Thuốc bảo vệ thực vật bị lạm dụng, cỏ bờ ruộng chết khô
Những ngày này bà con nông dân trên địa bàn tỉnh đang tập trung làm đất, chuẩn bị gieo cấy lúa vụ xuân. Ghi nhận của phóng viên cho thấy, hiện trên các cánh đồng ở nhiều địa phương, đã xuất hiện tình trạng nông dân sử dụng thuốc diệt cỏ khiến cỏ bờ khô cháy.
Bờ cỏ khô cháy do phun thuốc diệt cỏ
Quan sát trên nhiều cánh đồng của các địa phương thuộc huyện Yên Thành, Nghi Lộc, Diễn Châu... (cũ) cho thấy, những bờ vùng, bờ thửa được phun thuốc diệt cỏ đã khô héo, chết hoặc ngả vàng rõ rệt; trong khi đó, các bờ ruộng không phun thuốc vẫn xanh tốt.
Theo chia sẻ của một số nông dân, hiện nay nhiều hộ dân phun thuốc diệt cỏ, nhằm hạn chế sự phát triển của cỏ dại, giảm công làm cỏ bờ nhiều lần trong suốt vụ gieo cấy. Bà con cho rằng, việc mua thuốc diệt cỏ cũng dễ dàng. Để phun hết các bờ ruộng với diện tích 1 sào, chi phí chỉ khoảng 20.000 đồng tiền thuốc diệt cỏ.
Trên cánh đồng xã Quan Thành (huyện Yên Thành cũ), gia đình bà Nguyễn Thị Thu, xóm Tây Hồ, là một trong số ít hộ không phun thuốc diệt cỏ bờ, dù nhiều thửa ruộng xung quanh đã sử dụng thuốc. Bà Thu cho biết, do lo ngại nồng độ độc hại của thuốc có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nên gia đình quyết định không phun. Theo bà Thu, nhiều người phản ánh sau khi phun, chỉ cần ngửi phải mùi thuốc cũng cảm thấy mệt mỏi, đau đầu, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng lâu dài.
Bà Thu lo ngại, nếu nhiều hộ cùng phun thuốc diệt cỏ bờ, không chỉ gia súc, gia cầm ăn phải mà nhiều sinh vật khác cũng có nguy cơ bị hủy diệt.
Theo ghi nhận tại các cửa hàng kinh doanh vật tư nông nghiệp trên địa bàn xã Quan Thành và một số xã lân cận, hiện nay trên thị trường đang phổ biến hai loại thuốc trừ cỏ là: Trâu Đen - SIMATOP 200SL và Phượng Hoàng Lửa - Ground Up 200SL,...
Ông Nguyễn Văn Liên, chủ một ki-ốt tại địa phương, cho biết Trâu Đen - SIMATOP 200SL là loại thuốc có tác động chậm, sau khi phun khoảng 5 - 7 ngày cỏ mới chết hoàn toàn, giá bán 90.000 đồng/lọ. Trong khi đó, Phượng Hoàng Lửa - Ground Up 200SL có ưu điểm làm cỏ cháy nhanh, được bán với giá khoảng 30.000 đồng/lọ, nên được nhiều nông dân lựa chọn.
Khuyến cáo hạn chế dùng
Trước thực trạng nhiều hộ nông dân sử dụng thuốc diệt cỏ hóa học để phun cỏ bờ, khiến cỏ dại khô cháy trên các bờ vùng, bờ thửa, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Chính quyền các địa phương đã và đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khuyến cáo người dân hạn chế lạm dụng thuốc hóa học, sử dụng đúng quy định, đồng thời khuyến khích áp dụng các biện pháp thủ công, thân thiện với môi trường.
Bà Đặng Thị Dung - Chủ tịch UBND xã Quan Thành cho biết, chuẩn bị cho vụ gieo cấy lúa xuân 2026, qua nắm bắt thực tế trên nhiều cánh đồng, địa phương nhận thấy tình trạng người dân sử dụng thuốc diệt cỏ để phun cỏ bờ vẫn còn diễn ra.
Theo bà Đặng Thị Dung, việc lạm dụng thuốc diệt cỏ, nhất là để phun cỏ bờ ruộng, không chỉ gây nguy hiểm trực tiếp cho người sản xuất nông nghiệp mà còn làm gia tăng nguy cơ tồn dư hóa chất trong nông sản, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc tiếp xúc lâu dài với thuốc trừ cỏ có thể dẫn đến các tổn thương về thần kinh, suy gan, suy thận, thậm chí làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Về lâu dài, thuốc diệt cỏ còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với môi trường. Đất đai bị chai cứng, thoái hóa; các vi sinh vật có lợi trong đất bị tiêu diệt, làm mất cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng. Hóa chất theo nước mưa rửa trôi xuống kênh mương, ao hồ…
“Để hạn chế tác hại của thuốc, UBND xã đề nghị các xóm tập trung tuyên truyền, hướng dẫn bà con sử dụng thuốc đúng mục đích, đúng đối tượng; không sử dụng nhóm thuốc này để trừ cỏ bờ ruộng, bờ mương. Khuyến cáo bà con sử dụng các biện pháp như máy cắt cỏ, dụng cụ đào, cắt cỏ thủ công để trừ cỏ dại”, bà Đặng Thị Dung cho hay.
Ông Nguyễn Tiến Đức - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, việc nông dân sử dụng các loại thuốc trừ cỏ nằm trong danh mục được Nhà nước cho phép là không cấm. Tuy nhiên, nếu lạm dụng thuốc diệt cỏ để phun cỏ bờ ruộng sẽ tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đất, nước và hệ sinh thái đồng ruộng.
Do đó, bà con cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”, gồm đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng đối tượng và đúng thời điểm. Việc tuân thủ các khuyến cáo của ngành chuyên môn không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phòng trừ cỏ dại mà còn góp phần bảo đảm an toàn trong sản xuất nông nghiệp.
Thuốc trừ sâu bệnh hữu cơ là các chế phẩm có nguồn gốc tự nhiên hoặc vi sinh, dùng để phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng theo hướng an toàn, bền vững, thân thiện với môi trường và sức khỏe con người. Hiện nay, nhóm thuốc này đang được khuyến khích sử dụng trong sản xuất nông nghiệp sạch, VietGAP, hữu cơ./.
