Tiêm kích F-16V gặp sự cố mất kiểm soát do lỗi phần mềm sau khi nâng cấp

Một chiếc tiêm kích F-16V mang số hiệu 6700 thuộc lực lượng không quân Đài Loan đã gặp tai nạn rơi xuống biển vào ngày 6 tháng 1 trong quá trình thực hiện chuyến bay huấn luyện thường lệ. Theo báo cáo kỹ thuật, nguyên nhân chính dẫn đến sự cố là do lỗi hệ thống máy tính trên khoang, khiến phi công rơi vào tình trạng mất định hướng không gian nghiêm trọng.

Chiếc máy bay cất cánh từ căn cứ không quân Hoa Liên vào lúc 6:17 chiều (giờ địa phương). Tuy nhiên, đến 7:29 chiều, trung tâm chỉ huy hoàn toàn mất liên lạc với phi công khi máy bay đang ở vị trí cách bờ biển Phượng Bắc khoảng 10 dặm về phía Đông. Rất may mắn, phi công đã kịp thời nhảy dù và được lực lượng cứu hộ giải cứu an toàn ngay sau đó.

Rủi ro hệ thống từ quá trình hiện đại hóa phần mềm

Dẫn nguồn tin từ tạp chí Military Watch (MW), các chuyên gia quân sự cho biết hệ thống máy tính trên các dòng tiêm kích này bắt đầu bộc lộ trục trặc sau khi được cập nhật phần mềm mới. Đây là một phần trong kế hoạch hiện đại hóa tổng thể nhằm nâng cấp các phiên bản F-16A/B cũ lên tiêu chuẩn F-16V tối tân hơn.

Quá trình "lập trình lại" này dường như đã gây ra những xung đột không lường trước trong hệ thống điều khiển bay. Đáng chú ý, các sự cố tương tự đã được ghi nhận trước đó nhưng không được công bố rộng rãi. Một số máy bay sau khi nâng cấp đã tự ý thực hiện các động tác nhào lộn vòng tròn ngoài kiểm soát, đe dọa trực tiếp đến tính mạng phi công. Các hồ sơ kỹ thuật cho thấy ít nhất hai lỗi nghiêm trọng tương tự đã xảy ra trong giai đoạn 2024 - 2025 tại Căn cứ Không quân Chiayi.

Lỗi cảm biến và sự mất tin cậy của thiết bị dự phòng

Bên cạnh lỗi điều khiển bay, dòng F-16V còn đối mặt với vấn đề cảnh báo sai từ cảm biến radar. Hệ thống thường xuyên phát đi các tín hiệu báo động về những mối đe dọa không có thực, trong khi lại bỏ qua các mục tiêu thực tế từ những hướng khác nhau. Điều này gây áp lực tâm lý và làm nhiễu loạn khả năng phán đoán của phi công trong các tình huống tác chiến hoặc huấn luyện phức tạp.

Đặc biệt, trong điều kiện bay đêm hoặc thời tiết nhiều mây, các phi công và kỹ sư cảnh báo rằng ngay cả thiết bị chỉ báo tư thế dự phòng cũng không thể tin cậy hoàn toàn. Tỷ lệ hỏng hóc thiết bị điện tử sau nâng cấp đang ở mức cao đáng lo ngại, biến việc mất phương hướng do lỗi máy tính thành mối đe dọa hàng đầu đối với lực lượng không quân.

Mối liên hệ kỹ thuật với dòng tiêm kích tàng hình F-35

Các vấn đề về phần mềm không chỉ giới hạn ở Đài Loan mà còn xuất hiện trên nhiều dòng máy bay phương Tây hiện đại khác. Do F-16V sử dụng nhiều linh kiện điện tử và cấu trúc phần mềm tương tự như tiêm kích tàng hình F-35, các chuyên gia đã tìm thấy sự tương đồng trong các vụ tai nạn gần đây.

• Tháng 10/2022: Một chiếc F-35 của Mỹ suýt gặp nạn tại căn cứ Hill do lỗi phần mềm khiến máy bay nghiêng mạnh và mất kiểm soát trong quá trình hạ cánh.
• Năm 2019: Một chiếc F-35 của Nhật Bản rơi xuống biển sau khi phi công bị mất phương hướng không gian do lỗi hệ thống tương tự.

Các quan sát viên quân sự nhận định, việc tích hợp quá nhiều công nghệ tự động hóa và phần mềm phức tạp vào các khung máy bay đời cũ đang tạo ra những rủi ro kỹ thuật chưa từng có, đòi hỏi các nhà sản xuất phải rà soát lại toàn bộ quy trình cập nhật hệ thống điều khiển bay.