Thủ phủ hương trầm Nghệ An tất bật vào vụ Tết

Xã Quỳ Châu từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm hương trầm truyền thống. Nghề hương nơi đây đã có lịch sử hơn 40 năm, gắn bó bền bỉ với đời sống của người dân địa phương và trở thành sinh kế chính của nhiều hộ gia đình. Trải qua nhiều thế hệ, hương trầm Quỳ Châu không chỉ phục vụ nhu cầu thờ cúng, tín ngưỡng trong vùng mà còn được tiêu thụ rộng rãi tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Chị Trần Thị Loan - chủ cơ sở sản xuất hương trầm lớn nhất xã Quỳ Châu cho biết, 3 tháng cuối năm được xem là giai đoạn “nước rút” của nghề làm hương. Ngay từ tháng 10 âm lịch, chúng tôi đã phải chủ động chuẩn bị nguyên liệu, lên kế hoạch sản xuất, huy động thêm nhân công và tăng ca liên tục để kịp hoàn thành các đơn hàng phục vụ thị trường Tết. Ngày thường cơ sở chỉ duy trì khoảng 10-12 lao động, nhưng vào vụ Tết phải tăng lên 30-35 người làm việc liên tục thì mới đáp ứng đủ nhu cầu.

Theo chị Loan, bình quân mỗi vụ Tết, cơ sở của gia đình cung ứng ra thị trường hơn 30 vạn que hương các loại. Để tạo nên thương hiệu và chất lượng riêng, hương trầm Quỳ Châu được làm hoàn toàn từ các nguyên liệu tự nhiên như bã mía, rễ hương, hoa hồi, quế quỳ, thảo quả… Trong đó, rễ hương được xem là “linh hồn” quyết định mùi thơm đặc trưng của sản phẩm. Rễ hương sau khi được khai thác từ rừng sẽ trải qua nhiều công đoạn công phu như rửa sạch, thái nhỏ, rang vàng, hạ thổ rồi trộn cùng các nguyên liệu khác, giã nhuyễn và rây mịn để tạo thành bột hương.

Trước đây, toàn bộ các công đoạn làm hương đều được thực hiện thủ công, tốn nhiều thời gian và công sức. Tuy nhiên, những năm gần đây, cùng với sự phát triển của khoa học - công nghệ, chúng tôi đã mạnh dạn đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại. Việc cơ giới hóa một số khâu giúp rút ngắn thời gian sản xuất, giảm sức lao động cho người làm nghề, song vẫn giữ được hương thơm truyền thống - yếu tố cốt lõi làm nên giá trị của hương trầm Quỳ Châu.

Cách đó không xa, tại cơ sở sản xuất hương của chị Quang Thị Phương Thúy ở bản Kẻ Bọn, không khí lao động cũng tất bật không kém. Chị Thúy cho biết: Vào thời điểm này, gia đình tôi huy động hơn 10 lao động làm việc hết công suất. Mỗi vụ Tết sản xuất được khoảng 12 vạn que hương, chủ yếu cung ứng cho thị trường trong tỉnh. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của nghề làm hương hiện nay là nguồn nguyên liệu rễ hương. Lâu nay, chúng tôi phải xuống xã Quỳnh Thắng để lấy rễ hương, chi phí vận chuyển khá cao. Người dân rất mong địa phương sớm có quy hoạch trồng rễ hương để chủ động nguồn nguyên liệu, giảm chi phí và ổn định sản xuất lâu dài.

Không chỉ dừng lại ở các sản phẩm hương thẻ truyền thống, nhiều hộ dân tại các làng nghề hương trầm ở các xã Quỳ Châu, Châu Bình đã mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm như hương nụ, hương vòng… nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của thị trường, đặc biệt trong dịp Tết và các lễ hội tâm linh.

Theo bà Hoàng Thị Huyền Trang - chuyên viên phòng Kinh tế, UBND xã Quỳ Châu, địa bàn xã hiện có 5 làng nghề gồm các làng nghề sản xuất hương trầm thôn 1, thôn 2, thôn 3, thôn Tân Hương, bản Kẻ Bọn, tạo việc làm cho trên 150 hộ dân, hàng năm sản xuất tiêu thụ trên 75 triệu que hương các loại. Chính quyền địa phương luôn khuyến khích các cơ sở sản xuất quy mô lớn tiếp tục đầu tư máy móc, đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm, góp phần xây dựng và phát triển thương hiệu hương trầm Quỳ Châu trên thị trường.

Tính đến nay, nghề hương trầm huyện Quỳ Châu cũ có 6 làng nghề, trong đó có 5 làng nghề tập trung tại xã Quỳ Châu và 1 làng nghề tại xã Châu Bình. Sản lượng hương trầm toàn huyện đạt khoảng 85-90 triệu que mỗi năm, doanh thu trên 40 tỷ đồng.

Nghề làm hương trầm không chỉ tạo việc làm ổn định cho khoảng 500-600 lao động địa phương với sự tham gia của hơn 250 hộ sản xuất, mà còn góp phần quan trọng trong công tác xóa đói, giảm nghèo, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng miền núi Nghệ An.