Thiếu nước, dân bản vùng cao Nghệ An phải đặt máy bơm xuống giếng cạn, hạn chế tối đa tắm rửa
Nắng nóng kéo dài khiến nhiều vùng miền núi rơi vào cảnh thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng. Tại bản tái định cư Piêng Cu, xã Tiền Phong, tình trạng khan hiếm nước đã kéo dài nhiều năm, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt của người dân.
Giếng hư hỏng, 50% số hộ thiếu nước sinh hoạt
Gia đình ông Lương Văn Thuận, trú tại bản Piêng Cu, là một trong những hộ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Trước nhà ông có một giếng đào do Nhà máy Thủy điện Hủa Na đầu tư từ nhiều năm trước. Tuy nhiên, giếng này đã khô đáy từ lâu, không còn khả năng khai thác. Mỗi khi bước vào cao điểm nắng nóng, gia đình ông lại phải kéo đường ống nhựa ra tận cánh đồng, cách nhà hàng trăm mét, để bơm nước ruộng về dùng tạm cho sinh hoạt hằng ngày.
“Giờ chỉ mong Nhà nước quan tâm, hoặc tu sửa lại hệ thống đường ống cũ do Thủy điện đầu tư trước đây, hoặc đào giếng sâu hơn để bà con có nước sinh hoạt ổn định”, ông Thuận chia sẻ.
Không riêng gia đình ông Thuận, tình trạng thiếu nước đang bao trùm toàn bộ bản tái định cư Piêng Cu. Dẫn chúng tôi đi khảo sát thực tế, ông Lô Văn Thủy – Trưởng bản Piêng Cu cho biết, toàn bộ 142 hộ trong bản là tái định cư của Dự án Nhà máy Thủy điện Hủa Na. Trước đây, Thủy điện Hủa Na đã đầu tư 12 giếng nước cùng một công trình nước sinh hoạt cộng đồng nhằm phục vụ đời sống người dân tái định cư. Tuy nhiên, theo thời gian, các hạng mục này xuống cấp nghiêm trọng.
“Hiện có 4 giếng đào hoàn toàn không còn nước, công trình nước sinh hoạt cộng đồng thì hư hỏng toàn bộ, không thể sử dụng. 8 giếng còn lại mực nước rất thấp, chỉ khoảng 1 mét dưới đáy. Điều đáng lo ngại là tại mỗi giếng, có nhiều máy bơm cùng lúc được các hộ dân thả vòi xuống để hút nước sử dụng hằng ngày, khiến nguồn nước vốn đã ít lại càng nhanh cạn. Vì thế có tới 50% số hộ trong bản thiếu nước sinh hoạt vào những ngày nắng nóng”, ông Thủy nói.
Theo Trưởng bản Piêng Cu, sau khi hệ thống nước tự chảy cộng đồng bị hư hỏng, phía chủ đầu tư không tiến hành sửa chữa mà chuyển sang đào giếng thay thế. Mỗi giếng có độ sâu khoảng 8 mét, đường kính gần 2 mét. Để đưa nước về tận nhà, người dân phải tự bỏ kinh phí mua máy bơm, lắp đặt đường ống dẫn nước.
Vào mùa khô và nắng nóng kéo dài như hiện nay, lượng nước trong giếng tụt giảm nhanh chóng. Nhiều hộ gia đình buộc phải luân phiên bơm nước, hạn chế thời gian vận hành máy để tránh nguy cơ giếng cạn kiệt hoàn toàn. Có những ngày, nước chỉ đủ dùng cho ăn uống, còn tắm giặt phải tiết giảm tối đa.
“Tình trạng này kéo dài khiến sinh hoạt đảo lộn, nhất là với người già và trẻ nhỏ. Chúng tôi luôn thấp thỏm lo giếng cạn, không biết ngày mai lấy nước ở đâu”, một người dân trong bản lo lắng nói.
Trước thực trạng trên, người dân bản tái định cư Piêng Cu mong muốn các cấp, ngành sớm quan tâm, có giải pháp căn cơ để đảm bảo nguồn nước sinh hoạt lâu dài. Về lâu dài, bà con đề xuất Nhà nước đầu tư tuyến đường ống dẫn nước mới, khai thác nguồn nước ổn định từ đập Nậm Niên cách bản chừng 1km về phục vụ sinh hoạt cho toàn bản. “Đó là giải pháp bền vững, giúp người dân yên tâm an cư, ổn định cuộc sống”, ông Thủy nhấn mạnh.
Tuy nhiên, trong khi chờ phương án lâu dài, trước mắt, người dân tha thiết đề nghị các cơ quan chức năng hỗ trợ khoan thêm giếng mới hoặc cải tạo, đào sâu các giếng hiện có, nhằm giải quyết nhu cầu nước sinh hoạt cấp thiết trong mùa nắng nóng.
Sẽ nâng cấp hệ thống dẫn nước
Ông Sầm Việt Hùng - Trưởng phòng Kinh tế xã Tiền Phong cho biết, tình trạng thiếu nước sinh hoạt tại bản tái định cư Piêng Cu đã kéo dài nhiều năm. Trước đây, huyện Quế Phong từng hỗ trợ xã 125 triệu đồng để khoan giếng, song dù mũi khoan sâu tới 100m vẫn không tìm được mạch nước.
Đối với hệ thống đường ống dẫn nước sinh hoạt từ đập Nậm Niên về bản, sau đợt lũ lịch sử năm 2025, toàn bộ tuyến ống bị hư hỏng hoàn toàn. Cuối năm 2025, từ nguồn hỗ trợ của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Nghệ An, xã đã tiến hành tu sửa đường ống để phục vụ sinh hoạt và tưới tiêu. Tuy nhiên, do đường ống nhỏ, lưu lượng nước không đáp ứng nhu cầu, nên hiện xã đang trình UBND tỉnh Nghệ An xem xét hỗ trợ 500 triệu đồng để nâng cấp hệ thống này.
"Nếu được UBND tỉnh hỗ trợ, cùng với số tiền 125 triệu đồng của huyện trước đây, xã sẽ tiến hành nâng cấp hệ thống đường ống dẫn nước từ đập Nậm Niên về bản phục vụ nước sinh hoạt và nước sản xuất cho bà con", ông Hùng cho hay.
Thiếu nước sinh hoạt không chỉ là câu chuyện riêng của bản Piêng Cu mà đang là thách thức chung của nhiều bản dân cư miền núi trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng. Việc sớm có giải pháp đồng bộ, hiệu quả không chỉ giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt, mà còn góp phần đảm bảo an sinh xã hội, ổn định đời sống lâu dài cho các cộng đồng tái định cư trên địa bàn./.
