Thuế quan Mỹ với Brazil chính thức có hiệu lực

Một mức thuế mới của Mỹ nhằm vào Brazil bắt đầu có hiệu lực từ ngày 22/7. Nhiều đối tác thương mại khác của Washington đang chuẩn bị đối phó với một loạt biện pháp thuế quan mới, khi mức thuế toàn cầu tạm thời do Tổng thống Donald Trump áp đặt sẽ hết hạn vào cuối tuần này.

Mức thuế 25% đối với hàng hóa Brazil được đưa ra sau cuộc điều tra kéo dài 1 năm của Mỹ. Washington cáo buộc nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh có các hành vi thương mại không công bằng.

Quyết định này vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Brazil. Tuy nhiên, Phó Tổng thống Brazil Geraldo Alckmin ngày 21/7 cho biết, nước này sẽ tìm cách giải quyết bất đồng thông qua đàm phán thay vì tiến hành các biện pháp trả đũa.

Một số mặt hàng như thịt bò, cà phê và linh kiện máy bay sẽ được miễn thuế. Theo bà Valentina Sader - chuyên gia thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, khoảng một nửa kim ngạch xuất khẩu của Brazil sang Mỹ sẽ không bị áp mức thuế mới.

Dù vậy, động thái này diễn ra trong bối cảnh ông Trump tiếp tục sử dụng thuế quan như một đòn bẩy trong đàm phán, làm gia tăng nguy cơ trả đũa và căng thẳng thương mại.

Bà Sader nhận định chính quyền Mỹ có thể đang “lấy Brazil làm ví dụ” để gửi đi thông điệp rộng hơn về các ưu tiên và cách tiếp cận đàm phán của Washington.

Thuế quan trở thành vấn đề chính trị tại Brazil

Hồi tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ nhiều mức thuế do ông Trump áp đặt, hạn chế khả năng của Tổng thống Mỹ trong việc tùy ý ban hành các loại thuế mới. Tuy nhiên, Washington đang tìm cách khôi phục chương trình nghị sự thương mại bằng các cơ sở pháp lý khác.

Mỹ cho rằng, thuế quan đối với Brazil được áp dụng do Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva không đàm phán với thiện chí.

Theo bà Sader, cách lý giải này làm gia tăng nhận định rằng, biện pháp của Washington không chỉ nhằm vào chính sách thương mại của Brazil mà còn mang động cơ chính trị nhằm trực tiếp vào ông Lula.

Mức thuế mới đang trở thành một chủ đề nổi bật trong chiến dịch tranh cử trước cuộc bầu cử Tổng thống Brazil vào tháng 10.

Phòng Thương mại Mỹ tại Brazil cảnh báo biện pháp của Washington có thể ảnh hưởng tới hơn 11 tỷ USD hàng xuất khẩu của quốc gia Nam Mỹ.

Ngày 21/7, ông Trump cũng thông báo sẽ áp thuế 100% đối với thuốc generic từ tháng 8/2028. Một ngày trước đó, ông đã yêu cầu áp mức thuế 50% đối với nhiều mặt hàng của Canada, dự kiến có hiệu lực sau 30 ngày.

Lo ngại về lao động cưỡng bức

Một đợt áp thuế rộng hơn cũng đang được chuẩn bị. Hồi tháng 6, các quan chức Mỹ đề xuất áp thuế từ 10% đến 12,5% đối với 60 đối tác thương mại, với lý do các nước này chưa có hành động đầy đủ nhằm ngăn chặn lao động cưỡng bức.

Các nhà phân tích dự đoán mức thuế liên quan đến lao động cưỡng bức có thể thay thế mức thuế toàn cầu tạm thời 10%, dự kiến hết hạn ngày 24/7. Mức thuế tạm thời này được ông Trump áp dụng sau thất bại tại Tòa án Tối cao.

“Chúng tôi kỳ vọng sẽ sớm có hành động”, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với CNBC.

Ông Greer cho biết, các biện pháp mới liên quan đến vấn đề lao động sẽ bao phủ phần lớn hoạt động thương mại của Mỹ, nhưng có thể làm bùng phát trở lại căng thẳng với các đối tác.

Mức thuế thấp hơn, 10%, dự kiến áp dụng đối với hàng nhập khẩu từ các đối tác như Canada, Liên minh châu Âu, Mexico, vùng lãnh thổ Đài Loan và Anh. Các đối tác này được đánh giá là đã có một số biện pháp chống lao động cưỡng bức.

Trong khi đó, hàng hóa từ hơn 40 nền kinh tế khác, trong đó có Trung Quốc, Ấn Độ và Nhật Bản, có thể chịu mức thuế 12,5%.

Liên minh châu Âu cho rằng, việc áp thuế với lý do này là “không có cơ sở”.

Mỹ hiện cũng tiến hành một loạt cuộc điều tra riêng đối với 16 nền kinh tế liên quan đến tình trạng dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp. Các cuộc điều tra có thể dẫn tới những mức thuế bổ sung.

Gia tăng sức ép với Canada

Kế hoạch áp thuế 50% đối với hàng hóa Canada được Washington đưa ra trong lúc hai bên đang đàm phán về hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ.

Mỹ gần đây từ chối gia hạn thỏa thuận theo các điều khoản hiện hành. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer dự kiến tới Mexico từ ngày 22 đến 24/7 để thảo luận về việc đánh giá chung Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada, còn gọi là USMCA.

Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Canada diễn ra chậm hơn.

Một số luật sư cho rằng, ông Trump sử dụng Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, một điều khoản pháp lý chưa từng được kiểm chứng rộng rãi, nhằm gia tăng sức ép với Canada trong quá trình đàm phán USMCA.

Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 21/7 cho biết, chính phủ đang xem xét “mọi phương án”. Ông nói thêm rằng, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí “tăng cường thảo luận” trong những tuần tới.

Luật sư thương mại Dave Townsend thuộc hãng luật Dorsey & Whitney nhận định mức thuế cao hơn có thể nhằm thúc đẩy một thỏa thuận giữa Canada và Mỹ, hoặc để trả đũa việc hai bên không đạt được thỏa thuận, hoặc phục vụ cả hai mục đích.

Theo ông Townsend, vấn đề lớn nhất là liệu hai bên có bắt đầu một “vòng xoáy leo thang và trả đũa” hay không.