Thụy Điển chuyển giao 16 tiêm kích Gripen C/D và hỗ trợ Ukraine mua phiên bản Gripen E hiện đại
Stockholm công bố viện trợ 16 chiến đấu cơ Saab JAS 39 Gripen C/D và hỗ trợ Kiev mua 20 chiếc Gripen E, tăng cường khả năng tác chiến không quân lâu dài cho Ukraine.
Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson vừa thông báo Stockholm sẽ chuyển giao 16 tiêm kích Saab JAS 39 Gripen C/D đã qua sử dụng cho Ukraine. Đồng thời, quốc gia Bắc Âu này cam kết hỗ trợ Kiev thực hiện hợp đồng mua tối đa 20 chiếc Gripen E thế hệ mới nhằm nâng cấp năng lực không chiến trong dài hạn.
Theo lộ trình được công bố tại thành phố Uppsala, Thụy Điển, 16 chiếc Gripen phiên bản C/D dự kiến sẽ được bàn giao cho Ukraine từ đầu năm 2027, sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý và giấy phép xuất khẩu. Đối với dòng Gripen E hiện đại hơn, các cuộc đàm phán đang được tiến hành và quá trình bàn giao có thể bắt đầu từ năm 2030. Ukraine dự kiến sử dụng khoảng 2,5 tỷ euro từ cơ chế hỗ trợ của Liên minh châu Âu để tài trợ cho thương vụ này.
Ưu thế của tiêm kích Gripen tại chiến trường Ukraine
Dòng tiêm kích Saab JAS 39 Gripen được đánh giá là đặc biệt phù hợp với bối cảnh tác chiến tại Ukraine nhờ khả năng hoạt động trong điều kiện chiến tranh phân tán. Khác với nhiều chiến đấu cơ phương Tây yêu cầu cơ sở hạ tầng phức tạp, Gripen có thể cất hạ cánh trên các đường băng ngắn hoặc đường cao tốc dã chiến. Đặc điểm này giúp không quân Ukraine linh hoạt hơn khi các căn cứ cố định thường xuyên bị tấn công.
Về mặt kỹ thuật, Gripen có tốc độ tái vũ trang và tiếp nhiên liệu nhanh chóng, chỉ mất khoảng 10 phút trong điều kiện lý tưởng. Đáng chú ý, loại máy bay này có khả năng mang tên lửa không đối không Meteor với tầm bắn vượt trội. Vũ khí này được kỳ vọng sẽ giúp Ukraine đối phó hiệu quả với các tiêm kích ném bom Su-34 của Nga đang triển khai bom lượn từ xa.
Thách thức trong việc hiện đại hóa không quân
Mặc dù việc bổ sung Gripen là bước ngoặt quan trọng, các chuyên gia quân sự nhận định đây không phải là "vũ khí thần kỳ" có thể thay đổi cục diện ngay lập tức. Hiệu quả thực tế phụ thuộc lớn vào số lượng máy bay sẵn sàng chiến đấu, tốc độ đào tạo phi công và đội ngũ kỹ thuật viên. Ukraine hiện đang phải quản lý một đội hình chiến đấu cơ hỗn hợp từ phương Tây, bao gồm F-16 của Mỹ và Mirage 2000 của Pháp.
Ngoài ra, phiên bản Gripen E thế hệ mới sẽ cung cấp ưu thế vượt trội với radar AESA hiện đại và hệ thống tác chiến điện tử nâng cấp. Tuy nhiên, việc phải chờ đợi đến năm 2030 cho các đơn vị Gripen E đầu tiên cho thấy đây là chiến lược xây dựng sức mạnh quân sự dài hạn của Kiev thay vì giải pháp cấp bách cho các đợt tập kích hiện nay.
