Thổ Nhĩ Kỳ bỏ S-400 để tái tham gia chương trình F-35

Theo phát biểu tại Abu Dhabi của Đại sứ Hoa Kỳ tại Thổ Nhĩ Kỳ, ông Tom Barrack, Ankara sẽ ngừng hoàn toàn việc vận hành hệ thống phòng không S-400 do Nga sản xuất trong vòng 4 đến 6 tháng tới để dỡ bỏ lệnh cấm vận của Mỹ với việc bán máy bay chiến đấu F-35 thế hệ thứ năm. Những khẩu đội Triumf mà Nga bàn giao năm 2019, theo phía Mỹ, đã không còn được sử dụng trong Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu và về cơ bản bị bỏ đó; tuy vậy, sự hiện diện trong biên chế vẫn là rào cản pháp lý và chính trị đối với việc quay lại chương trình Máy bay chiến đấu tấn công chung (JTF).

Ông Barrak nhấn mạnh: “Chúng tôi thấy cam kết thực sự từ phía Thổ Nhĩ Kỳ trong việc giải quyết vấn đề này. Tôi tin tưởng rằng mọi thứ sẽ được giải quyết trong những tháng tới”.

Các kịch bản xử lý S-400 (theo nguồn ngoại giao)

• Chuyển giao toàn bộ hệ thống cho một bên thứ ba, ví dụ Qatar hoặc một quốc gia không thuộc NATO.
• Tháo dỡ và đưa vào kho dưới sự giám sát quốc tế.

Khả năng tái hòa nhập JTF/F-35

Theo phía Washington, quá trình tái hòa nhập Thổ Nhĩ Kỳ vào chương trình F-35 có thể bắt đầu ngay khi rào cản liên quan S-400 được xử lý. Mỹ sẵn sàng chuyển giao tới 40 máy bay mới cho Ankara, đồng thời nâng cấp các tiêm kích đã được thanh toán nhưng chưa giao.

Khía cạnh kỹ thuật – chiến thuật (trình bày khách quan)

• Việc dừng vận hành S-400, theo nguồn tin, nhằm loại bỏ rào cản pháp lý – chính trị đối với hợp tác tiêm kích thế hệ thứ năm. Điều này cho thấy ưu tiên tái cấu hình lực lượng theo hướng tiếp nhận năng lực mà F-35 mang lại, nếu quá trình tái hòa nhập diễn ra.
• Các “giải pháp” nêu trên (chuyển giao, niêm cất) đều hướng tới giảm hiện diện thực tế của S-400 trong biên chế, qua đó xử lý vấn đề tương thích chính trị – pháp lý với chương trình F-35.
• Với tính chất là máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm (theo mô tả trong nguồn), F-35 nếu được bàn giao sẽ yêu cầu bước chuẩn bị về hạ tầng, huấn luyện và bảo đảm kỹ thuật tương ứng. Đây là hệ quả vận hành thường thấy khi chuyển đổi trang bị quy mô lớn.

Bối cảnh theo nguồn

Thổ Nhĩ Kỳ bị loại khỏi JTF ngay sau khi nhận tổ hợp S-400 đầu tiên. Nguồn tin nêu “một sự thỏa hiệp đã trở nên khả thi sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump lên nắm quyền”, với mục tiêu “thiết lập lại” quan hệ và đưa Thổ Nhĩ Kỳ trở lại quỹ đạo các chương trình quân sự của Mỹ.

Bài viết sử dụng toàn bộ dữ liệu, mốc thời gian và trích dẫn theo phát biểu của ông Tom Barrack và các nguồn tin ngoại giao được nêu trong nội dung gốc.