Tiêm kích triệu đô đánh chặn drone giá rẻ của Iran: Bài toán kinh tế nan giải tại vùng Vịnh

Các tiêm kích hiện đại đang được triển khai trên khắp khu vực Vịnh để đối phó với một loại mục tiêu mà chúng không được thiết kế để săn lùng: các đợt máy bay không người lái (drone) tấn công bay chậm và thấp. Theo các nhà phân tích quân sự, dù mang lại hiệu quả cao, phương thức phòng thủ này đang gây ra tình trạng "chảy máu ngân sách" và làm quá tải hệ thống khí tài lẫn phi công.

Nghịch lý chi phí trong chiến tranh drone

Các quốc gia vùng Vịnh và đồng minh đang đối mặt với một bài toán kinh tế bất lợi. Trong khi drone Shahed-136 - "con ngựa thồ" của Iran - có giá chỉ khoảng 20.000 đến 50.000 USD, thì chi phí để vận hành một chiếc tiêm kích F-16 đã vượt quá 25.000 USD mỗi giờ. Đáng chú ý hơn, các loại vũ khí được sử dụng để bắn hạ drone có mức giá cao gấp nhiều lần mục tiêu.

Video thực chiến cho thấy quân đội các nước thường xuyên sử dụng tên lửa không đối không như AIM-9X Sidewinder (khoảng 485.000 USD/quả) và AIM-120 AMRAAM (hơn 1 triệu USD/quả) để tiêu diệt các drone giá rẻ này. Lauren Kahn, chuyên gia tại Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi ở Washington, nhận định: "Điều này hoàn toàn không bền vững về lâu dài dưới bất kỳ góc độ nào".

Thách thức kỹ thuật và sự kiệt sức của khí tài

Ngoài vấn đề tài chính, việc phụ thuộc vào tiêm kích còn gây ra áp lực vận hành cực lớn. Theo Kelly Grieco từ Trung tâm Stimson, việc duy trì nhịp độ hoạt động cường độ cao sẽ khiến máy bay nhanh hỏng hóc và cần bảo dưỡng lớn. Bên cạnh đó, việc bắn hạ drone bay chậm cũng là một thử thách kỹ thuật đối với phi công tiêm kích hiện đại.

Shahed-136 có tốc độ bay chỉ bằng khoảng 1/5 tốc độ hành trình trung bình của F-35. Sự chênh lệch này khiến các phi công ít kinh nghiệm dễ bay quá mục tiêu hoặc bắn trượt. Ngoài ra, hệ thống radar truyền thống thường được tối ưu để phát hiện tên lửa đạn đạo thay vì các vật thể bay thấp, chậm và có tín hiệu âm thanh giống máy cắt cỏ như drone của Iran.

Tìm kiếm các giải pháp thay thế hiệu quả

Để bảo toàn kho tên lửa Patriot đắt đỏ (gần 4 triệu USD mỗi lần phóng), các nước vùng Vịnh đang học hỏi kinh nghiệm từ Ukraine - quốc gia hàng đầu trong việc chống drone hiện nay. Một trong những giải pháp được đánh giá cao là sử dụng các dòng drone chuyên dụng để đánh chặn drone của đối phương. Mỹ đã gửi khoảng 10.000 thiết bị như vậy tới Trung Đông để hỗ trợ đồng minh.

Ngoài ra, việc sử dụng trực thăng tấn công hoặc pháo phòng không cũng được triển khai nhờ ưu điểm về tốc độ tương đồng và chi phí đạn dược rẻ hơn. Một số quốc gia như Israel đang tiên phong vận hành hệ thống phòng thủ laser với chi phí mỗi lần đánh chặn gần như bằng không. UAE cũng đang xúc tiến mua các công nghệ laser tương tự để tối ưu hóa khả năng phòng thủ.

Dù vậy, các chuyên gia như Tom Karako từ CSIS cho rằng, thay vì chỉ tập trung vào phương thức phòng thủ, việc làm suy giảm kho vũ khí và khả năng phóng của Iran mới là yếu tố quyết định để giải quyết triệt để mối đe dọa này.