt quá khả năng triển khai của cấp xã. Vì vậy, địa phương đã kiến nghị UBND tỉnh giao cơ quan chuyên môn có đủ năng lực thực hiện nhằm bảo đảm chất lượng, hiệu quả lâu dài.

Sau ý kiến của Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND xã tiếp tục kiến nghị cấp có thẩm quyền sớm bố trí nguồn lực để triển khai dự án.

"Cách đây vài tháng, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh cũng đã về khảo sát thực tế. Người dân và chính quyền địa phương đều rất mong dự án sớm được triển khai để bà con yên tâm ổn định cuộc sống", ông Hùng nói.

Qua khảo sát thực tế, việc đầu tư tuyến kè không chỉ nhằm bảo vệ khoảng 60 hộ dân đang sinh sống trong vùng nguy cơ sạt lở mà còn góp phần bảo vệ Quốc lộ 48 - tuyến giao thông huyết mạch của khu vực miền Tây Nghệ An. Nếu tình trạng sạt lở tiếp tục diễn biến phức tạp, nguy cơ ảnh hưởng đến tuyến đường này sẽ ngày càng lớn, kéo theo nhiều hệ lụy đối với giao thông, phát triển kinh tế - xã hội và công tác phòng, chống thiên tai.

Ông Vũ Quý Phát - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Nghệ An cho biết, đơn vị đã tổ chức kiểm tra, khảo sát hiện trạng khu vực sạt lở. Hiện, UBND tỉnh đang xem xét chủ trương đầu tư dự án xây dựng tuyến kè dọc bờ sông Hiếu đoạn qua xã Châu Tiến nhằm bảo đảm an toàn cho khu dân cư và hạ tầng giao thông. Sau khi chủ trương được thống nhất, các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục nghiên cứu, xác định nguồn vốn và triển khai các bước theo quy định.

Đây là tín hiệu tích cực đối với người dân bản Ban sau nhiều năm mong mỏi. Một tuyến kè kiên cố lúc này không chỉ là giải pháp chống sạt lở, bảo vệ gần 60 hộ dân và Quốc lộ 48, mà còn là điểm tựa để người dân yên tâm bám đất, ổn định cuộc sống, giảm thiểu những thiệt hại do thiên tai ngày càng cực đoan gây ra.