Thiết bị điện tử nào trong nhà phát ra nhiều bức xạ điện từ nhất?
Hầu hết thiết bị điện tử trong gia đình đều tạo ra một mức độ bức xạ điện từ nhất định. Dù không phải loại bức xạ ion hóa nguy hiểm như tia X, nhưng sự khác biệt giữa từng thiết bị và cách sử dụng có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm hằng ngày.
Khi nhắc đến “bức xạ”, nhiều người liên tưởng ngay đến các khái niệm nguy hiểm như tia X, rò rỉ phóng xạ hay tai nạn hạt nhân. Tuy nhiên, phần lớn thiết bị gia dụng thông thường không tạo ra loại bức xạ ion hóa mạnh mẽ như vậy.
Thay vào đó, chúng phát ra trường điện từ (Electromagnetic Field - EMF), một dạng bức xạ không ion hóa được tạo ra bởi dòng điện và sóng vô tuyến. Điều quan trọng là hiểu rằng EMF từ thiết bị gia dụng không có đủ năng lượng để làm tổn thương DNA hoặc ion hóa vật chất, do đó mức độ nguy hiểm thấp hơn rất nhiều.
Tuy vậy, không phải thiết bị nào cũng tạo ra lượng EMF giống nhau. Những vật dụng có động cơ lớn, chạy bằng dòng điện mạnh, sử dụng cuộn dây nhiệt hoặc phát ra sóng vô tuyến có xu hướng tạo mức EMF cao hơn. Chính vì vậy, việc nhận biết thiết bị nào “mạnh” hơn về mặt bức xạ là điều cần thiết để điều chỉnh thói quen sử dụng phù hợp.
Thiết bị nào phát ra nhiều bức xạ điện từ nhất trong gia đình?
1. Lò vi sóng: Nguồn EMF mạnh nhất nếu đứng gần
Trong số các thiết bị gia dụng quen thuộc, lò vi sóng thường đứng đầu danh sách về mức EMF ghi nhận được ở khoảng cách rất gần. Tuy nhiên, mức phơi nhiễm giảm cực nhanh khi người dùng lùi ra chỉ vài chục centimet. Điều này cho thấy khoảng cách là yếu tố quyết định.
Dù lò vi sóng phát ra EMF cao nhất trong bếp, các cơ quan y tế và tiêu chuẩn an toàn quốc tế đều cho biết thiết bị vẫn an toàn trong điều kiện hoạt động bình thường, đặc biệt khi người dùng không đứng sát mặt kính trong lúc nấu.
2. Máy hút bụi: EMF cao từ động cơ điện công suất lớn
Máy hút bụi, đặc biệt là các mẫu đời cũ, công suất mạnh cũng tạo ra mức trường điện từ đáng kể. Trong khi đó, robot hút bụi phát mức thấp hơn nhờ động cơ nhỏ, nhưng vẫn có EMF nhất định.
Đây là thiết bị được sử dụng trong thời gian ngắn, nhưng ở cự ly gần, nên mức tiếp xúc trong lúc sử dụng có thể cao hơn nhiều vật dụng khác trong nhà.
3. Ấm đun nước điện: Không có động cơ nhưng vẫn tạo trường mạnh
Ấm đun nước điện không có motor nhưng sử dụng dòng điện lớn để đun nóng nước, khiến mức EMF tăng cao.
Người dùng thường đứng sát ấm khi bật hoặc chạm vào tay cầm ngay sau khi nước sôi, điều này làm tăng mức tiếp xúc trong thời gian ngắn.
4. TV hiện đại: Mức bức xạ thấp hơn đáng kể so với TV CRT cũ
Trước đây, TV CRT có tiếng là phát ra trường điện từ mạnh. Tuy nhiên, TV màn hình phẳng ngày nay tạo ra mức EMF tương đối thấp:
Điều này xếp TV hiện đại vào nhóm thiết bị có bức xạ thấp, gần như không đáng lo ở khoảng cách sử dụng thực tế.
5. Các thiết bị không dây: Phát sóng RF nhưng mức thấp
Bộ định tuyến Wi-Fi, điện thoại thông minh và các sản phẩm phát sóng vô tuyến thuộc nhóm khác so với thiết bị chạy động cơ hoặc cuộn dây nhiệt. Chúng phát ra bức xạ tần số vô tuyến (RF), thường bị hiểu nhầm là nguy hiểm.
Tuy nhiên, theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, Viện Ung thư Quốc gia Mỹ và các đánh giá tổng hợp từ nhiều nghiên cứu lớn thì không có bằng chứng rõ ràng cho thấy bức xạ RF từ thiết bị không dây làm tăng nguy cơ ung thư ở người trong điều kiện sử dụng bình thường.
Hơn nữa, lượng năng lượng RF phát ra từ bộ phát Wi-Fi hoặc điện thoại thông minh thấp hơn nhiều so với lượng EMF từ các thiết bị gia dụng công suất lớn như lò vi sóng hay máy hút bụi.
EMF có nguy hiểm hay không? Những gì khoa học cho biết
Điều quan trọng là phân biệt giữa bức xạ ion hóa (nguy hiểm, có thể gây tổn thương DNA) và bức xạ không ion hóa (EMF từ các thiết bị điện tử gia dụng, năng lượng thấp). Thiết bị điện tử gia dụng không tạo ra bức xạ ion hóa.
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp “từ trường tần số cực thấp (ELF)” vào nhóm “có thể gây ung thư” (Group 2B). Tuy nhiên đây là phân loại dựa trên bằng chứng hạn chế, chưa tìm thấy mối liên hệ nhân quả rõ ràng và chủ yếu liên quan tới một số nghiên cứu về bệnh bạch cầu ở trẻ em, không phải người lớn.
Các nghiên cứu dài hạn ở người trưởng thành, bao gồm nghiên cứu về u não và ung thư vú, không tìm thấy mối liên hệ nhất quán giữa tiếp xúc EMF thông thường trong nhà và nguy cơ ung thư.
Cường độ trường điện từ giảm rất nhanh theo khoảng cách, theo nguyên tắc nghịch đảo bình phương. Điều này có nghĩa là lùi ra 30 cm có thể giảm phần lớn mức phơi nhiễm và khi lùi xa 1 mét gần như triệt tiêu hầu hết tác động. Đặc biệt, các thiết bị công suất lớn hầu như an toàn ở khoảng cách sử dụng bình thường.
Do đó, việc lo lắng quá mức về bức xạ gia dụng thường không cần thiết.
Làm thế nào để giảm tiếp xúc EMF trong gia đình?
Dù rủi ro thấp, một số biện pháp đơn giản có thể giúp giảm mức phơi nhiễm như:
- Không đứng sát lò vi sóng khi thiết bị hoạt động.
- Để máy hút bụi cách xa cơ thể, đặc biệt với các mẫu công suất lớn.
- Không đặt bộ định tuyến Wi-Fi dưới gối hoặc ngay cạnh giường ngủ.
- Giữ khoảng cách khi đun nước với ấm điện.
- Không tựa người lên thiết bị đang hoạt động.
Những biện pháp này dễ thực hiện mà không ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Tóm lại, hầu hết thiết bị điện tử trong gia đình đều phát ra bức xạ điện từ, nhưng mức độ và tính chất của chúng rất khác nhau. Lò vi sóng, máy hút bụi và ấm đun nước điện là những thiết bị có mức EMF cao nhất khi sử dụng ở cự ly gần, trong khi TV hiện đại và thiết bị không dây tạo ra lượng bức xạ thấp hơn nhiều.
Các cơ quan y tế lớn khẳng định bức xạ không ion hóa từ thiết bị gia dụng thông thường khó gây hại cho sức khỏe. Hiểu rõ cơ chế hoạt động của EMF và duy trì khoảng cách hợp lý khi sử dụng thiết bị là cách tốt nhất để bảo đảm an toàn mà không cần lo lắng quá mức./.
