Thiếu sổ giao khoán, hàng chục hộ trồng chè ở Con Cuông bị ảnh hưởng

Nhiều năm vẫn không có sổ giao nhận khoán

Theo phản ánh, trong nhiều năm qua, tại khu vực thôn Tân Lập, xã Con Cuông, hàng chục hộ dân được Xí nghiệp chè Con Cuông giao đất trồng chè từ lâu nhưng đến nay vẫn chưa có hợp đồng hoặc sổ giao nhận khoán. Thực tế này khiến quyền lợi của người dân chưa được đảm bảo đầy đủ, đặc biệt khi Nhà nước tiến hành thu hồi đất để triển khai dự án xây dựng cụm công nghiệp trên địa bàn.

Theo các hộ dân, trước đây, khi chưa cổ phần hoá, việc sản xuất chủ yếu theo cơ chế khoán: Người dân nhận đất trồng chè, hằng năm nộp các khoản chi phí như dịch vụ, vật tư, phân bón… để duy trì sản xuất. Tuy nhiên, sau khi đơn vị thực hiện cổ phần hóa, nhiều hộ phải nộp thêm tiền thuê đất trong khi các thủ tục liên quan đến hợp đồng giao khoán lại không được thực hiện đầy đủ, dẫn đến tình trạng quyền và nghĩa vụ giữa các bên chưa được xác lập rõ ràng.

Ông Nguyễn Tiến Hữu, trú tại thôn Tân Lập, cho biết, gia đình ông trước đây thuộc đội sản xuất Tân Lập của Xí nghiệp chè Con Cuông và nhận khoán khoảng 2ha đất trồng chè. Suốt nhiều năm qua, gia đình ông vẫn duy trì sản xuất ổn định trên diện tích này. Tuy nhiên, khi địa phương có chủ trương thu hồi đất để thực hiện dự án xây dựng cụm công nghiệp, gia đình ông cũng như nhiều hộ dân khác rơi vào tình thế khó khăn.

“Trước đây, chúng tôi chỉ nộp các khoản như lệ phí dịch vụ, vật tư, phân bón. Sau khi cổ phần hóa thì phải nộp thêm tiền thuê đất, nhưng người dân lại không có hợp đồng giao nhận khoán hay sổ giao nhận khoán. Vì vậy, khi tiến hành thu hồi đất thì các hộ như chúng tôi không được bồi thường, chỉ được hỗ trợ một phần nên nhiều người rất băn khoăn”, ông Hữu chia sẻ.

Không riêng gia đình ông Hữu, nhiều hộ dân tại thôn Tân Lập cũng cho biết họ đã sản xuất trên đất trồng chè hàng chục năm, có sơ đồ, số thửa, nhưng lại không có giấy tờ pháp lý cụ thể chứng minh việc nhận khoán. Theo các hộ dân, việc cổ phần hóa doanh nghiệp trước đây dường như mới chỉ dừng lại ở việc thay đổi tên gọi, con dấu và cơ cấu tổ chức của đơn vị, trong khi các thủ tục liên quan đến quyền lợi của người dân nhận khoán chưa được làm rõ, chưa được rà soát, hoàn thiện theo quy định.

Ông Nguyễn Cảnh Toàn, cũng trú tại thôn Tân Lập, cho biết hiện gia đình ông đang nhận khoán khoảng 8 sào đất trồng chè nhưng không có hợp đồng giao nhận khoán hay sổ khoán như các nơi khác. Nếu dự án cụm công nghiệp được triển khai, toàn bộ diện tích đất này sẽ bị thu hồi.

“Gia đình tôi sống chủ yếu nhờ diện tích chè này. Nếu bị thu hồi hết đất thì mong muốn Nhà nước và các đơn vị liên quan xem xét đảm bảo quyền lợi thỏa đáng cho người dân đã canh tác ổn định trên đất từ nhiều năm nay”, ông Toàn bày tỏ.

Trước thực tế trên, nhiều hộ dân đã kiến nghị các cấp chính quyền xem xét việc quản lý, sử dụng diện tích đất trồng chè tại khu vực xã Con Cuông, đồng thời có phương án xử lý phù hợp nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân trong quá trình thực hiện dự án.

Cần làm rõ để đảm bảo quyền lợi người dân

Theo tìm hiểu, Xí nghiệp chè Con Cuông trước đây quản lý đất trồng chè, đất trồng cây lâu năm, đất giao thông thuỷ lợi, đất ở... tại các xã Chi Khê, Bồng Khê, Yên Khê, thị trấn Con Cuông của huyện Con Cuông cũ. Thực hiện chủ trương sắp xếp lại các nông, lâm trường, UBND tỉnh cũng đã thu hồi hơn 150ha đất của đơn vị này bàn giao cho các địa phương; hiện doanh nghiệp còn quản lý 445,03ha, tập trung chủ yếu ở xã Con Cuông.

Báo cáo số 66/BC-UBND vào ngày 26/2/2024 của UBND huyện Con Cuông (trước đây) đã chỉ ra nhiều bất cập như: Người nhận khoán không có hợp đồng; sử dụng đất không đúng kế hoạch; chuyển quyền sử dụng đất nhận khoán (trao tay) nhưng chưa được kiểm soát, xử lý kịp thời…

Liên quan đến những kiến nghị của người dân khi thu hồi đất xây dựng cụm công nghiệp, ông Nguyễn Thế Lộc - Phó Phòng Kinh tế UBND xã Con Cuông cho biết: Địa phương dự kiến thu hồi khoảng 23ha đất, trong đó giai đoạn đầu sẽ thực hiện khoảng 7ha. Tuy nhiên, do các hộ dân không có hợp đồng giao khoán hoặc sổ giao nhận khoán nên về nguyên tắc khi Nhà nước thu hồi đất sẽ không được bồi thường theo quy định.

“Để đảm bảo quyền lợi phần nào cho người dân, địa phương đã đề xuất cơ chế hỗ trợ khoảng 40% giá trị bồi thường. Với giai đoạn đầu, phương án hỗ trợ khoảng 12 tỷ đồng đã được phê duyệt, song đến nay vẫn chưa có quyết định thu hồi chính thức,” ông Lộc cho biết.

Ông Lộc cũng thông tin thêm, trước đây doanh nghiệp đã bàn giao hơn 20ha đất cho địa phương, chủ yếu là các khu đất manh mún, xen kẽ, khó quản lý.

Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Đức Thắng - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tổng Công ty chè Nghệ An cho biết, việc người dân không có sổ giao nhận khoán là tồn tại từ trước. Khi còn là nông trường, việc giao khoán thực hiện theo các quy định của Chính phủ; tuy nhiên, sau khi cổ phần hóa, chưa có hướng dẫn cụ thể nên việc ký lại hợp đồng với các hộ dân gặp nhiều khó khăn.

Dù vậy, theo ông Thắng, công ty vẫn quản lý đất và các hộ nhận khoán dựa trên hệ thống hồ sơ cũ. “Các hộ vẫn sản xuất bình thường trên đất, hồ sơ, bản đồ quản lý vẫn được duy trì,” ông Thắng cho biết.

Đối với kiến nghị trả lại đất cho địa phương quản lý, đại diện doanh nghiệp cho biết trước đây đã bàn giao một phần diện tích. Hiện nay, công ty đang quản lý theo phương án sử dụng đất đã được phê duyệt nên chưa có kế hoạch tiếp tục bàn giao. Trường hợp Nhà nước có quyết định thu hồi để phục vụ các dự án, doanh nghiệp sẽ phối hợp thực hiện theo quy định.

Như vậy, những tồn tại trong quản lý, giao khoán đất kéo dài qua nhiều giai đoạn đã trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân khi thu hồi đất. Việc chậm hoàn thiện hồ sơ pháp lý không chỉ gây khó khăn cho người dân mà còn đặt ra yêu cầu cần làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan.

Do đó, việc rà soát lại toàn bộ hồ sơ đất đai, có phương án xử lý phù hợp và cơ chế hỗ trợ thỏa đáng cho người dân là cần thiết, nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, đồng thời tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai các dự án trên địa bàn.