Thỏa ước lao động tập thể: Sát quyền lợi, giảm hình thức

Vượt khung, sát quyền lợi

Năm 2025, trên địa bàn xã Đông Hiếu có 14 công đoàn cơ sở khối doanh nghiệp với tổng số 1.712 đoàn viên. Xác định công tác thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể là nhiệm vụ trọng tâm, Công đoàn xã đã chủ động phối hợp, hướng dẫn sâu sát các đơn vị triển khai một cách bài bản, đồng bộ. Nhờ đó, 14/14 doanh nghiệp đã tổ chức ký kết thỏa ước lao động tập thể, đảm bảo cả về số lượng và từng bước nâng cao về chất lượng, trong đó có 7,14% bản thỏa ước được xếp loại A và 14,2% thỏa ước đạt loại B trở lên với nhiều điều khoản có lợi hơn cho người lao động.

Nội dung các bản thỏa ước lao động tập thể ngày càng đi vào thực chất. Ở một số đơn vị, chế độ hỗ trợ bữa ăn ca đã được đưa vào thỏa ước với mức hỗ trợ khá cao, có nơi lên tới 100.000 đồng/ngày. Về thu nhập, nhiều doanh nghiệp cam kết thực hiện lương tháng thứ 13, đồng thời bổ sung các khoản phụ cấp như chuyên cần, xăng xe, thâm niên, hỗ trợ khó khăn đột xuất, góp phần cải thiện thu nhập và ổn định đời sống cho người lao động.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố vật chất, các bản thỏa ước lao động tập thể cũng chú trọng hơn đến đời sống tinh thần. Nhiều doanh nghiệp tổ chức tham quan, du lịch, quan tâm cải thiện môi trường làm việc theo hướng an toàn, thân thiện. Một số đơn vị còn chủ động mở rộng thời gian nghỉ so với quy định, như nghỉ Tết Âm lịch 6 ngày; người lao động kết hôn được nghỉ 5 ngày; khi gia đình có việc hiếu được nghỉ dài hơn. Thậm chí, có nơi bổ sung cả chế độ nghỉ giỗ, thể hiện sự quan tâm đến đời sống gia đình và yếu tố văn hóa của người lao động.

Theo ông Dương Tuấn Anh - Chủ tịch Công đoàn xã Đông Hiếu, những nội dung được cụ thể hóa trong thỏa ước lao động tập thể đã góp phần giúp người lao động yên tâm làm việc, gắn bó với doanh nghiệp, đồng thời hạn chế phát sinh tranh chấp, tạo nền tảng cho quan hệ lao động ổn định.

Không riêng các công đoàn cơ sở ở xã Đông Hiếu, trên địa bàn toàn tỉnh, nhiều công đoàn cơ sở đã chủ động trong việc xây dựng và ký kết thỏa ước lao động tập thể với chất lượng ngày càng được nâng lên. Một số thỏa ước đã có sự điều chỉnh theo hướng thiết thực hơn, bám sát nhu cầu của người lao động và điều kiện thực tế của doanh nghiệp.

Điểm nổi bật trước hết là sự cải thiện về thu nhập và phúc lợi. Một số doanh nghiệp đã chủ động nâng mức lương khởi điểm cao hơn từ 5-7% so với mức tối thiểu vùng, đồng thời duy trì các khoản trợ cấp đáng kể. Tại Công ty TNHH Kyungshin Nghệ An, mức lương tối thiểu đạt 5,365 triệu đồng, kèm trợ cấp chuyên cần lên tới 1,2 triệu đồng/tháng.

Cùng với đó, chính sách thưởng được thiết kế đa dạng, gắn với hiệu quả làm việc và mức độ gắn bó của người lao động. Công ty TNHH Giầy Andromeda Việt Nam xây dựng hệ thống thưởng từ chuyên cần, gắn bó đến thưởng hiệu quả, sáng kiến; trong khi Công ty TNHH Plastic Metal Tai Hing áp dụng mức chi trả lên tới 400% lương đối với người lao động làm việc vào ngày phép năm.

Không chỉ dừng ở thu nhập, nhiều doanh nghiệp mở rộng chăm lo đời sống tinh thần. Công ty CP Dược vật tư Y tế Nghệ An duy trì các hoạt động tặng quà dịp lễ, hỗ trợ chi phí đi lại khi cán bộ, nhân viên tham dự việc hiếu, hỷ, đồng thời, khen thưởng con em đạt thành tích học tập tốt. Việc thăm hỏi được mở rộng tới thân nhân người lao động khi ốm đau, góp phần tạo sự gắn kết.

Các chính sách dành cho lao động nữ cũng ngày càng cụ thể, thiết thực. Nhiều đơn vị triển khai hỗ trợ trong thời gian đặc thù, bố trí phòng vắt, trữ sữa cho mẹ nuôi con nhỏ. Tại Công ty TNHH Fu Wing Interconnect Technology, lao động nữ sau thời gian thai sản trở lại làm việc còn được hỗ trợ thêm một tháng lương cơ bản.

Bên cạnh đó, việc nâng cao trình độ cho người lao động cũng được đưa vào thỏa ước lao động tập thể. Một số doanh nghiệp đã có chính sách hỗ trợ toàn bộ học phí, tài liệu cho người lao động có nhu cầu học ngoại ngữ, qua đó, tạo điều kiện nâng cao tay nghề và cơ hội phát triển lâu dài.

Bà Hoàng Thị Thu Hương - Trưởng ban Công tác Công đoàn, Liên đoàn Lao động tỉnh cho biết, chất lượng thỏa ước lao động tập thể được nâng lên nhờ sự chủ động, tâm huyết của cán bộ công đoàn cơ sở trong quá trình thương lượng với người sử dụng lao động. Những cải thiện về tiền lương, phúc lợi và các chế độ đặc thù đã góp phần giúp người lao động yên tâm làm việc, ổn định quan hệ lao động.

Giảm hình thức, tăng chất lượng

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc xây dựng và thực hiện thỏa ước lao động tập thể vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục. Theo bà Hoàng Thị Thu Hương - Trưởng ban Công tác Công đoàn, Liên đoàn Lao động tỉnh: Ở một số đơn vị, chất lượng thỏa ước chưa cao, nội dung còn mang tính hình thức, chủ yếu lặp lại các quy định của pháp luật, trong khi những vấn đề cốt lõi như tiền lương, thưởng, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi lại chưa được đề cập đầy đủ. Có nơi, thỏa ước mới dừng lại ở các nội dung hiếu hỷ, chưa phản ánh đúng nhu cầu thực tế của người lao động.

Quy trình thực hiện sau ký kết ở một số đơn vị còn chưa được chú trọng đúng mức. Việc lấy ý kiến người lao động, phổ biến nội dung thỏa ước lao động tập thể chưa được thực hiện thường xuyên; công tác theo dõi, giám sát việc thực hiện còn hạn chế. Số lượng thỏa ước được nộp về cơ quan chức năng theo quy định vẫn còn ít.

Sự thay đổi về mô hình tổ chức công đoàn trong năm 2025 cũng tạo ra những tác động nhất định. Một số đơn vị đã để thỏa ước lao động tập thể hết hiệu lực nhưng chưa kịp thời thương lượng, ký lại hoặc sửa đổi, bổ sung. Về phía cán bộ công đoàn, kỹ năng thương lượng, đối thoại ở một số nơi còn hạn chế, vẫn mang tâm lý e ngại, phụ thuộc vào người sử dụng lao động.

Ngoài ra, nhận thức của doanh nghiệp và người lao động về vai trò của thỏa ước lao động tập thể còn chưa đầy đủ. Công tác phối hợp giữa tổ chức công đoàn và cơ quan quản lý nhà nước trong việc kiểm tra, xử lý vi phạm liên quan đến thỏa ước lao động tập thể đôi khi còn thiếu chặt chẽ và đồng bộ.

Để nâng cao chất lượng thỏa ước lao động tập thể, mới đây, Liên đoàn Lao động tỉnh Nghệ An đã tổ chức Hội nghị đánh giá việc thực hiện Nghị quyết 01/ĐCT về Thỏa ước lao động tập thể năm 2025, đồng thời, tăng cường tập huấn kỹ năng thương lượng cho cán bộ công đoàn cơ sở.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Chí Công - Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động tỉnh nhấn mạnh: Các cấp công đoàn được yêu cầu chủ động rà soát, kịp thời ký mới hoặc gia hạn các bản thỏa ước lao động tập thể, tránh để gián đoạn quyền lợi của người lao động; đồng thời đưa các nội dung thiết thực như tiền lương, tiền thưởng, bữa ăn ca, phúc lợi đặc thù vào thỏa ước. Trong quá trình thương lượng, các cán bộ công đoàn cơ sở cần nắm bắt tâm lý, tính cách của chủ doanh nghiệp để đề xuất nội dung phù hợp, tránh cứng nhắc; cần phân tích để chủ doanh nghiệp thấy rằng, việc chăm lo cho người lao động giúp giữ chân lao động trong bối cảnh khó khăn. Trong thương lượng, nếu đề xuất 10 nội dung mà đạt được 7-8 nội dung đã là thành công lớn vì liên quan trực tiếp đến chi phí của doanh nghiệp.

Để thực hiện tốt Nghị quyết 01/ĐCT, các cấp công đoàn phải sát cánh, hướng dẫn cụ thể cho các doanh nghiệp. Công đoàn xã, phường rà soát kỹ số lượng công đoàn cơ sở thực tế đang hoạt động; chỉ đạo, đôn đốc công đoàn cơ sở ký mới, ký lại thỏa ước lao động tập thể theo chỉ tiêu của tỉnh; tích cực kiểm tra, giám sát để buộc doanh nghiệp phải thực hiện điều khoản ký kết hoặc thúc đẩy quá trình thương lượng. Liên đoàn Lao động tỉnh sẽ triển khai số hóa toàn bộ các bản thỏa ước lao động tập thể và xây dựng thư viện biểu mẫu trên ứng dụng công đoàn để các đơn vị dễ dàng tham khảo.